Michał Zebrzydowski (1613–1667), Voivode of Kraków: Politician, Military Commander, Senator
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.120.04Keywords:
Michał Zebrzydowski, ruling elite, Krakow voivode, politics, 17th centuryAbstract
The article is devoted to the public activities of Michał Zebrzydowski (1613–1667), Voivode of Kraków (1667), formerly Crown Squire, representative of one of the most prominent magnate families of Lesser Poland, grandson of the famous rebel Mikołaj Zebrzydowski. The author investigates his activities in the Krakow provincial council as a member of parliament, marshal, deputy to the Crown Tribunal and commander of provincial troops, followed by his military activities as commander of royal and private armies, including during the Khmelnytsky Uprising, the movement of Aleksander Kostka Napierski and the ‘Deluge’. In summary, the article defines Zebrzydowski’s position as a senator in the political elite of the reign of Jan Kazimierz, of whom he was a loyal supporter.
Downloads
References
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Metryka Koronna [MK], sygn. 180, 181, 185, 186, 189, 190
Archiwum Narodowe w Krakowie [ANKr.]. Castrensia Cracoviensia Inscriptiones [CCI], sygn. 29/5/0/1/243; 29/5/0/1/244; 29/5/0/1/265
Archiwum Narodowe w Krakowie [ANKr.]. Castrensia Cracoviensia Relationes, sygn. 29/5/0/2/94
Akta sejmikowe województwa krakowskiego, t. II (1621–1648), wyd. A. Przyboś, Kraków 1953; t. III (1661–1673), wyd. A. Przyboś, Wrocław–Kraków 1963.
Akta sejmikowe województwa lubelskiego 1633–1668, oprac. H. Gmiterek, Lublin–Radom 2021.
Album studiosorum Universitatis Cracoviensis, t. IV (Continens nomina studiosorum ab anno 1607 ad annum 1642), ed. H. Barycz, J. Zathey, Cracoviae 1950.
[Brandys J.], Vexillvm Zebrzydowiani Splendoris E Templo Virtutis ad Templum Honoris transportatum: Cum […] D. Michael De Zebrzydowice Zebrzydowski […] Vna Cum […] Marianna De Zmigrod Stadnicka […] Arcem Lanckoronensem Capitaneatus sui sedem ingrederetur, w drukarni Pawła Konrada, Lublin 1636.
[Chochołowski J.], Kolebka Iego Mości P. Mikołaja Kazimierza z Zebrzydowic Zebrzydowskiego, pierworodnego syna […] Michała z Zebrzydowic Zebrzydowskiego, starosty lanckrońskiego y […] Maryny z Zmigroda Zebrzydowskiey, starościney lanckorońskiey od Apollina y dziewiąci Muz kołysana, w Dąbrowce 23 Februarij kiedy się urodził, roku 1641, w Krakowie u Waleryana Piątkowskiego.
Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III, wyd. J. Dunin-Borkowski, M. Dunin-Wąsowicz, „Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie” 1908/1909, t. I, s. 1–280.
Elektorów poczet, którzy niegdyś głosowali na elektów Jana Kazimierza r. 1648, Jana III r. 1674, Augusta II r. 1697 i Stanisława Augusta r. 1764, najjaśniejszych królów polskich, wielkich książąt litewskich etc., wyd. O. Pietruski, Lwów 1845.
[Jemiołowski M.], Pamiętnik dzieje Polski zawierający (1648–1679), oprac. J. Dzięgielewski, Warszawa 2000.
Kochowski W., Historya panowania Jana Kazimierza, t. II, wyd. E. Raczyński, Poznań 1840.
Korespondencja Stanisława Koniecpolskiego, hetmana wielkiego koronnego 1632–1646, oprac. A. Biedrzycka, Kraków 2005.
Listy Jana Andrzeja Morstina, oprac. S. Ochmann-Staniszewska, Wrocław 2002.
