Przygotowania Rzeczypospolitej do wojny z Moskwą w latach 1632–1633

Mirosław Nagielski

doi:10.18778/0208-6050.111.06

Authors

Mirosław Nagielski Uniwersytet Warszawski / University of Warsaw https://orcid.org/0000-0003-4873-4313

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.111.06

Keywords:

Smolensk campaign, Władysław IV Vasa, Mikhail Borisovich Shein, Krzysztof Radziwiłł, foreign author

Abstract

The Smolensk campaign of 1632–1634 began the reign of the new ruler of the Polish-Lithuanian Commonwealth, Władysław IV Vasa. Taking advantage of the death of Sigismund III Vasa, Moscow began operations in the eastern theater in the fall of 1632, with the goal of regaining the Smolensk lost in 1611. The Polish-Lithuanian side was unprepared for the war, and disputes between Hetmans Lew Sapieha and Krzysztof Radziwiłł continued about the purposefulness of the hauls. Thanks to the latter, the crews of the border fortresses were strengthened and a camp was established near Krasny, which blocked the Moscow forces besieging Smolensk. In view of the Thirty Years’ War, the Republic of Poland had to carry out hauls based on its own recruit, with the help of foreign officers recruited from abroad. Preparations to deploy a relief army took a long time and required a lot of money. As a result, an army of several thousand was raised, which under the command of Władysław IV in September 1633 reached Smolensk, unblocking the besieged fortress by the Moscow forces of M. B. Sheina.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Mirosław Nagielski, Uniwersytet Warszawski / University of Warsaw

Prof. dr hab. Mirosław Nagielski – zatrudniony w Zakładzie Historii Nowożytnej na Wydziale Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor wielu pozycji książkowych, edycji źró deł i kilkuset artykułów naukowych. Do najbardziej znanych należą: Rokosz Jerzego Lubomirskiego w 1665 roku; Relacje wojenne z pierwszych lat walk polsko-kozackich powstania Bohdana Chmielnickiego okresu „Ogniem i Mieczem” (1648–1651); Diariusz kampanii smoleńskiej Władysława IV (1633–1634); Bitwa pod Warszawą 1656; Druga wojna domowa w Polsce. Z dziejów polityczno-wojskowych Rzeczypospolitej u schyłku rządów Jana Kazimierza Wazy. Zainteresowania naukowe: dzieje wojen i wojskowości polskiej oraz powszechnej epoki nowożytnej, Kozaczyzna zaporoska XVI–XVII w., dzieje parlamentaryzmu I Rzeczypospolitej w dobie panowania dynastii Wazów.

References

Archiwum Główne Akt Danych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłowskie [AR], dz. II, mat. nieuporządkowane, nr 590

Archiwum Główne Akt Danych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłowskie [AR], dz. III, kop.3a, nr 2–4

Archiwum Główne Akt Danych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłowskie [AR], dz. IV, rkps 584

Archiwum Główne Akt Danych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłowskie [AR], dz. V, rkps 6596/II, t. 364, nr 14698/III

Archiwum Państwowe w Krakowie [APK], Księgi relacyjne grodzkie bieckie, nr 176

Archiwum Państwowe w Krakowie [APK], Księgi relacyjne grodzkie krakowskie, nr 57

Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie [BCz.], rkps 1320, 1642, 2086

Biblioteka PAN w Kórniku [PAN Kórnik], rkps 201, 345

Nacyjalny Archiu Białorusi w Mińsku [NGAB], fond 554, op. 1, nr 86

Rosijskaja Nacjonalnaja Biblioteka Sankt-Petersburg [RNB], rkps 242, 321–322

Diariusz kampanii smoleńskiej Władysława IV 1633–1634, oprac. M. Nagielski, Warszawa 2006.

Moskorzewski J., Diariusz wojny moskiewskiej r. 1634, wyd. A. Rembowski, „Biblioteka Ordynacji Krasińskich” 1895, t. XIII.

Radziwiłł S. A., Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. I (1632–1636), oprac. A. Przyboś, R. Żelewski, Warszawa 1980.

Szyfrowane depesze Samuela Stanisława Sokolińskiego ze Smoleńska z 1635 roku, wyd. M. Nagielski, „Miscellanea Historico-Archivistica” 2000, t. XI, s. 287–304.

Volumina Legum, t. III, wyd. J. Ohryzko, Petersburg 1859.

Czapliński W., Polska a Bałtyk w latach 1632–1648, Wrocław 1955.

Czwołek A., Piórem i buławą. Działalność polityczna Lwa Sapiehy, kanclerza litewskiego, wojewody wileńskiego, Toruń 2012.

Filipczak-Kocur A., Skarbowość Rzeczypospolitej 1587–1648, Warszawa 2006.

