Wojenne losy Wacława Policzkiewicza (1896–1920)

Małgorzata Surmacz

doi:10.18778/2080-8313.23.02

Authors

Małgorzata Surmacz National Museum in Lublin; Maria Curie-Skłodowska University https://orcid.org/0000-0001-7695-663X

DOI:

https://doi.org/10.18778/2080-8313.23.02

Keywords:

Wacław Policzkiewicz, scouting organisation, education, Polish Military Organisation, the Polish-Soviet War, soldiers’ graves

Abstract

Wacław Policzkiewicz (1896–1920), a son of industrialist from Lublin, a pupil of the private male junior high school referred to as the Lublin School, a student of the Warsaw University of Technology, a scout and member of the Polish Military Organisation and the National Youth Organisation, a soldier of the Polish Army. While serving in the 1st Legions Infantry Regiment he took part in all the fights of the unit. He died during the Kiev Offensive on the 13th of June 1920 in Borodianka near Zhytomyr. Despite the efforts of his closest family, his ashes were not brought back to Lublin. He was posthumously promoted to the rank of lieutenant and awarded with the War Order of Virtuti Militari 5th Class. The family kept memorabilia of the young soldier, participant in the fight for the independence and the Polish State border.

Author Biography

Małgorzata Surmacz, National Museum in Lublin; Maria Curie-Skłodowska University

Mgr Małgorzata Surmacz – kustosz w Muzeum Historii Miasta Lublina oddział Muzeum Lubelskiego. Doktorantka w Katedrze XVI–XIX w. i Europy Wschodniej Instytutu Historii na Wydziale Historii i Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Zainteresowania naukowe: historia społeczno-polityczna XX w. walki niepodległościowe Polaków w latach 1914–1920, biografistyka, regionalistyka, muzealnictwo.

References

Akta stanu cywilnego Parafii Rzymsko-Katolickiej w Krasnymstawie, zespół nr 1849: księgi wtóropisowe urodzeń, małżeństw i zgonów (duplikaty), seria nr 2.4: akta metrykalne za rok 1896.

Spuścizna Kazimierza Wyszyńskiego, zespół nr 1004.

Akta metrykalne za lata 1933–1940 oraz 1914–1944.

Pocztówka z reprodukcją fotografii uczestników kursu Szkoły Oficerskiej Polskiej Organizacji Wojskowej z 1916 r., Warszawa, lata 30. XX w., nr inw. ML/H/2177/5.

Album maturzystów Szkoły Lubelskiej z 1914 r., sygn. 2161/III, nr inw. 13724.

Korespondencja Wiktora Ziółkowskiego z lat 1904–1978 w sprawach osobistych i zawodowych, sygn. 2273/9.

Dokumenty Komitetu Krzyża i Medalu Niepodległości dotyczące Wacława Policzkiewicza, sygn. KN 29.12.33.

Dokumentacja służby Wacława Policzkiewicza w Polskiej Organizacji Wojskowej i Wojsku Polskim z lat 1916–1919.

Dokumentacja w sprawie sprowadzenia zwłok Wacława Policzkiewicza do Polski z lat 1921–1922.

Dokumenty osobiste Henryka Policzkiewicza z lat 1889–1933.

Korespondencja Wacława Policzkiewicza z rodziną z lat 1918–1920.

Lepecki M., Pamiętnik adiutanta Marszałka Piłsudskiego, Warszawa 1987.

Lepecki M. B., W blaskach wojny. Wspomnienia z wojny polsko-bolszewickiej, red. B. Gołkowska, Łomianki 2017.

Stawarz A., Pierwsze dni wolności: Warszawa od 10 do 18 listopada 1918 r. (wybór materiałów prasowych), „Niepodległość i Pamięć” 1998, nr 5/4, s. 245–339.

Strzembosz-Pieńkowski S., Peowiacy. Wspomnienia o ludziach z okresu walk o niepodległość 1918–1921, oprac. M. Andrzejczyk, K. Dziuda, Łódź 2013.

„Głos Lubelski”, nr 181, 1920.

„Monitor Polski”, nr 27, 1934.

„Ziemia Lubelska”, nr 310, 1920.

„Żołnierz Polski”, nr 23, 1922; nr 48, 1923.

Archiwum Pawła Jerzego Policzkiewicza, [w:] Lubelskie Archiwa Rodzinne Niepodległej, oprac. A. Kostankiewicz, Lublin 2020, s. 159–172.

Borkiewicz A. J., Dzieje 1-go Pułku Piechoty Legionów (lata wojny polsko-rosyjskiej 1918–1920), Warszawa 1929.

Chwalba A., Przegrane zwycięstwo. Wojna polsko-bolszewicka 1918–1920, Wołowiec 2020.

Dąbrowski S. J., Tryczyński S. A., Juszczakowski Kazimierz, [w:] Słownik biograficzny lubelskiego harcerstwa 1911–2001, red. S. J. Dąbrowski, S. A. Tryczyński, Lublin 2001, s. 84.

