Strajki i manifestacje robotnicze w Sanoku w latach 1919–1933

Robert Lipelt

doi:10.18778/2080-8313.27.03

Authors

Robert Lipelt Jan Grodek State University in Sanok https://orcid.org/0000-0002-1997-4935

DOI:

https://doi.org/10.18778/2080-8313.27.03

Keywords:

Great economic crisis, Subcarpathian region, Sanok, workers’ protests, Second Polish Republic

Abstract

This study presents some aspects of the nature and course of workers’ protests at Sanok’s largest industrial plant, the Wagon Factory, in the years 1919–1933. The paper discusses the main causes of strikes and workers’ protests. The most important reasons were economic difficulties, but also political, social, and sometimes ethnic divisions among protesting workers and the unemployed. The study draws attention to the effects of the crisis in terms of reduced production, mass layoffs and a deterioration in the employees’ standard of living. The paper discusses the measures taken by local authorities to reduce conflicts between management and factory workers and shows state intervention to improve business conditions as insufficient. The Sanok factory became an important center of the workers’ movement and trade union activity in the mentioned period.

Author Biography

Robert Lipelt, Jan Grodek State University in Sanok

Dr hab. Robert Lipelt – prof. Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku, zatrudniony w Zakładzie Bezpieczeństwa Wewnętrznego Instytutu Nauk Społecznych Uczelni Państwowej im. Jana Grodka w Sanoku.

Zainteresowania naukowe: historia społeczna i gospodarcza Galicji i krajów koronnych Austrii w XVIII–XX w., a przede wszystkim problematyka z zakresu rolnictwa, leśnictwa, historii medycyny i kultury uzdrowiskowej.

References

Archiwum Państwowe w Przemyślu, Starostwo Powiatowe Sanockie, sygn. 7, 10, 53.

Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Oddział w Sanoku, Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów – L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper S.A. Fabryka Sanocka, sygn. 6, 7, 8, 9, 10, 21, 22, 23, 42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51.

Archiwum Państwowe w Rzeszowie, Oddział w Sanoku, Sanocka Fabryka Autobusów „Autosan” w Sanoku, sygn. 3098.

„Czas”, nr 55, 9 III 1930.

„Gazeta Narodowa”, nr 214, 19 IX 1893. DOI: https://doi.org/10.1055/s-0029-1205454

„Kurjer Lwowski”, nr 287, 16 X 1894; nr 273, 2 X 1897; nr 15, 15 I 1902; nr 62, 3 III 1903; nr 452, 2 X 1913.

„Kurjer Warszawski”, nr 104, 17 IV 1931.

„Robotnik”, nr 317, 10 XI 1928; nr 246, 23 VIII 1930; nr 217, 18 VI 1931; nr 156, 8 V 1932.

Dobrowolski S., Fabryka wagonów w Sanoku, Rzeszów 2020.

Filipczak B., Ze wspomnień (opr. W. Sołtys), „Rocznik Sanocki” 1963, s. 199–218.

Katalog Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie w roku 1894 pod protektoratem najmiłościwszego cesarza i króla Franciszka Józefa I, Lwów 1894.

Osenkowski Z., Od kotłów po pojazdy szynowe Fabryki Sanockiej, „Rocznik Sanocki” 1995, s. 85–164.

Sanok. Dzieje miasta, red. F. Kiryk, Kraków 1995.

Saryusz-Zaleski W., Dzieje przemysłu w b. Galicji 1804–1929, ze szczególnym uwzględnieniem historii rozwoju S.A. L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper, Kraków 1930.

Sołtys W., Życie gospodarcze, społeczne i polityczne, [w:] Sanok. Dzieje miasta, red. F. Kiryk, Kraków 1995, s. 501–566.

Sołtys W., Zając E., Przyczynek do dziejów ruchu robotniczego w Sanoku i okolicy w okresie międzywojennym, „Rocznik Sanocki” 1963, s. 257–285.

Zając E., Przemysł. (okres autonomii), [w:] Życie gospodarcze Ziemi Sanockiej od XVI do XX wieku, red. R. Lipelt, Sanok 2004, s. 159–164.

Życie gospodarcze Ziemi Sanockiej od XVI do XX wieku, red. R. Lipelt, Sanok 2004.