Bracia czescy w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Polsce – przeszłość i teraźniejszość
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-0562.02.11Słowa kluczowe:
bracia czescy, osadnictwo, protestantyzm, eksulanci, Kościół Ewangelicko-ReformowanyAbstrakt
Artykuł prezentuje rozwój osadnictwa czeskich protestantów (luteranów oraz braci czeskich) na ziemiach polskich z perspektywy geografii historycznej; uwzględniono zarówno ziemie należące do Polski w przeszłości (np. Wołyń), jak i te włączone do niej dopiero po drugiej wojnie światowej (np. ziemię kłodzką). W artykule wyróżniono kilka zasadniczych etapów historycznych tego osadnictwa, jego lokalizację oraz przyczyny (polityczne oraz gospodarcze). Omówiono jego charakterystyczną morfologię (na podstawie pozostałych do dziś śladów w przestrzeni) oraz wpływ wyznania i kultury osadników na miejscową ludność. Podsumowaniem całości studium jest przedstawienie roli, jaką obecnie ludność pochodzenia czeskiego odgrywa w Kościele Ewangelicko-Reformowanym w Polsce.
Bibliografia
Battek M.J., Szczepankiewicz-Battek J., 2007, Słownik nazewnictwa krajoznawczego polsko-niemiecki i niemiecko-polski, Wydawnictwo Silesia, Wrocław.
Borkowski I., 1994, Cmentarze – relikty pobytu Czechów w okolicach Strzelina, „Annales Silesiae”, 24, s. 61–75.
Darski J., b.r.w., Mniejszość czeska poza Republiką Czeską: http://jozefdarski.pl/3934-mniejszosc-czeska-poza-republika-czeska (22.01.2011 r.).
Dominik H., 1990, Błogosławione trwanie, „Słowo i Myśl”, 5, s. 4.
Dworzaczkowa J., 1997, Bracia czescy w Wielkopolsce w XVI i XVII wieku, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa.
Jabłoński M., 2002a, Historia Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w Polsce, [w:] Kudowa Zdrój, miasto i ludzie, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Miasta Kudowa Zdrój, Kłodzko, s. 112–119.
Jabłoński M., 2002b, Parafia ewangelicko-reformowana w Strzelinie, „Jednota”, 6, s. 12–13.
Jelinek M., 2007, Pierwszy biskup Kościoła Jednoty Braci Czeskich w Polsce, „Jednota”, 9–10.
Kiec O., 2001, Protestantyzm w Poznańskiem 1815–1918, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa.
Ladenberger T., 1949, Kolonizacja fryderycjańska na Śląsku, „Przegląd Zachodni”, I półrocze, s. 362–380.
Lindenberg K., 1993, Pstrążna – wczoraj, dziś jutro, „Jednota”, 2.
Lindenberg K., 2002, Historia parafii ewangelicko-reformowanej w Pstrążnej, „Jednota”, 4, s. 12–13.
Mazurski K.R., 1990, Husyniec musi być, „Słowo i Myśl”, 3, s. 8.
Migała A., 1970, Mniejszości wyznaniowe na Dolnym Śląsku w Polsce Ludowej i ich działalność w latach 1956–1968, mps, Warszawa.
Orłowicz M., 1929, Ilustrowany przewodnik po Wołyniu, Łuck (wersja elektroniczna, opr. T. Brożbar i A. Mielcarek) (23.01.2011 r.).
Słownik geografii turystycznej Sudetów, 2008, t. 21: Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie, Przedgórze Paczkowskie, red. M. Staffa, Wrocław.
Štĕřikova E., 1995, Zemle otcu – z historie a ze wspominek k 50. vyroci reemigracje potomku českych exulantu, Praha.
Štĕřikova E., 2003, 200 lat zelowskiej historii, „Jednota”, 8–9, s. 20–23.
Štĕřikova E., 2010, Zelów. Ceška exulantska obec v Polsku, Nakladatelstvi Kalich, Praha.
Swoboda J., 1995, Historia parafii ewangelicko-reformowanej w Pstrążnej, [w:] Kalendarz ewangelicko-reformowany 1995, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa, s. 100–104.
Szczepankiewicz-Battek J., 1997, Zbór Braci Czeskich w Górach Stołowych, Pielgrzymy, Wrocław, s. 87–93.
Szczepankiewicz-Battek J., 2000, Kościół Ewangelicko-Augsburski na Dolnym Śląsku w latach 1945–1999, „Dolny Śląsk”, 8, s. 57–73.
Szczepankiewicz-Battek J., 2001, Kościoły protestanckie pogranicza śląsko-wielkopolskiego do 1939 roku, „Myśl Protestancka”, 3, s. 59–66.
Szczepankiewicz-Battek J., 2005, Kościoły protestanckie i ich rola społeczno-kulturowa, Silesia s.c., Wrocław.
Szczepankiewicz-Battek J., 2010, Osadnictwo ewangelików reformowanych na Śląsku w ramach kolonizacji fryderycjańskiej, [w:] Obszary metropolitalne we współczesnym środowisku geograficznym, Triada, Łódź, t. 2, s. 181–191.
Śladewska M., 2010, Wołyńskie losy Czechów, „Przegląd”, 18 lipca, s. 46–47.
Tobjański Z., 1994, Czesi w Polsce, Wydawnictwo Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Czechów i Słowaków w Polsce, Kraków.
Tranda Z., 2009, Losy parafii ewangelicko-reformowanej w Pstrążnej na ziemi kłodzkiej po II wojnie światowej, [w:] Kłaczkow J. (red.), Polski protestantyzm w czasach nazizmu i komunizmu, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, s. 463–476.
Tranda Z., 2010, Dalsze losy ks. Jelinka z Wołynia, „Przegląd”, 1 sierpnia, s. 41.
Wąs G., 2002, Dzieje Śląska od 1526 do 1806 roku, [w:] Czapliński M., Kaszuba E., Wąs G., Żerelik R., Historia Śląska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 118–249.
Wróblewski P., 1996, Społeczność czeska w Zelowie, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa.
Zbrodnia w Malinie, cz. 1: http://cristeros1.w.interia.pl/crist/militaria/zbrodnia_w_malinie1.htm (23.01.2011 r.).
Ziekursch J., 1914, Die innere Kolonisten in altpreussischen Schlesien, Zeitschrift d. Vereins f. Gesch. Schlesiens, Bd 48, Breslau, s. 113–143.
Żychlin – miejsce niezwykłe, b.r.w., PER, Żychlin.
www.reformowani.kucow.pl
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
