Nie tylko Wikipedia: rola społeczności w tworzeniu otwartych zasobów wiedzy i otwartych baz danych
DOI:
https://doi.org/10.18778/0860-7435.42.05Słowa kluczowe:
Wikimedia, Wikipedia, Wikidata, otwarta naukaAbstrakt
Będąc od 25 lat integralną częścią internetu, Wikipedia stanowi ważny przedmiot badań nie tylko jako źródło informacji, ale także jako przykład oddolnego modelu organizacji wiedzy. W artykule przeanalizowano relacje między środowiskiem akademickim a projektami Wikimedia, skupiając się na Wikipedii i Wikidanych jako elementach otwartej infrastruktury wiedzy. Przedstawiono w nim skalę i rolę projektów Wikimedia oraz omówiono ich wykorzystanie w badaniach naukowych i edukacji jako źródeł informacji, narzędzi badawczych, przedmiotów analizy oraz przestrzeni współpracy. Podkreślono również wybrane obszary badawcze, w tym jakość treści, nierówności w reprezentacji wiedzy, sztuczną inteligencję oraz współpracę w oddolnych, społecznościowych projektach.
Szczególną uwagę poświęcono Wikidanym jako otwartej, połączonej bazie danych. W artykule omówiono również przykłady współpracy instytucjonalnej, wskazując na korzyści i wyzwania związane ze współpracą między środowiskiem akademickim a projektami Wikimedii oraz podkreślając ich rosnącą rolę w procesach demokratyzacji wiedzy i rozwoju otwartej nauki.
Pobrania
Bibliografia
Asikin-Garmager, Eli, Liou, Yu-Ming, Myrick, Caroline, Lo, Claudia, Saez-Trumper, Diego, & Zia, Leila (2026). Fueling Volunteer Growth: The Case of Wikipedia Administrators. W: arXiv.org [online]. https://doi.org/10.48550/arXiv.2601.20016
Brooks, Creston, Eggert, Samuel, & Peskoff, Denis (2024). The Rise of AI-Generated Content in Wikipedia. W: arXiv.org [online]. https://doi.org/10.48550/arXiv.2410.08044
Candela, Gustavo, Cuper, Mirjam, Holownia, Olga, Gabriëls, Nele, Dobreva, Milena, & Mahey, Mahendra (2024). A Systematic Review of Wikidata in GLAM Institutions: A Labs Approach. W: A. Antonacopoulos, A. Hinze, B. Piwowarski, M. Coustaty, G. M. Di Nunzio, F. Gelati, & N. Vanderschantz (red.), Linking Theory and Practice of Digital Libraries (t. 15178, s. 34–50) [online]. Springer Nature Switzerland. https://doi.org/10.1007/978-3-031-72440-4_4
Coimbra Vieira, Carolina, Sanlitürk, Ebru, & Zagheni, Emilio (2025). Forced Migration and Information-Seeking Behavior on Wikipedia: Insights from the Ukrainian Refugee Crisis. W: arXiv.org [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://arxiv.org/html/2512.01692v1
Dąbrowski, Karol, & Grabarczuk, Szymon (2012). 223 orzeczenia z Wikipedią. Wykorzystanie internetowej encyklopedii Wikipedia w uzasadnieniach wyroków sądów polskich [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://open.icm.edu.pl/handle/123456789/2232
Deckelmann, Selena (2023). Wikipedia’s Value in the Age of Generative AI. W: Down the Rabbit Hole [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://medium.com/freely-sharing-the-sum-of-all-knowledge/wikipedias-value-in-the-age-of-generative-ai-b19fec06bbee
Dişli, Meltem, Candela, Gustavo, Gutiérrez, Silvia, & Fontenelle, Giovanna (2025). Open Data Practices of Art Museums in Wikidata: A Compliance Assessment. Journal of Open Humanities Data, 11(1). https://doi.org/10.5334/johd.438
Dlaczego badacze potrzebują Wikidanych – a Wikidane badaczy (2025). W: YouTube.com – Wikimedia Polska [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://www.youtube.com/watch?v=kkG2XMyzwtY
Gildersleve, Patrick (2023). Depths of Wikipedia: Understanding Cross-Platform Online Attention, Content Creation, and Success. W: Wiki Workshop (10th edition) [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://wikiworkshop.org/2023/papers/WikiWorkshop2023_paper_14.pdf