Materiały do powstania Kostki Napierskiego 1651 r., wyd. i wstęp A. Przyboś, Wrocław 1951.
[Okolski S.], Dyaryusz transakcji wojennej między wojskiem koronnem i zaporoskiem w r. 1637, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1858.
Pisma polityczne z czasów panowania Jana Kazimierza Wazy 1648–1668. Publicystyka – eksorbitancje. Projekty – memoriały, t. III (1665–1668), zebrała i oprac. S. Ochmann-Staniszewska, Wrocław–Warszawa 1991.
Relacje wojenne z pierwszych lat walk polsko-kozackich powstania Bohdana Chmielnickiego okresu „Ogniem i Mieczem” (1648–1651), oprac., wstęp i przyp. M. Nagielski, Warszawa 1999.
Stanisława Oświęcima dyaryusz 1643–1651, wyd. W. Czermak, Kraków 1907, Scriptores Rerum Polonicarum, t. XIX.
Volumina Constitutionum, t. IV (1641–1668), vol. I (1641–1658), do druku przygotowali S. Grodziski, M. Kwiecień, K. Fokt, przedmowa W. Uruszczak, Warszawa 2015; t. IV, vol. II (1659–1668), do druku przygotowali S. Grodziski, M. Kwiecień, K. Fokt, przedmowa W. Uruszczak, Warszawa 2017.
Babka R., Kampania ochmatowska 1654–1655, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 2007, t. XLIII, s. 177–206; 2008, t. XLV, s. 40–69.
Bąkowa J., Szlachta województwa krakowskiego wobec opozycji Jerzego Lubomirskiego w latach 1661–1667, Warszawa 1974.
Bobiatyński K., Działanie posiłkowego korpusu koronnego na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1654–1655, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 2004, t. XLI, s. 61–105.
Bobiatyński K., Od Smoleńska do Wilna. Wojna Rzeczypospolitej z Moskwą 1654–1655, Zabrze 2004.
Bogdalski C., Święta Kalwarya Zebrzydowska. Na podstawie kronik i dokumentów klasztornych, Kraków 1910.
Broniarczyk M., Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV, „Kwartalnik Historyczny” 2012, R. CXIX, s. 251–303.
Byliński J., Stadnicki Marcin, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XLI, Warszawa–Kraków 2002, s. 405.
Chłapowski K., Elita senatorsko-dygnitarska Korony za czasów Zygmunta III i Władysława IV, Warszawa 1996.
Chłapowski K., Starostowie niegrodowi w Koronie 1565–1795. (Materiały źródłowe), Warszawa–Bellerive-sur-Allier 2017.
Chrobot A., Pielas J., Majątek ziemski Jana Zebrzydowskiego, miecznika koronnego (1620–1641), jedynego syna i sukcesora Mikołaja, wojewody krakowskiego, „Rocznik Filozoficzny Ignatianum” 2023, t. XXIX, nr 1, s. 201–233. https://doi.org/10.35765/rfi.2023.2901.13
Chronologia sejmów Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1569–1793), red. L. A. Wierzbicki, D. Kupisz, Warszawa 2021.
Ciesielski T., Kampania żwaniecka, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 2002, t. XLI, s. 27–60.
Czapliński W., Rola magnaterii i szlachty w pierwszych latach wojny szwedzkiej, [w:] S. Herbst, Polska w okresie drugiej wojny północnej 1655–1660, t. I (Rozprawy), Warszawa 1957, s. 137–196.
Czermak W., Ostatnie lata Jana Kazimierza, oprac. i wstęp A. Kersten, Warszawa 1972.
Deputaci Trybunału Koronnego 1578–1794. Spis, cz. 2 (1621–1660), oprac. D. Kupisz, Warszawa 2017.
Dzięgielewski J., Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992.
Gawęda M., Powstanie kozackie 1637, Zabrze 2007.
Kersten A., Hieronim Radziejowski. Studium władzy i opozycji, Warszawa 1988.
