“One time will make you happy, but ten times will make you sad”. The Image of a Woman in the Calendars of the Zamość Professor Stanisław Niewieski from the Second Half of the 17th Century
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.116.08Keywords:
calendar, woman, Stanisław Niewieski (ca. 1645–1699), Zamość Academy, Zamość, Old Polish literatureAbstract
The aim of the article is to analyze the image of women in satirical epigrams from calendars written by Stanisław Niewieski (ca. 1645–1699), professor of physics, mathematics and medicine, rector of the Zamość Academy. His calendars are distinguished from others by the large number of short poems on social and moral themes, most of which concern women. Despite the growing interest in women’s issues, these texts have not yet been analyzed in terms of showing women in them. The article analyzes Niewieski’s texts, presents what content inspired his work, and compares it with other examples of Polish anti-woman satire of 17th century.
Downloads
References
Matczyński J. X., Żarty dowcipne dla rozrywki czytelnika z różnych autorów zebrane. Przydane są na końcu inne zabawne niektóre wiersze z regestrem wszystkich żartów przez alfabet ułożonym w Warszawie, w drukarni nadworney J. K. Mci 1780, Warszawa 1780.
Niewieski J. S., Gotowosc Rythmow Polskich w Każdy Materyi Rezonuiących Y Do wszelkiego Dyskursu Służących / Przez Powazną Osobę Już Bogu zeszłą Dla Pospolitey wszystkich rozrywki, Nauki y Przestrogi Wystawiona […], Zamość 1728.
Niewieski J. S., Kalendarz świąt rocznych, y biegów niebieskich, z wyborem czasów y z aspektámi. Na rok pański … / Przez M. Stanisława Niewieskiego sławney Akademiey krákowskiey Náuk wyzwolonych y filozofiey doktorá, ku dobremu pospolitemu z uwagą wyrachowany, Zamość 1691.
Niewieski J. S., Rythmy abo wiersze Stanisława Niewieskiego […] z iego kalęndarzy przez 20 lat wydanych do roku 1695 zebrane, item iest ieszcze przydatek rythmow ze czterech kalendarzy zebranych, ktorych w pierwszey nie było edycyey, bo się potym pisały […], Zamość 1695.
Bogucka M., Białogłowa w dawnej Polsce. Kobieta w społeczeństwie polskim XVI–XVIII wieku na tle porównawczym, Warszawa 1998.
Janik M., Kalendarografia polska od XVI–XVIII wieku. Próba typologii, [w:] Kalendarze staropolskie, red. I. M. Dacka-Górzyńska, J. Partyka, Warszawa 2013, s. 9–53.
Kusiak J., Niewieście portrety satyryczne. wybór z literatury barokowej, [w:] Per mulierem… Kobieta w dawnej Polsce – w średniowieczu i dobie staropolskiej, red. K. Justyniarska-Chojak, S. Konarska-Zimnicka, Warszawa 2012, s. 139–150.
Piskała M., Z pogranicza literatury i kalendarza. Epigramatyczna twórczość Stanisława Niewieskiego na tle drobnych utworów i innych dodatków literackich zamieszczanych w kalendarzach w drugiej połowie XVII wieku, [w:] Kalendarze staropolskie, red. I. M. Dacka-Górzyńska, J. Partyka, Warszawa 2013, s. 87–100.
Rok B., Kalendarze polskie czasów saskich, Wrocław 1985.
Rok B., Kalendarze staropolskie jako źródło historyczne, [w:] Świat kultury staropolskiej. Teksty źródłowe i studia, red. B. Rok, Toruń 2014, s. 127–154.
Rok B., Panegiryczne dedykacje z kalendarzy S. Duńczewskiego. (Szlachecki ideał Sarmaty czasów saskich), „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 1975, t. XXX, nr 2, s. 343–351.
Rok B., Rola kalendarzy Stanisława Duńczewskiego w kształtowaniu kultury polskiej XVIII wieku, [w:] Kalendarze staropolskie, red. I. M. Dacka-Górzyńska, J. Partyka, Warszawa 2013, s. 205–214.
Rok B., Staropolskie kalendarze profesorów zamojskich z przełomu XVII i XVIII wieku, „Res Historica” 2005, t. XX, s. 173–180.
Stuchlik-Surowiak B., Obraz małżeństwa w „antyfeministycznych” utworach Bartosza Paprockiego na tle obyczajowych, religijnych oraz literackich zjawisk XVI i pierwszej połowy XVII wieku, Katowice 2016.
Wiśniewska H., Przysłowia Stanisława Niewieskiego, profesora Akademii Zamojskiej (†1699), „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio FF – Philologiae” 1989, t. VII, z. 2, s. 29–39.
Wyrobisz A., Staropolskie wzorce rodziny i kobiety – żony i matki, „Przegląd Historyczny” 1992, t. LXXXIII, z. 3, s. 405–421.
Doroszewski W., Fraszka, [w:] Słownik języka polskiego, red. W. Doroszewski, https://sjp.pwn.pl/doroszewski/fraszka;5428712.html (dostęp: 31 I 2024).
Kędziora A., Kalendarze Niewieskiego, Zamościopedia: https://www.zamosciopedia.pl/index.php/kaa-kan/item/5912-kalendarze-niewieskiego (dostęp: 29 I 2024).
Kędziora A., Kalendarze zamojskie, Zamościopedia: https://www.zamosciopedia.pl/index.php/kaa-kan/item/3744-kalendarze-zamojskie (dostęp: 29 I 2024).
Kędziora A., Niewieski Stanisław (ok. 1649–1699) profesor i rektor Akademii Zamojskiej, autor i wydawca kalendarzy, Zamościpedia: https://www.zamosciopedia.pl/index.php/ne-nz/item/2832-niewieski-stanislaw-ok-1645-1699-profesor-i-rektor-akademii-zamojskiej-autor-i-wydawca-kalendarzy (dostęp: 29 I 2024).
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
How to Cite
