Walory przyrodnicze i kulturowe gminy Szadek w edukacji geograficznej – projekt ścieżki dydaktycznej

Irena Dybska-Jakóbkiewicz

doi:10.18778/1643-0700.25.03

Autor

Irena Dybska-Jakóbkiewicz Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych, Instytut Geografii i Nauk o Środowisku https://orcid.org/0000-0002-8331-6320

DOI:

https://doi.org/10.18778/1643-0700.25.03

Słowa kluczowe:

edukacja terenowa, ścieżka dydaktyczna, Szadek, walory przyrodnicze, walory kulturowe, edukacja geograficzna

Abstrakt

Artykuł prezentuje projekt ścieżki dydaktycznej w gminie Szadek, integrującej walory przyrodnicze (np. rezerwat Jamno, dolina Pichny, torfowiska) i kulturowe (średniowieczny rynek, gotycki kościół, tradycyjna wieś, mogiła powstańców). Podkreśla rolę edukacji terenowej w rozwijaniu kompetencji kluczowych, postaw proekologicznych i tożsamości regionalnej uczniów. Proponowana trasa umożliwia praktyczne poznanie środowiska, obserwację zjawisk przyrodniczych i kulturowych oraz realizację podstawy programowej geografii. Artykuł wskazuje, że ścieżki dydaktyczne sprzyjają nauce przez doświadczenie, integrują różne dziedziny wiedzy i budują więź z regionem, a ich projektowanie może angażować nauczycieli i uczniów.

Bibliografia

Abramowicz D., Innowacyjny przykład wytyczania ścieżek dydaktycznych z udziałem społeczności lokalnej na przykładzie geograficznej i przyrodniczej ścieżki dydaktycznej na Szachtach w Poznaniu, [w:] A. Hibszer, E. Szkurłat (red.), Nauczyciel geografii wobec wyzwań reformowanej szkoły, Prace Komisji Edukacji Geograficznej PTG, Sosnowiec 2018, s. 219–231.

Abramowicz D., Projektowanie geograficznych ścieżek dydaktycznych, „Geografia w Szkole” 2022, nr 6, s. 24–27.

Andrysiak E., Szadek i ziemia szadkowska na łamach „Biuletynu Szadkowskiego”, „Biuletyn Szadkowski” 2012, t. 12, s. 181–201. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.12.11

Angiel J., Jak realizować lekcje o własnym regionie?, „Geografia w Szkole” 1993, nr 5, s. 282–286.

Angiel J., Hibszer A., Szkurłat E., Zajęcia terenowe w kształceniu geograficznym. Od teorii i idei dydaktycznych do praktyki szkolnej, Poznań 2020.

Burchart J., Środowiskowe uwarunkowania rozwoju miasta i gminy Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2001, t. 1, s. 77–90. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.01.07

Cechosz S., Holcer Ł., Średniowieczny kościół parafialny w Szadku i jego renesansowa kaplica, „Biuletyn Szadkowski” 2015, t. 15, s. 35–68. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.15.02

Cichoń M., O kształceniu geograficznym w terenie. Koncepcja teoretyczna i jej praktyczne zastosowanie, Poznań 2023, s. 154.

Cichoń M., Postrzeganie krajobrazu na geograficznych ścieżkach dydaktycznych, „Przegląd Geograficzny” 2008, nr 80 (3), s. 443–459.

Ciszewska H., Ścieżka dydaktyczna, [w:] A. Dylikowa (red.), Dydaktyka geografii w szkole podstawowej, Warszawa 1990, s. 89–102.

Gasek R., Ścieżka dydaktyczna jako forma poznania najbliższej przestrzeni geograficznej na przykładzie ścieżki dydaktycznej w miejscowości Zalas, „Annales Universitatis Pedagogicae Cracoviensis Studia Geographica” 2010, nr 1, s. 68–83.

Gorączko M., Gorączko A., Vernacular architecture and traditional rural landscape in new socio economic realities – a case study from Central Poland, „Bulletin of Geography. Socio economic Series” 2015, nr 30, s. 43–58. DOI: https://doi.org/10.1515/bog-2015-0034

Kobojek S., Granosik E., Uwarunkowania przyrodnicze lokalizacji elektrowni wiatrowych w gminie Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2021, t. 21, s. 109–125. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.21.06

Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Warszawa 2002.

Kopacki R., Rynek w Szadku – uwarunkowania rozwoju, „Biuletyn Szadkowski” 2003, t. 3, s. 119–126. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.03.08

Kowara S., Budownictwo drewniane w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2009, t. 9, s. 135–153. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.09.07

Kulesza M., Rozwój przestrzenny i współczesna struktura morfogenetyczna Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2003, t. 3, s. 55–71. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.03.03

Nowak A., Zasoby a jakość wód powierzchniowych gminy Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2001, t. 1, s. 101–110. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.01.09

Ruszkowski A., Szadek – jedno z najstarszych miast Polski, „Na Sieradzkich Szlakach” 1991, nr 1 (21), s. 29–31.

Stefańska D., Tradycja powstańczych mogił w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2009, t. 9, s. 177–185. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.09.10

Stulczewski J., Żydzi w Szadku – rys historyczny, „Biuletyn Szadkowski” 2010, t. 10, s. 141–160. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.10.08

Szymczak J., Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2015, t. 15, s. 5–33. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.15.01

Woziwoda B., Rezerwat „Jamno” – cenny poligon badawczy łódzkich geobotaników, „Biuletyn Szadkowski” 2012, t. 12, s. 209–217. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.12.13

Krakowiak I., Mokradła, bagna i torfowiska, https://izabelakrakowiak.pl/mokradla-bagna-i-torfowiska/ [dostęp: 4.05.2025].

Masiota-Tomaszewska J., Karkowski A., Nabagło K., Green Key ‒ Prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektu „Program Ochrony Środowiska dla Gminy i Miasta Szadek na lata 2020–2028 z perspektywą do roku 2032”, Poznań–Szadek 2020, http://szadek.biuletyn.net/fls/bip_pliki/2021_04/BIPF5C05330D3E714Z/11_prognoza_do_POS_Szadek_24.07.2020.pdf [dostęp: 4.05.2025].

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta Szadek, Uchwała Nr XXV/178/2012 Rady Gminy i Miasta Szadek z dnia 28 listopada 2012 r., https://mapa.inspirehub.pl/upload/public/gmina_szadek/REJESTR/XXV_178_2012_SUiKZP_tekst.pdf [dostęp: 4.05.2025].

Urząd Gminy i Miasta Szadek, 2020, Program ochrony środowiska dla Gminy i Miasta Szadek na lata 2020–2028 z perspektywą do roku 2032, http://szadek.biuletyn.net/fls/bip_pliki/2021_04/BIPF5C05330C91970Z/09_POS_Szadek_24.07.2020.pdf [dostęp: 4.05.2025].