Kościoły graniczne i ucieczkowe w krajobrazie kulturowym pogranicza śląsko-łużyckiego i ziemi legnickiej
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-0562.04.12Słowa kluczowe:
protestantyzm, kościoły, księstwo legnickie, Łużyce, granice historyczneAbstrakt
Artykuł jest poświęcony specyficznej grupie kościołów ewangelickich (luterańskich), które powstały na ziemi legnickiej i Łużycach w drugiej połowie XVII w. Protestanci mieli wówczas możliwość praktykowania swojej konfesji tylko na terenach niepozostających pod władzą katolików. Określenie kościoły ucieczkowe odnosi się do tych kościołów katolickich, które po opuszczeniu ich przez katolików zostały przejęte przez ewangelików. Kościoły graniczne zostały natomiast wybudowane przez ewangelików od podstaw. W obu typach kościołów zachował się ich charakterystyczny wystrój. Położenie geograficzne zachowanych kościołów ucieczkowych i granicznych umożliwia odtworzenie granic historycznych pomiędzy Śląskiem a Łużycami oraz pomiędzy księstwem legnickim a księstwami „cesarskimi”.
Bibliografia
Banaś P., 1971, Studia nad śląską architekturą protestancką 2. połowy XVII wieku, „Roczniki Sztuki Śląskiej”, 8, s. 35–123.
Battek M.J., Szczepankiewicz-Battek J., 2007, Słownik nazewnictwa krajoznawczego polsko-niemiecki i niemiecko-polski, Wrocław.
Goliński M., 2009, Ludność, przyroda i gospodarka na Dolnym Śląsku, [w:] Wrzesiński W. (red.), Dolny Śląsk. Monografia historyczna, Wrocław, s. 189–225.
Harasimowicz J., 2004, Ewangelicka architektura i sztuka kościelna na ziemiach polskich, [w:] Below J., Legendź M. (red.), Świadectwo wiary i życia. Kościół luterański w Polsce wczoraj i dziś, Bielsko-Biała, s. 113–133.
Maciuszko J.T., 2004, Kościół luterański w Polsce od XVI do XX wieku, [w:] Below J., Legendź M. (red.), Świadectwo wiary i życia. Kościół luterański w Polsce wczoraj i dziś, Bielsko-Biała, s. 56–103.
Mazurski K.R., 1989, Powojenne losy kościołów ewangelickich na Dolnym Śląsku i Ziemi Kłodzkiej, Informator Krajoznawczy Oddziału Wrocławskiego PTTK, Wrocław, cz. 1, z. 55, s. 10–20; cz. 2, z. 56, s. 13–36.
Mazurski K.R., 1990, Powojenne losy kościołów ewangelickich na Dolnym Śląsku i Ziemi Kłodzkiej, Informator Krajoznawczy Oddziału Wrocławskiego PTTK, Wrocław, cz. 3, z. 57, s. 29–33; cz. 4, 1990, z. 58, s. 31–39.
Mazurski K.R., 2002, Kościoły – historia Śląska i luteranizmu, „Polskie Krajobrazy”, s. 85–98.
Mazurski K.R., 2014, Zabytki ewangelickie Śląska, „Krajoznawca”, Biuletyn informacyjny KK ZG PTTK, 17, s. 4–9.
Pater J., 1982, Katalog ruchomych zabytków sztuki sakralnej w archidiecezji wrocławskiej, t. 2, Wrocław.
Perkowska D., 2008, Kościół ucieczkowy w Krzywej i jego funkcja turystyczna, praca licencjacka PWSZ w Legnicy, mps, Legnica.
Popiołek K., 1967, Historia Śląska, Katowice.
Šołta J., 1984, Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław.
Szczepankiewicz-Battek J., 1996, Protestantyzm na Śląsku. Geografia, demografia, kultura, Wrocław.
Szczepankiewicz-Battek J., 2005a, Kościoły protestanckie i ich rola społeczno-kulturowa, Wrocław.
Szczepankiewicz-Battek J., 2005b, Łużyce – przestrzeń dysocjacji kultur narodowych i religijnych, Słupsk.
Szczepankiewicz-Battek J., 2013, Rabunki, demolki, rywalizacja i dialog, „Pismo er”, 3 (3), 04.12.2013: http://ewangelicki.pl/feeria/rabunki-demolki-rywalizacja-i-dialog-joanna-szczepankiewicz-battek/
Szczepankiewicz-Battek J., Battek M.J., 2010, Projektowany Szlak Legnickiej Reformacji jako element promocji wielokulturowości regionu, [w:] Szczepankiewicz-Battek J., Dąbrowska M. (red.), Turystyka kulturowa w świetle badań interdyscyplinarnych, Legnica, s. 125–136.
Wiszewski P., 2009, Nowożytne dzieje chrześcijaństwa na Dolnym Śląsku, [w:] Wrzesiński W. (red.), Dolny Śląsk. Monografia historyczna, Wrocław, s. 55–104.
pl.wikipedia.org
www.instytutdidaskalos.pl
www.lkuz.pl
www.luban.ug.gov.pl
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
