The Attitude Towards the Democratic System in Polish Socialist Thought in the Years 1918–1926
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.118.08Keywords:
socialism, communism, democratic system, authoritarian system, dictatorship of the proletariat, reformism, Polish socialist thought, Polish Socialist PartyAbstract
During the period of the formation of Polish statehood, Polish socialists wanted their homeland to be ultimately based on two ideas – democracy and socialism. For this reason, they participated in the establishing of a democratic system in the Second Polish Republic. They believed that only through evolutionary reforms in the parliamentary system a socialist state could finally be established. In the following years, despite their negative perception of Polish rule and the political situation in the country, the most important thinkers in the camp of the Polish Socialist Party consistently defended democracy and condemned all forms of dictatorship, including the dictatorship of the Bolsheviks in the Soviet Union. This article examines what arguments the socialists used in favour of a democracy, why they believed that this form of government was an integral part of the desired order and why dictatorship was not an option. Their arguments for democracy in 1918–1926 are also analysed in the context of the problematics of the Polish political system at that time, including the assessment of specific proposals for the political system which they put forward by in order to demonstrate how they understood democracy and what they were striving for.
Downloads
References
Barlicki N., Wybór przemówień i artykułów z lat 1918–1939, wybór, wstęp i przyp. oraz bibliografia prac N. Barlickiego J. Tomicki, Warszawa 1964.
Google Scholar
Bernstein E., The Preconditions of Socialism, Cambridge 1993, https://doi.org/10.1017/CBO9780511802584.
Google Scholar
Daszyński I., O formach rządu, Warszawa 1906.
Google Scholar
Daszyński I., Sejm, rząd, król, dyktator: uwagi na czasie, Warszawa 1926.
Google Scholar
Ignacy Daszyński o państwie, demokracji i parlamentaryzmie, wstęp, wybór i oprac. M. Śliwa, Warszawa 1997.
Google Scholar
Kelles-Krauz K., Jak się narody rządzą?, Kraków 1904.
Google Scholar
Lenin W., O zadaniach proletariatu w obecnej rewolucji, [w:] W. Lenin, Dzieła wybrane, t. II, Moskwa 1948, s. 10.
Google Scholar
Lenin W., Państwo i rewolucja, Warszawa 1919.
Google Scholar
Limanowski B., Bolszewickie państwo w świetle nauki, Warszawa 1921.
Google Scholar
Luksemburg R., Reforma socjalna czy rewolucja?, Warszawa 2010.
Google Scholar
Luksemburg R., The Russian Revolution, New York 1940.
Google Scholar
Mieczysław Niedziałkowski o demokracji i parlamentaryzmie, wstęp, wybór i oprac. M. Śliwa, Warszawa 1996.
Google Scholar
Niedziałkowski M., Naprawa demokracji czy rozstanie z demokracją, „Przedświt” 1919, R. XXXVIII, nr 7–8, s. 2–3.
Google Scholar
Niedziałkowski M., Teoria i praktyka socjalizmu wobec nowych zagadnień, Warszawa 1926.
Google Scholar
Antoszewski A., Reżim polityczny, [w:] Studia z teorii polityki, t. I, red. A. Jabłoński, L. Sobkowiak, Wrocław 1999, s. 92–93.
Google Scholar
Bäcker R., Problematyka państwa w polskiej myśli socjalistycznej lat 1918–1948, Toruń 1994.
Google Scholar
Bielanowska J., Ideologia komunistyczna/socjalistyczna, [w:] Leksykon wiedzy politologicznej, red. J. Marszałek-Kawa, D. Plecka, Toruń 2018, s. 148–149.
Google Scholar
Dziubka K., Reformizm, [w:] Leksykon politologii, red. A. Antoszewski, R. Herbut, Wrocław 2004, s. 378.
Google Scholar
Dziubka K., Socjalizm, [w:] Leksykon politologii, red. A. Antoszewski, R. Herbut, Wrocław 2004, s. 408–409.
Google Scholar
Heywood A., Ideologie polityczne. Wprowadzenie, Warszawa 2007.
Google Scholar
Jabłonowski M., Jakubowski W., Jajecznik K., Ku Rzeczypospolitej demokratycznej. Polska debata ustrojowa 1917–1921, Pułtusk–Warszawa 2014.