Kersten A., Na tropach Napierskiego. W kręgu mitów i faktów, Warszawa 1970.
Kłaczewski W., Jerzy Sebastian Lubomirski, Wrocław–Warszawa–Kraków 2002.
Kłaczewski W., W przededniu wojny domowej w Polsce. Walka sejmowa lat 1664–1665, Lublin 1984.
Kołodziej R., Pierwszy sejm z 1637 r., Toruń 2004.
Krakowiak P., Dwa sejmy 1666 roku, Toruń 2010.
Kubala L., Jerzy Ossoliński, wyd. 2, Warszawa 1924.
Kubala L., Wojna szwecka w roku 1655 i 1656, Lwów [1913].
Kubala L., Wojny duńskie i pokój oliwski 1657–1660, Lwów 1922.
Kucharski W., Wyprawa zborowska króla Jana II Kazimierza, „Studia z Dziejów Wojskowości” 2016, t. V, s. 99–137.
Kupisz D., Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572–1717, Lublin 2008.
Makowski T., Poselstwo Jerzego Ossolińskiego do Rzymu w roku 1633, Warszawa 1996.
Matwijów M., Ostatnie sejmy przed abdykacją Jana Kazimierza 1667 i 1668, Wrocław 1992.
Michałowski J., Księga pamiętnicza, Kraków 1864.
Nagielski M., Rokosz Jerzego Lubomirskiego w 1665 roku, Warszawa 1994.
Nagielski M., Kossarzecki K., Przybyłek Ł., Haratym A., Zniszczenia szwedzkie na terenie Korony w okresie potopu 1655–1660, Warszawa 2015.
Ochmann S., Sejm koronacyjny Jana Kazimierza w 1649 r., Wrocław 1985.
Ochmann S., Sejmy lat 1661–1662. Przegrana batalia o reformę ustroju Rzeczypospolitej, Wrocław 1977.
Ochmann-Staniszewska S., Staniszewski Z., Sejm Rzeczpospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, t. I, Wrocław 2000.
Paradowski P., W obliczu „nagłych potrzeb” Rzeczypospolitej. Sejmy ekstraordynaryjne za panowania Władysława IV Wazy, Toruń 2005.
Rogowicz M., Siły polskie pod Zbarażem 10 lipca 1649 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2021, nr 3, s. 43–83. https://doi.org/10.32089/WBH.PHW.2021.3(277).0002
Rogowicz M., Skład sił polskich pod Piławcami, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2019, nr 1, s. 11–51. https://doi.org/10.32089/WBH000
Siemionow A., Ziemia Wadowicka. Monografia turystyczno-krajoznawcza, Wadowice 1984.
Stolicki J., Oblężenie Krakowa przez Jerzego Lubomirskiego w latach 1656–1657, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 2003, t. XL, s. 87–117.
Tomkiewicz W., Bitwa pod Kumejkami, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1936, t. IX, z. 2, s. 239–261.
Trawicka Z., Sejm z roku 1639, „Studia Historyczne” 1972, R. XV, z. 4, s. 551–598.
Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Chłapowski et al., Kórnik 1992.
Urzędnicy województwa krakowskiego XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. S. Cynarski, A. Falniowska-Gradowska, Kórnik 1990.
Wierzbicki L. A., Pospolite ruszenie w Polsce w drugiej połowie XVII wieku. Ostatnie wyprawy z lat 1670–1672, Lublin 2011.
Wimmer J., Wojna polsko-szwedzka 1655–1660, Warszawa 1973.
Wimmer J., Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965.
Wyczawski H. E., Biskup Piotr Gembicki 1585–1657, Kraków 1957.
Wyczawski H. E., Kalwaria Zebrzydowska. Historia klasztoru bernardynów i kalwaryjskich dróżek, wyd. 2, uzup. O. M. Rudyk OFM, Kalwaria Zebrzydowska 2006.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

