Rola Józefa Tejchmy w kryzysie grudniowym 1970 r. Meandry rozgrywek na szczytach kierownictwa PZPR

Jakub Kuliś

doi:10.18778/0208-6050.115.08

Autor

Jakub Kuliś Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-3849-0781

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.115.08

Słowa kluczowe:

Józef Tejchma, kryzys grudniowy 1970 r., PRL, Władysław Gomułka, Edward Gierek

Abstrakt

Celem artykułu jest przybliżenie roli Józefa Tejchmy podczas kryzysu grudniowego 1970 r. Praca analizuje działania Tejchmy, próbując określić wagę roli odegranej przez niego oraz jego postawę w dniach kryzysu. Przedstawia jego dążenia do szybkiego zakończenia starć i zminimalizowania rozlewu krwi, a także postawę podczas strajku łódzkich włókniarek w lutym 1971 r.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

Jakub Kuliś - Uniwersytet Łódzki

Mgr Jakub Kuliś – absolwent Uniwersytetu Łódzkiego, doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych tej uczelni.

Zainteresowania naukowe: historia polityczna PRL, historia Związku Młodzieży Polskiej, historia polskiego ruchu ludowego.

Bibliografia

Archiwum Akt Nowych w Warszawie [AAN], Komitet Centralny PZPR, sygn. 1.5.1/237.V.795, 1.5.1/237.V.796, 1.5.1/237.V.838, 1.6/237.VI.57

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Oddział w Gdańsku, sygn. 003/169/4

Centrum władzy. Protokoły posiedzeń kierownictwa PZPR. Wybór z lat 1949–1970, oprac. A. Dudek, A. Kochański, K. Persak, Warszawa 2000.

Gierek E., Smak życia. Pamiętniki, Warszawa 1993.

Gierek E., Rolicki J., Przerwana dekada, Warszawa 1990.

Gierek E., Rolicki J., Replika, Warszawa 1990.

Grudzień 1970, Paryż 1986.

Grudzień 1970, oprac. B. Brzeziński, Warszawa 1989.

Grudzień 1970 w dokumentach MSW, oprac. J. Eisler, Warszawa 2000.

Kryzys grudniowy 1970 r. w świetle dokumentów i materiałów Komisji Władysława Kruczka i relacji ludzi obozu władzy, oprac. M. Jabłonowski, W. Janowski, G. Sołtysiak, Warszawa 2020.

Rakowski M.F., Dzienniki polityczne 1969–1971, Warszawa 2001.

Seidler B., Kto kazał strzelać. Grudzień ’70, Warszawa 1991.

Sprawozdanie z prac Komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej, "Nowe Drogi" 1983, [numer specjalny], pp. 7–78.

Stanisław Kania w rozmowie z Andrzejem Urbańczykiem. Zatrzymać konfrontację, Wrocław [b.r.w.].

Szlachcic F., Gorzki smak władzy, Warszawa 1990.

Tajne dokumenty Biura Politycznego. Grudzień 1970, oprac. P. Domański, Londyn 1991.

Tejchma J., Bunt przeciw starości, Pułtusk–Warszawa 2017.

Tejchma J., Odszedł Gomułka, przyszedł Gierek. Notatki z lat 1971–1973, Toruń 2006.

Tejchma J., Pożegnanie z władzą, Olsztyn [b.r.w.].

Zabłocki J., Dzienniki, t. II (1966–1975), Warszawa 2011.

Rozmowa z Andrzejem Kurzem z dnia 14 IV 2023 r. (w zbiorach autora).

Rozmowa z Bolesławem Kapitanem z dnia 2 VIII 2023 r. (w zbiorach autora).

Rozmowa z Józefem Klasą z dnia 16 III 2023 r. Nieautoryzowana z powodu śmierci rozmówcy (w zbiorach autora).

Rozmowa z Teofanem Domżałem z dnia 7 XII 2022 r. (w zbiorach autora).

Branach Z., Polityka strzelania. Grudzień ’70, Bydgoszcz 2008.

Chrzanowski R., Krew na ulicach, [w:] Zbrodnia bez kary. Grudzień 1970 w Gdyni, Gdynia 2020, s. 35–61.

Eisler J., Grudzień 1970. Geneza, przebieg, konsekwencje, Warszawa 2020.

Eisler J., Trepczyński S., Grudzień ’70. Wewnątrz „Białego Domu”, Warszawa 1991.

Friszke A., Oaza na Kopernika. Klub Inteligencji Katolickiej 1956–1989, Warszawa 1997.