Giles, Jim (2005). Internet encyclopaedias go head to head. Nature, 438(7070), 900–901. https://doi.org/10.1038/438900a
Halfaker, Aaron, Geiger, R. Stuart, Morgan, J. T., & Riedl, John (2013). The Rise and Decline of an Open Collaboration System: How Wikipedia’s Reaction to Popularity Is Causing Its Decline. American Behavioral Scientist, 57(5), 664–688. https://doi.org/10.1177/0002764212469365
Hergueux, Jérôme, Algan, Yann, Benkler, Yochai, & Fuster-Morell, Mayo (2025). Public Good Superstars: A Lab-in-the-Field Study of Wikipedia. The Economic Journal, 135(667), 861–891. https://doi.org/10.1093/ej/ueae093
Hill, Benjamin M., & Shaw, Aaron (2019). The Most Important Laboratory for Social Scientific and Computing Research in History. W: Wikipedia @ 20 [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://wikipedia20.mitpress.mit.edu/pub/laboratory/release/2
Hinnosaar, Marit, Hinnosaar, Toomas, Kummer, Michael, & Slivko, Olga (2023). Wikipedia matters. Journal of Economics & Management Strategy, 32(3), 657–669. https://doi.org/10.1111/jems.12421
Hughes, Benjamin, Joshi, Indra, Lemonde, Hugh, & Wareham, Jonathan (2009). Junior physician’s use of Web 2.0 for information seeking and medical education: A qualitative study. International Journal of Medical Informatics, 78(10), 645–655. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2009.04.008
Intensive course on research state of the art and Wikipedia for PhD students—Meta-Wiki (b.d.). W: Wikimedia – Meta-Wiki [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://meta.wikimedia.org/wiki/Intensive_course_on_research_state_of_the_art_and_Wikipedia_for_PhD_students
Jemielniak, Dariusz (2026). Wikipedia i świat akademicki: 25 lat nieufności i współzależności. W: Academia PAN [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://academia.pan.pl/wikipedia-i-swiat-akademicki-25-lat-nieufnosci-i-wspolzaleznosci/
Johnson, Isaak, Lemmerich, Florian, Sáez-Trumper, Diego, West, Robert, Strohmaier, Markus, & Zia, Leila (2021). Global Gender Differences in Wikipedia Readership. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media, 15, 254–265. https://doi.org/10.1609/icwsm.v15i1.18058
Konieczny, Piotr (2009). Governance, Organization, and Democracy on the Internet: The Iron Law and the Evolution of Wikipedia. Sociological Forum, 24(1), 162–192. https://doi.org/10.1111/j.1573-7861.2008.01090.x
Lewoniewski, Włodzimierz, Węcel, Krzysztof, & Abramowicz, Witold (2025). Utilizing Citation Index and Synthetic Quality Measure to Compare Wikipedia Languages Across Various Topics. W: arXiv.org [online]. https://doi.org/10.48550/arXiv.2505.16506
List of most-visited websites (2026). W: Wikipedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_most-visited_websites&oldid=1342530547
Manifest Otwartej Humanistyki (2024). W: Operas.pl [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://operas.pl/manifest-otwartej-humanistyki/
Open Knowledge: Wikimedia & Research in the CEE Region – Meta-Wiki (b.d.). W: Wikimedia Meta-Wiki [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://meta.wikimedia.org/wiki/Open_Knowledge:_Wikimedia_%26_Research_in_the_CEE_Region
Potęga, Joanna (2026). Kampania #1Lib1Ref. Kolejna odsłona. Bibliotekarz, 1. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://wydawnictwo.sbp.pl/bibliotekarz-1-2026,65,462.html
Projekty Wikimedia – Meta-Wiki (b.d.) [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_projects/pl
