Trzy poziomy zamknięcia argumentacji prawniczej

Tomasz Grzybowski

doi:10.18778/0208-6069.97.14

Autor

Tomasz Grzybowski Szkoła Główna Handlowa w Warszawie https://orcid.org/0000-0002-9159-0223

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.97.14

Słowa kluczowe:

teoria prawa, argumentacja prawnicza, paradygmat interpretacyjny, konkluzywność wykładni, stosowanie prawa

Abstrakt

Artykuł przedstawia trzy perspektywy analityczne problemu zamknięcia argumentacji prawniczej na tle centralnych założeń interpretacyjnych dwóch wiodących polskich teorii wykładni, tj. koncepcji klaryfikacyjnej oraz derywacyjnej. Autor prezentuje tezę, że zdolność wykładni operatywnej do regulacji stosunków społecznych jest m.in. wypadkową konkluzywności danego paradygmatu wykładni oraz kontekstu kulturowego, w jakim został osadzony. Niezależnie od uprawomocnienia wyniku interpretacji w dyskursie prawniczym, tj. w środowisku profesjonalistów, możliwa jest sytuacja, gdy dyrektywy wykładni, które stanowią artefakt kulturowy, nie są w pełni kompatybilne z ideologicznymi oraz aksjologicznymi założeniami kultury prawnej i politycznej danego społeczeństwa, stanowiąc niejako kontrproduktywny element tejże kultury.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Albert, Hans. 1995. „Pewność czy prawda?” W Kierunki filozofii współczesnej. Cz. I. Red. Józef Pawlak. Tłum. Ija Lazari-Pawłowska. 251–260. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Bator, Andrzej. 2006. „Wspólnota kulturowa jako element integracji prawa”. W Z zagadnień teorii i filozofii prawa. W poszukiwaniu podstaw prawa. Red. Adam Sulikowski. 11–30. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Bauman, Zygmunt. 1987. Legislators and Interpreters: On Modernity, Post-modernity and Intellectuals. Oxford: Polity Press.

Bogucki, Olgierd. 2020. “The Derivational Theory of Legal Interpretation in Polish Legal Theory”. International Journal for the Semiotics of Law – Revue internationale de Sémiotique juridique 33: 617–636. DOI: https://doi.org/10.1007/s11196-019-09628-1

Cossio, Carlos. 2014. “Phenomenology of the decision”. W Latin-American Legal Philosophy. Luis Recasens Siches, Carlos Cossio, Juan Llambias de Azevedo, Eduardo Garcia Maynez. 343– 400. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press (reprint).

Davis, Michael Henry. 1987. “A Government By Judges: An Historical Re-View”. American Journal of Comparative Law 35: 559–580. DOI: https://doi.org/10.2307/840481

Dyrda, Adam. Tomasz Gizbert-Studnicki. 2020. „Granice sporów interpretacyjnych w prawoznawstwie”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 2: 19–34. DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2020.2.19

Grabowski, Andrzej. 2015. “Clara non sunt interpretanda vs. omnia sunt interpretanda: A neverending controversy in Polish legal theory?”. Revus – Journal for Constitutional Theory and Philosophy of Law 27: 67–97. DOI: https://doi.org/10.4000/revus.3326

Grzybowski, Tomasz. 2012. „Spory wokół zasady clara non sunt interpretanda”. Państwo i Prawo 9: 44–56.

Grzybowski, Tomasz. 2013. „Jednolitość orzecznictwa a paradygmat interpretacyjny (ze szczególnym uwzględnieniem reguły clara non sunt interpretanda)”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 2: 25–37.

Grzybowski, Tomasz. 2015. „Interpretacyjny park jurajski: odpowiedź Agnieszce Choduń”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 2: 142–148.

Grzybowski, Tomasz. 2018. “Effectiveness of interpretation in the context of Polish theories of legal interpretation”. W Mind the Gaps. Economical Aspects in the Legal Thinking. Red. Tomasz Bekrycht, Sergiy Glibko, Bartosz Wojciechowski. 209–221. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Hart, Herbert L.A. 1998. Pojęcie prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jabłoński, Paweł. Przemysław Kaczmarek. 2013. „O trzech granicach władzy prawniczej”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 1: 93–108.

Kozak, Artur. 1999. „Prawoznawstwo pomiędzy techne a episteme. Uwagi w związku z pracą M. Zirk-Sadowskiego Prawo a uczestniczenie w kulturze”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 3–4: 269–278.

Lucy, William. 2002. “Adjudication”. W The Oxford Handbook of Jurisprudence and Philosophy of Law. Red. Jules L. Coleman, Kenneth E. Himma, Scott J. Shapiro. 206–267. Oxford: Oxford University Press.

Morawski, Lech. 2010. Zasady wykładni prawa. Toruń: TNOiK – Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierowania. „Dom Organizatora”.

Nonet, Phillipe. Philip Selznick. 1978. Law and Society in Transition. Towards Responsive Law. New York: Harper Colophon Books.

Perelman, Chaim. Lucie Olbrechts-Tyteca. 1991. The New Rhetoric: A Treatise on Argumentation. Notre Dame: University of Notre Dame Press.

Safjan, Marek. 2010. “The Universalisation of Legal Interpretation”. W Interpretation of Law in the Global World: From Particularism to a Universal Approach. Red. Joanna Jemielniak, Przemysław Miklasiewicz. 107–124. Berlin–Heidelberg: Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-04886-9_6

Stelmach, Jerzy. 2010. „Przypadek trudny w prawie”. W W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego. Red. Agnieszka Choduń, Stanisław Czepita. 141–150, Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.

Wittgenstein, Ludwig. 1972. Dociekania filozoficzne. Tłum. B. Wolniewicz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wróblewski, Jerzy. 1973. Wartości a decyzja sądowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wróblewski, Jerzy. 1987. “An outline of a general theory of legal interpretation and constitutional interpretation”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 32: 33–89.

Wróblewski, Jerzy. 1988. „Poziomy uzasadnienia decyzji prawnej”. Studia Prawno-Ekonomiczne XL: 17–33.

Zieliński, Maciej. 2010. Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Warszawa: LexisNexis.

Zieliński, Maciej. Marek Zirk-Sadowski. 2011. „Klaryfikacyjność i derywacyjność w integrowaniu polskich teorii wykładni prawa”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2: 99–111.

Zirk-Sadowski, Marek. 1984. Rozumienie ocen w języku prawnym. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Zirk-Sadowski, Marek. 1997. “Institutional and Cultural Dimensions of Legal Interpretation”. Studia Prawno-Europejskie 2: 7–18.

Zirk-Sadowski, Marek. 2006. „Epistemologia prawa a teorie wykładni”. W Prawo – Władza – Społeczeństwo – Polityka. Księga Jubileuszowa Profesora Krzysztofa Pałeckiego. Red. Maria Borucka-Arctowa. 67–78. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Zirk-Sadowski, Marek. 2012. „Pojęcie, koncepcje i przebieg wykładni prawa administracyjnego”. W System prawa administracyjnego. Red. Roman Hauser, Zygmunt Niewiadomski, Andrzej Wróbel. T. 4. Wykładnia w prawie administracyjnym. 131–188. Warszawa: C.H. Beck.

Wyrok TK z 6.09.2001 r., P 3/01, OTK 2001/6/163.