Historiografa niemiecka o dziejach Łodzi: postawy metodologiczne, proces nazyfkacji i dzisiejsze możliwości badawcze
DOI:
https://doi.org/10.18778/2080-8313.28.08Słowa kluczowe:
Łódź, ruch robotniczy, Niemcy w Polsce, DSAP, wielonarodowośćAbstrakt
Artykuł poświęcony jest historiografii i pamięci o łódzkich socjalistach niemieckich jako przyczynek do badań nad dziejami Niemców w Łodzi. Autor przedstawia główne postaci tego środowiska, omawia pozycjonowanie Niemieckiej Socjalistycznej Partii Pracy w wielonarodowym mieście oraz wskazuje dwa nurty, które dominowały w powojennej pamięci niemieckich socjalistów łódzkich. Szczególną uwagę poświęca biografii Ottona Heikego, niemieckiego socjalisty, który podczas okupacji niemieckiej współpracował z władzami nazistowskimi. W drugiej części artykuł wykorzystuje część powojennej korespondencji Heikego, wskazując na potencjał dalszych badań w oparciu o egodokumenty niemieckich socjalistów z okresu powojennego.
Bibliografia
Archiwum Państwowe Łódź, Akta Miasta Łodzi, Wydział Prezydialny, sygn. 66443
Martin-Opitz-Bibliothek, Spuścizna Otto Heikego, sygn. TS003 – K 0082
Cesarski J., PPS. Wspomnienia z lat 1918–1939, Warszawa 1987.
Döblin A., Podróż po Polsce, Warszawa 2000.
Heike O., Die deutsche Arbeiterbewegung in Polen 1835–1945, Dortmund 1969.
Heike O., Leben im deutsch-polnischen Spannungsfeld: Erinnerungen und Einsichten eines deutschen Journalisten aus Lodz, Essen 1989.
Szczypiorski A., Początek, Poznań 2001.
Thiem E., Die Ortsgruppen der NSDAP, Księgarnia S. Seipelt (Łódź) 1943; https://polona.pl/item-view/6ec01a08-2870-43b0-b605-ef24ee2b9d9c?page=0
Thiem E., Plan von Litzmannstadt, Księgarnia S. Seipelt (Łódź) 1942, https://www.europeana.eu/de/item/463/item_PIR2WPQERTBS4DSOQDUB3GJX4RNDOXXO
„Freie Presse” 1937.
„Kurjer Łódzki” 1926.
„Litzmannstädter Zeitung” 1940.
„Lodzer Volkszeitung” 1939.
„Naprzód” 1927.
Blachetta-Madajczyk P., Klassenkampf oder Nation? Deutsche Sozialdemokratie in Polen 1918–1939, Düsseldorf 1997, seria „Schriften des Bundesarchivs“, nr 49.
Bömelburg H.J., Łódź. Historia wielokulturowego miasta przemysłowego w XX wieku, Łódź 2024. https://doi.org/10.18778/8331-190-6
Effenberger E., Erst gerufen und dann vertrieben, [w:] Mitteilungen der Heimatkreisgemeinschaft der Deutschen aus dem Lodzer Industriegebiet, t. 18, 1996, s. 1–9; t. 19, 1997, s. 1–9; t. 20, 1998, s. 1–21.
Fuchs T., Die verlorene Welt und die anderen: Deutsche, Polen und Juden im Spiegel der deutschen Lodz-Historiographie. Eine Betrachtung am Beispiel der Arbeiten von [Eugen] Oskar Kossmann und Otto Heike, [w:] Polen, Deutsche und Juden in Lodz 1820–1939. Eine schwierige Nachbarschaft, red. J. Hensel, Osnabrück 1999, s. 87–99. https://doi.org/10.3790/978-3-88640-400-1.1999.87
Kessler W., Lodz nach Lodz. Beobachtungen zu Erinnerung und Gedächtnis der Deutschen aus Lodz nach 1945, [w:] Lodz jenseits von Fabriken, Wildwest und Provinz. Kulturwissenschaftliche Studien über die Deutschen in und aus den polnischen Gebieten, red. S. Dyroff, K. Radziszewska, I. Röskau-Rydel, München 2009, seria „Polono-Germanica”, nr 4, s. 151–169.
Kmieciak P., Niemcy, nie naziści. O niemieckich antyfaszystach w II RP, [w:] Krytyka Polityczna, https://krytykapolityczna.pl/kultura/historia/niemcy-nie-nazisci-o-niemieckich-antyfaszystach-w-ii-rp/ (dostęp: 7.10.2023).
Kosmala B., Juden und Deutsche im polnischen Haus. Tomaszów Mazowiecki 1914–1939, Berlin 2001, seria „Dokumente – Texte – Materialien“, nr 28.
Kossert A., „Nieprzejednane sprzeczności?” Napięcia narodowe w protestantyzmie łódzkim w latach 1918–1939, [w:] Przeszłość przyszłości. Z dziejów luteranizmu w Łodzi i regionie, red. B. Milerski, K. Woźniak, Łódź 1998, s. 151–174.
Meissner L., Die deutschen Gegner des Nationalsozialismus in Lodz 1933–1939, [w:] Studien und Forschung zur Deutschland- und Österreichkunde in Polen, red. L. Meissner, G. Pawłowski, Warszawa 2011, s. 354–384.
Meissner L., Na pograniczu „Ostforschung“. Przyczynek do historycznego pisarstwa i biografii politycznej Ottona Heike, [w:] Otto Heike. Niemiecki dziennikarz z Łodzi jako historyk. Konferencja naukowa Komisji do Spraw Historii Niemców w Polsce i Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 18 listopada 2002 r., Herne 2004, s. 23–41.
Puś W., Pytlas S., Dzieje Łódzkich Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju „Uniontex” (d. Zjednoczonych Zakładów K. Scheiblera i L. Grohmana) w latach 1827–1977, Warszawa 1979.
Sobiczewski B., Otto Heike i Archiwum Miejskie w Łodzi w czasach II wojny światowej, [w:] Otto Heike. Niemiecki dziennikarz z Łodzi jako historyk. Konferencja naukowa Komisji do Spraw Historii Niemców w Polsce i Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 18 listopada 2002 r., Herne 2004, s. 67–80.
Strobel G.W., Das multinationale Lodz, die Textilmetropole Polens, als Produkt von Migration und Kapitalwanderung [w:] Wanderungen und Kulturaustausch im östlichen Mitteleuropa. Forschungen zum ausgehenden Mittelalter und zur jüngeren Neuzeit, red. H.-W. Rautenberg, München 2006, s. 163–223. https://doi.org/10.1524/9783486838626.163
Turski M., Vom Versuch, Biografien zu nationalisieren. Die Deutsche Volksliste in der Region Lodz: Vorgeschichte, Umsetzung und Nachwirkungen 1914–1960, Paderborn 2026, seria „Fokus”, nr 20. https://doi.org/10.30965/9783657797356
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