Grochmalski P., Szlachcic F., „Edward, przyjeżdżam do ciebie”, „Konfrontacje” 1989, R. II, nr 3, s. 28–29.

Kania S., W sprawie wywiadu Edwarda Gierka, „Polityka” 1990, nr 17, s. 1, 9–10.

Kowal P., Cieślik M., Jaruzelski. Życie paradoksalne, Kraków 2015.

Kwiatkowska W., Analiza aktu oskarżenia wraz z historią śledztwa w sprawie sprawców Grudnia ’70, [w:] Grudzień przed Sierpniem. W XXV rocznicę wydarzeń grudniowych, red. L. Mażewski, W. Turek, Gdańsk 1996, s. 224–233.

Lesiakowski K., Ignacy Loga-Sowiński (1914–1992). Portret gomułkowca, Łódź 2022.

Lesiakowski K., Strajki robotnicze w Łodzi 1945–1976, Łódź 2008.

Lipiński P., Władzy nie oddamy, Wołowiec 2019.

Machcewicz P., Grudniowy przewrót: Warszawa–Moskwa–Katowice, [w:] Grudzień przed Sierpniem. W XXV rocznicę wydarzeń grudniowych, red. L. Mażewski, W. Turek, Gdańsk 1996, s. 86–106.

Przeperski M., "Anatomia kreacji. Przypadek Dzienników politycznych Mieczysława F. Rakowskiego," „Polska 1944/45–89. Studia i materiały” 2020, t. XVIII, s. 223–254. [online] https://doi.org/10.12775/Polska.2020.08 DOI: https://doi.org/10.12775/Polska.2020.08

Przeperski M., "Mieczysław F. Rakowski. Biografia polityczna," Warszawa 2021.

Rokicki K., "Apodyktyczny szef. Władysław Gomułka i podwładni," [w:] K. Rokicki, R. Spałka (red.), "Władza w PRL. Ludzie i mechanizmy," Warszawa 2011, s. 235–246.

Szumiło M., "Elita PPR i PZPR w latach 1944–1970 – próba zdefiniowania," [w:] M. Szumiło, M. Żukowski (red.), "Elity komunistyczne w Polsce," Warszawa–Lublin 2015, s. 34–60.

Szumiło M., "Gierek. Droga do władzy," Łódź–Lublin 2023.

Tejchma J., "Wielkość i dramat Władysława Gomułki," "Polityka" 1983, nr 48, s. 1, 9–14.

Tejchma J., "Zażądałem od Gomułki, aby ustąpił," "Perspektywy" 1990, nr 15, s. 7.

Tejchma J., Sierszuła B., "Komfort polityka w stanie spoczynku," "Tygodnik Demokratyczny" 1989, nr 25, s. 14–15, 21.

Turek W., "Od grudnia ’70 do „okrągłego stołu”," [w:] L. Mażewski, W. Turek (red.), "Grudzień przed Sierpniem. W XXV rocznicę wydarzeń grudniowych," Gdańsk 1996, s. 255–264.

Zieleniewski M., "Aneks do who’s who – Miało być inaczej," "Wprost" 1988, nr 31, s. 6–9.

https://www.temidium.pl/artykul/w_czwartek_kasacja_sprawy_stlumienia_wystapien _z_grudnia_70_przez_wladze_prl-1633.html (dostęp: 25 II 2023).

https://timenote.info/lv/person/view?id=3066382&l=pl (dostęp: 7 X 2023).

https://wydarzenia.interia.pl/historia/news-komisja-pzpr-w-1970-r-tylko-dwa-razy-niezasadnie-uzyto-broni,nId,869009 (dostęp: 25 II 2023).

Chrzanowski R., Ofiary grudnia 1970 r. w województwie gdańskim, „Grudzień 1970. Pamiętamy”, bezpłatny dodatek prasowy z okazji 50. rocznicy Grudnia ’70 z 11 XII 2020, s. 8, https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/periodyki-ipn/dodatki-historyczne-do/127544,Dodatek-prasowy-Grudzien-1970-Pamietamy-premiera-11-grudnia-2020.html (dostęp: 2 XI 2023).

Kaniewski S., Ofiary Grudnia ’70 w Szczecinie, „Grudzień 1970. Pamiętamy”, bezpłatny dodatek prasowy z okazji 50. rocznicy Grudnia ’70 z 11 XII 2020, s. 9, https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/periodyki-ipn/dodatki-historyczne-do/127544,Dodatek-prasowy-Grudzien-1970-Pamietamy-premiera-11-grudnia-2020.html (dostęp: 2 XI 2023).