Google Scholar
Jajecznik K., Przez demokrację do socjalizmu – projekt konstytucji autorstwa Mieczysława Niedziałkowskiego, „Społeczeństwo i Polityka” 2006, nr 4(9), s. 105–116.
Google Scholar
Jakubowski P., Teoretyczne i prawne podstawy finansowania partii politycznych w Polsce po 1989 roku, „Consensus – Studenckie Zeszyty Naukowe” 2011, nr 15, s. 42–53.
Google Scholar
Jakubowski W., U źródeł II Rzeczypospolitej. Wybrane problemy debaty konstytucyjnej w latach 1917–1921, Warszawa 2012.
Google Scholar
Krukowski S., Geneza konstytucji z 17 marca 1921 r., Warszawa 2021.
Google Scholar
Krzyżanowski L., Dwie koncepcje marksizmu: Jerzy Plechanow i Max Adler, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filozofia” 1991, nr 13(234), s. 49–60.
Google Scholar
Michałowski S., Demokracja drogą realizacji założeń programowych Polskiej Partii Socjalistycznej w okresie Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] Wizje i realia. Studia nad realizacją polskiej myśli politycznej w XX wieku, red. W. Paruch, K. Trembicka, Lublin 2002, s. 119–130.
Google Scholar
Michałowski S., Myśl polityczna Polskiej Partii Socjalistycznej (1918–1939), Lublin 1994.
Google Scholar
Michałowski S., Polska Partia Socjalistyczna w systemie politycznym II Rzeczypospolitej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F – Historia” 1991/1992, vol. XLVI/XLVII, s. 409–425.
Google Scholar
Miodowski A., Polityka wojskowa radykalnej lewicy polskiej 1917–1921, Białystok 2011.
Google Scholar
Pejaś E., Myśl polityczna Kazimierza Czapińskiego w latach 1918–1939, Warszawa 2017.
Google Scholar
Sacewicz K., Rewolucja komunistyczna i dyktatura proletariatu w świetle publikacji Centralnego Porozumienia Organizacji Współdziałających w Zwalczaniu Komunizmu – zarys problemu, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2017, nr 30, s. 65–85.
Google Scholar
Śliwa M., Bolesław Limanowski – twórca i badacz idei społecznych, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2004, nr 2, s. 3–13.
Google Scholar
Śliwa M., Myśl polityczna Mieczysława Niedziałkowskiego (1893–1940), Warszawa 1980.
Google Scholar
Śliwa M., Polscy socjaliści o konieczności urzeczywistnienia ustroju demokratyczno-parlamentarnego w przyszłej Polsce, „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa” 2010, t. III, nr 3, s. 393–402.
Google Scholar
Śliwa M., Polska myśl socjalistyczna (1918–1948), Wrocław 1988.
Google Scholar
Tomicki J., Polska Partia Socjalistyczna 1892–1948, Warszawa 1983.
Google Scholar
Uljasz A., Myśl polityczna Feliksa Perla, Lublin 2005.
Google Scholar
Barlicki N., Przemówienie w sprawie sytuacji materialnej klasy robotniczej oraz manifestacji bezrobotnych, http://lewicowo.pl/przemowienie-w-sprawie-sytuacji-materialnej-klasy-robotniczej-oraz-manifestacji-bezrobotnych/ (dostęp: 20 III 2024).
Google Scholar
Czapiński K., O Konstytucji RP, http://lewicowo.pl/o-konstytucji-rp/ (dostęp: 21 III 2024).
Google Scholar
Lenin W., Economics And Politics In The Era Of The Dictatorship Of The Proletariat, https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1919/oct/30.htm (dostęp: 7 VIII 2025).
Google Scholar
Limanowski B., Patriotyzm i socjalizm, https://www.przeglad-socjalistyczny.pl/opinie/ideologie/1402-limanowski (dostęp: 7 VIII 2025).
Google Scholar
Niedziałkowski M., Przeciw senatowi, http://lewicowo.pl/przeciw-senatowi/ (dostęp: 20 III 2024).
Google Scholar
PPS w wyborach parlamentarnych 1922 r., http://lewicowo.pl/pps-w-wyborach-parlamentarnych-1922-r/ (dostęp: 22 III 2024).
Google Scholar
Próchnik A., Początki socjalizmu polskiego, http://lewicowo.pl/poczatki-socjalizmu-polskiego/ (dostęp: 21 III 2024).
Google Scholar
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