Gawron P., Krajczy litewski Zygmunt Karol Radziwiłł w czasie wojny smoleńskiej 1632–1634, [w:] Radziwiłłowie w służbie Marsa, red. M. Nagielski, K. Żojdź, Warszawa 2017, s. 123–136.

Haratym A., Obrona Smoleńska 1632–1633 – wybrane problemy, [w:] Studia z dziejów stosunków Rzeczypospolitej z Państwem Moskiewskim w XVI–XVII wieku, red. M. Nagielski, K. Bobiatyński, P.Gawron, Zabrze–Tarnowskie Góry 2013, s. 188–199.

Kaczorowski W., Sejmy konwokacyjny i elekcyjny w okresie bezkrólewia 1632 r., Opole 1986.

Kotłubaj E., Odsiecz Smoleńska i pokój polanowski, Kraków 1858.

Kułakowskij P., Smolenskaja wijna 1632–1634 rokiw i Czernihowo-Siwierszczina, „Zapiski NTS” 2002, t. CCXLIII, s. 30–60.

Kupisz D., Smoleńsk 1632–1634, Warszawa 2000.

Lipiński W., Bój o Żaworonkowe wzgórza i osaczenie Szeina pod Smoleńskiem (16–30 październik 1633 r.), „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1934, t. VII, z. 1, s. 39–74.

Lipiński W., Działania wojenne polsko-rosyjskie pod Smoleńskiem od października 1632 do września 1633 r., „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1932, t. V, z. 2, s. 165–206.

Lipiński W., Materiały i źródła do wojny smoleńskiej 1632–1634, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1930, t. II, z. 1, s. 119–141.

Lipiński W., Organizacja odsieczy i działania wrześniowe pod Smoleńskiem w r. 1633, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1933, t. VI, z. 2, s. 173–225.

Lipiński W., Początek działań rosyjskich w wojnie smoleńskiej (1632–1634), „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1932, t. V, z. 1, s. 29–61.

Lipiński W., Stosunki polsko-rosyjskie w przededniu wojny smoleńskiej 1632–1634 i obustronne przygotowania wojskowe, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1931, t. IV, z. 2, s. 235–271.

Lipiński W., Wojna smoleńska 1632–1634, Zabrze–Tarnowskie Góry 2012.

Liske K., Przyczynki do historii wojny moskiewskiej z lat 1633–1634, „Biblioteka Ordynacji

Malcew P., Borba za Smolensk (XVI–XVII w.), Smoleńsk 1940.

Menszikow D. W., Smolenskaja wojna 1632–1634 gg. i naczalnyj etap reformirowania moskowskoj armii, Sankt-Petersburg 2009.

Nagielski M., Gwardia przyboczna Władysława IV (1632–1648), „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1984, t. XXVII, s. 113–145.

Nagielski M., Hetman polny litewski Krzysztof II Radziwiłł w dobie kampanii smoleńskiej 1632–1634, [w:] Radziwiłłowie w służbie Marsa, red. M. Nagielski, K. Żojdź, Warszawa 2017, s. 97–123.

Nagielski M., Społeczny i narodowy skład gwardii królewskiej za dwóch ostatnich Wazów (1632–1668), „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1988, t. XXX, s. 61–102.

Nagielski M., Stosunki Rzeczypospolitej z Moskwą w dobie panowania Władysława IV Wazy, [w:] Dawna Rosja i Rosjanie w obecnych badaniach polskich, red. J. Tyszkiewicz, K. Łukawski, Pułtusk 2014, s. 53–80.

Nagielski M., Wkład jednostek gwardyjskich monarchy w wysiłek militarny Rzeczypospolitej za dwóch ostatnich Wazów (1632–1668), [w:] W hetmańskim trudzie. Księga pamiątkowa ku czci profesora Jana Wimmera, red. Z. Hundert, M. Wagner, Oświęcim 2017, s. 97–120.

Nagielski M., Współpraca Rzeczypospolitej z Kozaczyzną w I połowie XVII wieku dla obrony granic Rzeczypospolitej, [w:] Polsko-ukraińska współpraca wojskowa na przestrzeni wieków, red. J. Odziemkowski, Oświęcim 2018, s. 22–35.

Seredyka J., Rzeczpospolita w ostatnich latach panowania Zygmunta III (1629–1632). Zarys wewnętrznych dziejów politycznych, Opole 1978.

Staszewski E., Smolenskaja vojna 1632–1634, Kijów 1919.

Tomkiewicz W., Jeremi Wiśniowiecki, Warszawa 1933.

Wimmer J., Wojsko i skarb Rzeczypospolitej u schyłku XVI i w pierwszej połowie XVII wieku, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1968, t. XIV, cz. 1, s. 4–31.

Wisner H., Litwa po zgonie Zygmunta III. Od zjazdu wileńskiego do konwokacji warszawskiej, „Rocznik Białostocki” 1981, t. XV, s. 43–73.