Kwerenda historyczna do kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba apostoła w Szadku

Jan Szymczak

doi:10.18778/1643-0700.15.01

Autor

Jan Szymczak Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Katedra Historii Średniowiecznej, 90-212 Łódź, ul. Kamińskiego 27a.

DOI:

https://doi.org/10.18778/1643-0700.15.01

Słowa kluczowe:

kwerenda historyczna, kościół parafialny, Szadek

Abstrakt

Zniszczony przez Krzyżaków w 1331 r. kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Jakuba Apostoła został szybko odbudowany, zapewne w wersji drewnianej. Konsekrowano go już po 4 latach w 1335 r. W nadanej mu wówczas postaci przetrwał nieco ponad 100 lat, gdyż w latach 1438–1448 nastąpiła budowa kościoła murowanego. W 1451 r. został ozdobiony malowidłami Jana z Wrocławia. W latach 1481–1487 trwały prace wokół bryły kościoła. W 1551 r. proboszcz ks. Rafał Wargawski pokrył dachem na swój koszt kościół w Szadku. Wiek XVII to czasy rządów w Szadku jako starostów rodziny Wierzbowskich herbu Jastrzębiec i traktowanie kościoła jako rodowej nekropolii rodowej. Brak remontów spowodował później wiele zniszczeń w bryle kościoła, którego stan naprawił dopiero proboszcz ks. Michał Zdzienicki w 1788 r. Rok 1802 przyniósł chyba najgorszą po 1331 r. katastrofę kościoła w Szadku. Pożar zniszczył wtedy dach i wieżę, gdyż pozostały tylko mury i sklepienie. Prowizoryczny dach gontowy nie dopuścił do całkowitego zniszczenia świątyni. Jej odbudowa nastąpiła w 1868 r., po której zmienił się zewnętrzny architektoniczny wygląd kościoła. Kolejne remonty kościoła odbyły się w latach 1923–1924 i 1969–1971, ale nie zmieniły one już jego zewnętrznego wyglądu.

Bibliografia

Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, Acta Capitulorum, A1.

Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, Acta Consistoris, A1, 19, 45.

Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie, Akta Arcybiskupów Gnieźnieńskich: Akta wizytacji archidiakonatu uniejowskiego z lat 1635–1636, s. 157–166; 1728–1729, k. 113–117; 1765, s. 500–535 [547]; Wizytacja dekanatu Szadkowskiego z 6 października 1811 r., s. 651–663 [665].

Archiwum Diecezjalne we Włocławku, Akta Biskupów Kujawsko-Kaliskich: Visitatio Ecclesiae Parochialis in Szadek expedita die Lunae 24 Januarij A. Dni. [17]29, sygn. AAG. Wiz. 13, k. 113–114v; Wizyta dziekańska dekanatu szadkowskiego odbyta 22 grudnia 1825 r., k. 1–11.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Dokumenty pergaminowe, nr 3624.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księga radziecka szadkowska, ks. 1.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi grodzkie sieradzkie, ks. 1, 1–2, 3, 4, 6, 11, 21, 22, 24, 26–28.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi grodzkie sieradzkie, inskrypcje, ks. 11.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi ziemskie sieradzkie, ks. 3–7.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Księgi ziemskie szadkowskie, ks. 1, 2, 6, 7.

Adamczewski M., Herby i pieczęcie miasta Szadek, „Biuletyn Szadkowski” 2003, t. 3.

Adamczewski M., Herby szlachty polskiej w kościele farnym św. Jakuba w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2005, t. 5. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.05.03

Album studiosorum Universitatis Cracoviensis, t. II, fasc. 1, wyd. A. Chmiel, Kraków 1892.

Bartoszewicz A., Późnośredniowieczny Szadek i jego mieszkańcy, „Biuletyn Szadkowski” 2006, t. 6. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.06.04

Bartoszewicz A., Średniowieczne księgi ziemskie szadkowskie w zasobie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie. Stan opracowania i perspektywy badawcze, „Biuletyn Szadkowski” 2011, t. 11.

Chlebowski B., Szadek, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. XI, Warszawa 1890.

Corpus inscriptionum Poloniae, t. II: Województwo sieradzkie, wyd. A. Szymczakowa, J. Szymczak, red. R. Rosin, Warszawa–Łódź 1981.

Diecezja włocławska 2000, Włocławek 2001.

Kaczmarek A., Młyńska A., Źródła do dziejów parafii w Szadku z roku 1825 (wizyta dziekańska i inwentarz parafii), „Biuletyn Szadkowski” 2010, t. 10.

Kajzer L., Dwór królewski – zapomniany zabytek Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2002, t. 2.

Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. II: Województwo łódzkie, red. J. Z. Łoziński, z. 10: Powiat sieradzki, oprac. K. Szczepkowska, Warszawa 1954.

Kobierecki M., Chronologia sejmików i zjazdów szlachty województwa sieradzkiego w latach 1668–1696, „Przegląd Nauk Historycznych” 2006, R. V.

Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1877.

Kodex dyplomatyczny Polski, t. II, wyd. L. Rzyszczewski, A. Muczkowski, cz. 1, Warszawa 1848.

Kowalczyk R. W., Szadek na tle sytuacji gospodarczej departamentu kaliskiego przełomu stuleci XVIII i XIX, „Biuletyn Szadkowski” 2008, t. 8.

Królewski J., Ołtarz główny i obraz „Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny” w kościele szadkowskim – w świetle prac konserwatorskich, „Biuletyn Szadkowski” 2010, t. 10.

Księgi radzieckie kazimierskie 1369–1381 i 1385–1402, wyd. A. Chmiel, Kraków 1932.

Kulesza M., Morfogeneza miast na obszarze Polski Środkowej w okresie przedrozbiorowym. Dawne województwa łęczyckie i sieradzkie, Łódź 2001.

Kulesza M., Rozwój przestrzenny i współczesna struktura morfogenetyczna Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2003, t. 3.

Lamprecht M., Sikora A., Rozwój funkcji administracyjnych Szadku – rys historyczny, „Biuletyn Szadkowski” 2008, t. 8.

Leopold J., Ziemia szadkowska w Sieradzkiem, „Wieś Ilustrowana” 1913, R. IV, nr 4.

Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum, wyd. 2 [wyd. I. Zakrzewski], t. I, Poznań 1890.

Łaski J., Liber beneficiorum archidyecezyi gnieźnieńskiej, wyd. J. Łukowski, J. Korytkowski, t. I, Gniezno 1881.

Łoza S., Architekci i budowniczowie w Polsce, Warszawa 1954.

Marszał T., Szadek. Monografia miasta, Szadek 1995.

Marszał T., Szadkowski słownik biograficzny. Średniowiecze i renesans, Łódź 2012.

Miasta polskie w Tysiącleciu, red. M. Siuchniński, t. 2, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966.

Parczewski A. J., Monografia Szadku, Warszawa 1870.

Regesta historico-diplomatica Ordinis S. Mariae Theutonicorum 1198–1525, vol. I: 1198– 1454, wyd. W. Hubatsch, E. Joachim, Götingen 1948.

Rejestr wozów skarbnych od miast i miasteczek Rzeczypospolitej koronnych na wyprawę wojenną roku 1521 dostarczonych, wyd. C. Biernacki, „Archiwum Komisji Historycznej” 1886, t. 3.

Rocznik diecezji włocławskiej. Rok 1991, Włocławek 1991.

Różalska E., Manieryzm w Szadku – ołtarz św. Anny z kościoła parafialnego w Szadku, „Biuletyn Szadkowski” 2002, t. 2.

Różalska E., Szadek – religijno-kulturalne życie prowincjonalnego miasta w początkach XVII stulecia, „Biuletyn Szadkowski” 2002, t. 2.

Różański M., Duchowieństwo parafii w Szadku w XVIII w. w świetle wizytacji kościelnych, „Biuletyn Szadkowski” 2008, t. 8.

[Sobieszczański F.M.], Kościół parafialny w Szadku, „Tygodnik Ilustrowany” 1869, t. 3, nr 57.

Szkutnik P., Parafia szadkowska na początku XVI w. w świetle Liber beneficiorum Jana Łaskiego, „Biuletyn Szadkowski” 2013, t. 13.

Szkutnik P., Źródła do dziejów Szadku znajdujące się w archiwach kościelnych, „Biuletyn Szadkowski” 2005, t. 5. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.05.05

Szymczakowa A., Kilka uwag o wójtostwie i wójtach w Szadku w średniowieczu, „Biuletyn Szadkowski” 2005, t. 5. DOI: https://doi.org/10.18778/1643-0700.05.02

Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Chłapowski, S. Ciara, Ł. Kądziela, T. Nowakowski, E. Opaliński, G. Rutkowska, T. Zielińska, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1992.

Urzędnicy kujawscy i dobrzyńscy XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Mikulski, W. Stanek przy współudziale Z. Zagórskiego, R. Kabacińskiego, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1990.

Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. E. Opaliński, H. Żerek-Kleszcz, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1993.

Walicki M., Kolegiata w Tumie pod Łęczycą, Łódź 1938.

Zajączkowski S., Zajączkowski S. M, Materiały do słownika geograficzno-historycznego dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej do 1400 roku, cz. I–II, Łódź 1966–1970.