Doroszewski J., Arlitewicz Józef, [w:] J. Doroszewski, Słownik biograficzny nauczycieli miasta Lublina w latach 1918–1939, Lublin 2007, s. 26–27.

Dulewicz S., Józef Zbigniew Arlitewicz, [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 309–312.

Gałęzowski M., Na wzór Berka Joselewicza. Żołnierze i oficerowie pochodzenia żydowskiego w Legionach Polskich, Warszawa 2010.

Godziszewski W., Juszczakowski K., Historia Zakładu (1906–1936), [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 1–53.

Juszczakowski K., Historia II L. D.H., [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 67–102 https://doi.org/10.1017/S00202681000346

Juszczakowski K., Wacław Policzkiewicz, [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 286–289.

Kowalski W., Spis uczniów z lat 1906–1936, [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 344–380.

Krasuski F., Kazimierz Juszczakowski, [w:] Prywatne Męskie Gimnazjum im. Stefana Batorego („Szkoła Lubelska”) w XXX-lecie, Lublin 1936, s. 315–331.

Kryska-Karski T., Żurakowski S., Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991.

Księga Pamiątkowa 25-lecia harcerstwa w Lubelszczyźnie. Wspomnienia i dokumenty 1911–1936, Lublin (reprint wydawnictwa z 1936 roku).

Lewandowski J., Początki skautingu i harcerstwa na Lubelszczyźnie (1911–1914), „Rocznik Lubelski” 1989/1990, t. 31/32, s. 145–159 https://doi.org/10.1016/0020-7403(90)90115-Y DOI: https://doi.org/10.1016/0020-7403(90)90115-Y

Lista poległych w walkach o Niepodległość uczniów szkół lubelskich wywołanych na apelu dnia 10 listopada 1933 r. na Placu Litewskim w Lublinie opodal płyty Nieznanego Żołnierza, „Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego”, Lublin, grudzień 1933, R. 6, nr 4 (58).

Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918–1920, Warszawa 1934.

Lubelska lista katyńska, oprac. A. Winiarz, Lublin 1997.

Marczuk J., Kazimierz Marian Wyszyński jako działacz młodzieżowy, polityk i dyplomata (1890–1935), „Annales UMCS”, Sec. F, vol. LIX, Lublin 2004, s. 53–69.

Nałęcz T., Polska Organizacja Wojskowa 1914–1918, Warszawa 1984.

Przegaliński A., Z historii lubelskiej oświaty. Zarys dziejów Prywatnej Ośmioklasowej Filologicznej Szkoły Męskiej S. Śliwińskiego (tzw. „Szkoły Lubelskiej”) w latach 1906–1914, „Rocznik Łódzki” 2018, t. 68, s. 109–134.

„Rocznik Oficerski Rezerw”, Warszawa 1934.

Satora K., Opowieści wrześniowych sztandarów, Warszawa 1990.

Surmacz M., Arnsztajn Jan Karol, [w:] Słownik biograficzny miasta Lublina, t. 4, red. P. Jusiak, M. Sioma, J. Ternes, Lublin 2014, s. 13–15.

Surmacz M., Kazimierz Wyszyński (1890–1935) – od legionisty do dyplomaty, „Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy”, t. 20, Wilno 2020, s. 155–187.

Surmacz M., Spotkania towarzyszące wystawie o wychowankach Szkoły Lubelskiej, „Studia i Materiały Lubelskie” 2017, t. 19, s. 123–125 https://doi.org/10.1080/15294145.2017.1384645 DOI: https://doi.org/10.1080/15294145.2017.1384645

Surmacz M., Uczniowie Szkoły Lubelskiej w walkach o niepodległość i granice państwa polskiego w okresie I wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej, „Studia i Materiały Lubelskie” 2015, t. 18, s. 121–154.

Surmacz M., Uczniowie szkół lubelskich w walkach w okresie I wojny światowej oraz wojny polsko-bolszewickiej. Szkoła Lubelska. Informator do wystawy w Muzeum Historii Miasta Lublina, Lublin 2015.

Surmacz M., Wspólny nekrolog. Wychowankowie szkół lubelskich w walce o niepodległość, [w:] W drugim szeregu. Bohaterowie walk o niepodległość, red. A. Kosecki, T. Skoczek, J. Załęczny, Warszawa–Pułtusk 2019, s. 182–186.

Surmacz M., Gładyszewski G., Kazimierz Juszczakowski – zapomniany pedagog, „Annales UMCS”, sec. F, vol. LXXIII, Lublin 2018, s. 163–178. DOI: https://doi.org/10.17951/f.2018.73.163-178

Zbiory Pawła J. Policzkiewicza na wystawie „Lubelskie Archiwa Rodzinne Niepodległej” w Archiwum Państwowym w Lublinie http://lac.lublin.pl/archiwarodzinne/archiwa/paweljerzy-policzkiewicz/ (dostęp: 8.03.2021).