Refleksje na temat zagospodarowywania przestrzeni w polskich miastach
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.373.02Słowa kluczowe:
przestrzeń miejska, inwestycje a przestrzeń, racjonalność w gospodarowaniu przestrzeniąAbstrakt
Celem artykułu jest wykazanie, iż obowiązujące w Polsce normy i przepisy związane z zarządzaniem miejską przestrzenią nie są wystarczające, aby poprawić jej funkcjonalność czy też estetykę. Ograniczenie chaosu i zarządzanie przestrzenią zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju jest wymogiem ekonomicznej racjonalności odnośnie do wykorzystywania przestrzeni. Punktem wyjścia jest odniesienie się do przestrzeni w trzech wymiarach oraz zidentyfikowanie czynników, które mają na nią negatywny wpływ. Odwołanie się do aktów prawnych dotyczących zarządzania przestrzenią pozwoli na zidentyfikowanie głównych ograniczeń wpływających na porządkowanie miejskich przestrzeni w kierunku wprowadzania ładu przestrzennego i racjonalnego gospodarowania nią.
Analizowanym w artykule problemem są zatem zmiany obserwowane w sposobie i formach zagospodarowania przestrzeni w polskich miastach. W pracy wykorzystano metody analizy literatury przedmiotu, analizy aktów prawnych, analizy opisowej oraz prowadzonej przez autorów wieloletniej obserwacji przekształceń dotyczących zagospodarowywania przestrzeni miast.
Pobrania
Bibliografia
Atkinson R., Bridge G. (2005), The Gentrification in the Global Context: The New Urban Colonialism, Taylor and Francis Group, New York.
Google Scholar
Czyński M., Ostrowski M. (2011), Reklama w przestrzeni publicznej miasta, Polska Akademia Nauk oraz Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Szczecin.
Google Scholar
Domański R. (2002), Gospodarka przestrzenna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Google Scholar
Domaradzka A. (2021), Klucz do miasta, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Google Scholar
Dybalski J. (2014), BKM. Urban sprawl nie da się zatrzymać. Trzeba nim sterować, https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/bkm-urban-sprawl-nie-da-sie-zatrzymac-trzeba-nim-sterowac-45997.html [accessed: 29.08.2025].
Google Scholar
Dymnicka M. (2007), Osiedla za bramą a ciągłość kulturowa i społeczna w kształtowaniu przestrzeni miejskiej, [in:] B. Jałowiecki, W. Łukowski (eds.), Gettoizacja polskiej przestrzeni miejskiej, Wydawnictwo SWPS Academica, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, pp. 53–71.
Google Scholar
Gaczek W.M. (2003), Zarządzanie w gospodarce przestrzennej, Wydawnictwo Branta, Bydgoszcz– Poznań.
Google Scholar
Gehl J. (2014), Miasta dla ludzi, Wydawnictwo RAM, Kraków.
Google Scholar
Kleer J. (2016), Cywilizacje i ich przesilenia, “Studia Ekonomiczne”, no. 1(LXXXVIII), pp. 135–154.
Google Scholar
Korpysz-Wiśniewska A., Rogovoy I. (2024), Murale jako nowe możliwości kształtowania produktów turystycznych, “Turystyka Kulturowa”, no. 131(2/24), pp. 7–31.
Google Scholar
Kowanda C. (2025), Naga prawda o ubraniach, “Polityka”, no. 36(3550), pp. 42–44.
Google Scholar
Krzywik A. (2022), Rola murali we współczesnym funkcjonowaniu miejskich ruchów społecznych w przestrzeni publicznej miast. Przegląd wybranych działań artystycznych, “Przegląd Socjologii Jakościowej”, vol. XVIII, no. 2, pp. 116–131.
Google Scholar
Lefebvre H. (1991), The Production of Space, Blackwell, Oxford.
Google Scholar
Low S.M. (2006), Unlocking the gated communities. Moral minimalism and social (dis order) in gates communities in the United States and Mexico, [in:] G. Glasze, Ch. Webster, K. Frantz (eds.), Private Cities. Global and Local Perspectivies, Routledge, Abingdon, pp. 43–60.
Google Scholar
Markowski T. (1999), Zarządzanie rozwojem miast, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Google Scholar
Markowski T. (2010), Planowanie przestrzenne i instrumenty jego realizacji w świetle teorii ułomnych rynków, [in:] P. Lorens, J. Martyniuk-Pęczek (eds.), Zarządzanie rozwojem przestrzennym miast, Wydawnictwo Urbanista, Gdańsk, pp. 12–31.
Google Scholar
Marshall A. (1925), Zasady ekonomiki, vol. I, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa.
Google Scholar
Pawlik A. (2015), Dobrze zorganizowana przestrzeń jako kluczowy czynnik rozwoju innowacyjności, “Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN”, no. 164, pp. 283–294.
Google Scholar
POŚ (2001), Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo Ochrony Środowiska [Environmental Protection Law] (Dz.U. 2001 Nr 62, poz. 627).
Google Scholar
Rzeńca A., Sobol A., Ogórek P. (eds.) (2021), Raport o stanie polskich miast. Środowisko i adaptacja do zmian klimatu, Instytut Rozwoju Miast, Kraków–Warszawa.
Google Scholar
Scitovsky T. (1954), Two concepts of external economies, “Journal of Economy”, no. 2, pp. 143–151.
Google Scholar
Społeczno-gospodarcze skutki chaosu przestrzennego (2021), Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.
Google Scholar
Stiglitz E. (2004), Ekonomika sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Google Scholar
Suburbanizacja – odpowiedź na pogarszające się warunki życia w miastach (2025), https://sztuka-architektury.pl/article/18448/suburbanizacja-odpowiedz-na-pogarszajace-sie-warunki-zycia-w-miastach [accessed: 29.08.2025].
Google Scholar
UPZP (2003), Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [Act of 27 March 2003 on spatial planning and development] (Dz.U. 2003, Nr 80, poz. 717).
Google Scholar
USG (1990), Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [Act of 8 March 1990 on municipal self-government] (Dz.U. 1990 Nr 16, poz. 95 ze zm.).
Google Scholar
UUCP (2019), Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw [Act of 19 July 2019 amending the Act on maintaining cleanliness and order in municipalities and certain other acts] (Dz.U. 2019, poz. 1579 ze zm.).
Google Scholar
Zuziak Z. (2005), Strefa podmiejska w architekturze miasta. W stronę nowej architektoniki regionu miejskiego, [in:] P. Lorens (ed.), Problem suburbanizacji, Wydawnictwo Urbanista, Warszawa, pp. 17–32.
Google Scholar
Żagan W. (2021), Oświetlenie ulic, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa.
Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