Protsiuk, Anton (2018). Decolonization of Knowledge in Wikipedia: Plenty of Questions and Much Less Answers. W: Medium [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://antonprotsiuk.medium.com/decolonization-of-knowledge-in-wikipedia-plenty-of-questions-and-much-less-answers-b15cb29dd0a0
Shi, Feng, Teplitskiy, Misha, Duede, Eamon, & Evans, James A. (2019). The Wisdom of Polarized Crowds. Nature Human Behaviour, 3(4), 329–336. https://doi.org/10.1038/s41562-019-0541-6
Vetter, Matthew A., Jiang, Jialei, & McDowell, Zachary J. (2025). An Endangered Species: How LLMs Threaten Wikipedia’s Sustainability. AI & SOCIETY. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02199-9
Von Mering, Sabine, Leachman, Siobhan, Santos, Joaquim, & Meudt, Heidi M. (2025). Wikidata for Botanists: Benefits of Collaborating and Sharing Linked Open Data. Annals of Botany, 136(3), 491–511. https://doi.org/10.1093/aob/mcaf062
Wiggers, Heiko (2021). The Wikipedia Editions of Low German and Other European Minority Languages. W: Dr. E. S. Koc (red.), Modern Perspectives in Language, Literature and Education, vol. 4 (s. 126–144) [online]. Book Publisher International (a part of ScienceDomain International). https://doi.org/10.9734/bpi/mplle/v4/9161D
Wikidata (b.d.) [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page
Wikimedia UK Strategy 2025–2030 – Wikimedia UK (b.d.). W: Wikimedia UK [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://wikimedia.org.uk/wiki/Wikimedia_UK_Strategy_2025-2030
Wikipedia Needs More Women (b.d.). W: Wikimedia Foundation [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://wikimediafoundation.org/what-we-do/open-the-knowledge/wikipedia-needs-more-women/
Wikipedia/NZThesisProject (2025). W: Wikipedia [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:GLAM/NZThesisProject&oldid=1281840550
Wikipedia:(Nie)znane Kobiety Wikipedii (2026). W: Wikipedia, wolna encyklopedia [online]. Pobrano 11 marca 2026 r. z: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:(Nie)znane_Kobiety_Wikipedii_2026&oldid=79183866
Wikipediaęć filarów (2025). W: Wikipedia, wolna encyklopedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Pi%C4%99%C4%87_filar%C3%B3w&oldid=76947726
Wikipedia:Pomoc poza Wikipedię (2026). W: Wikipedia, wolna encyklopedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pomoc:Kopiowanie_poza_Wikipedi%C4%99&oldid=78745367
Wikipedia:Pomoc licencje (2022). W: Wikipedia, wolna encyklopedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pomoc:Wolne_licencje&oldid=66529287
Wikipedia removal of AI-generated content (2026). W: Wikipedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Presumptive_removal_of_AI-generated_content&oldid=1356582256
Wikipedia szkolne i akademickie/Zarządzanie danymi w encyklopedii online – Wiki na UŁ (2023). W: Wikipedia, wolna encyklopedia [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Projekty_szkolne_i_akademickie/Zarz%C4%85dzanie_danymi_w_encyklopedii_online_-_Wiki_na_U%C5%81&oldid=71926596
Wikistats – Statistics for Wikimedia Projects (b.d.) [online]. Pobrano 9 marca 2026 r. z: https://stats.wikimedia.org/#/all-projects
Zastrow, Mark (2017). Wikipedia shapes language in science papers. Nature. https://doi.org/10.1038/nature.2017.22656
Zhou, Dale, Patankar, Shubhankar, Lydon-Staley, David M., Zurn, Perry, Gerlach, Martin, & Bassett, Dani S. (2024). Architectural Styles of Curiosity in Global Wikipedia Mobile App Readership. Science Advances, 10(43). https://doi.org/10.1126/sciadv.adn3268
Zhou, Moyan, Cho, Soobin, & Terveen, Loren (2025). LLMs in Wikipedia: Investigating How LLMs Impact Participation in Knowledge Communities. W: arXiv.org [online]. https://doi.org/10.48550/arXiv.2509.07819
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

