Przedstawiciele Kościoła w obliczu śmierci Jana III Sobieskiego
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.112.07Słowa kluczowe:
biskup, dwór, król, śmierć, spór, bezkrólewieAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie duchownych, którzy obecni byli na dworze w ostatnich chwilach życia króla Jana III i tych, którzy przybyli do stolicy bezpośrednio po jego zgonie. Wydaje się, że mimo długiej choroby monarchy, jego śmierć nastąpiła nagle, ku zaskoczeniu osób zgromadzonych na dworze. Działania podejmowane przez duchownych w tych trudnych chwilach wiązały się nie tylko z pełnionymi przez nich funkcjami, ale także z nową sytuacją polityczną oraz z napięciem, jakie zapanowało w rodzinie królewskiej. Rolę wiodącą przejął – co oczywiste – prymas Michał Radziejowski, ale szybko okazało się, że przeszkadzał mu w jego działalności biskup kujawski Stanisław Dąmbski, który konsekwentnie przez całe bezkrólewie i w okresie elekcji będzie starał się odegrać znaczącą rolę polityczną. Kolejnym celem artykułu jest też ukazanie wysiłków duchowieństwa, wypełniającego obowiązki tradycyjnie im przypadające, ale również starającego się o rozszerzenie swoich wpływów i zdobycie silniejszej pozycji politycznej.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłów, dział II [AR II], rkps 35
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD], Archiwum Radziwiłłów, dział V [AR V], rkps 13939
Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie [BCz], rkps 44, 441, 569
Biblioteka Narodowa w Warszawie, rkps 6645
Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie [BPAU], rkps 44, 944, 8443
Biblioteka Polskiej Akademii Nauk w Kórniku [BKór.], rkps 1200, 1322
Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego [BUW], rkps 76, t. I
Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi w Mińsku (Nacjanalny Gistaryczny Archiu Biełarusi) [NGAB], fond 694, opis 12, rkps 399
Dyaryusz prawdziwy, bo bez imienia autora wszystkich rzeczy i dziejów, które się w Polsce działy po śmierci Jana III króla polskiego aż do obrania Augusta II. (Z rękopisu spółczesnego), [w:] L. Rogalski, Dzieje Jana III Sobieskiego, Warszawa 1847, s. 412–535.
Niemcewicz J. U., Zbiór pamiętników historycznych o dawnej Polszcze z rękopismów, tudzież dzieł w różnych językach o Polszcze wydanych wraz z listami oryginalnymi królów i znakomitych ludzi w kraju naszym, t. IV, Lipsk 1839.
Sarnecki K., Pamiętniki z czasów Jana Sobieskiego. Diariusz i relacje z lat 1691–1696, wyd. J. Woliński, Wrocław 1958.
Sobiesciana z Archiwum Przeździeckich w Warszawie, oprac. J. Leniek, Kraków 1883.
Załuski A. C., Epistolarum historico-familiarum, t. II, Brunsbergae 1711.
Forst de Battaglia O., Jan Sobieski król Polski, Warszawa 1983.
Gath I., Deformowanie prawdy medyczno-historycznej o chorobie i śmierci króla Polski Jana III Sobieskiego, „Archiwum Historii Medycyny i Filozofii” 2017, t. LXXX, s. 65–82.
Kawecki R., Kardynał Michał Stefan Radziejowski (1645–1705), Opole 2005.
Komaszyński M., Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska, królowa Polski (1641–1716), Kraków 1983.
Komaszyński M., Piękna królowa Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska, Kraków 1995.
Malicka W., Twórczość Jana Stanisława Jabłonowskiego w zbiorach bibliotek polskich, „Bibliotheca Nostra. Śląski Kwartalnik Naukowy” 2015, z. 3(41), s. 82–97.
Myśliński M., Klejnoty Rzeczypospolitej. Zawartość skarbca koronnego na Wawelu w świetle inwentarzy z lat 1475–1792, Warszawa 2007.
Skrzypietz A., Francuskie zabiegi o koronę polską po śmierci Jana III Sobieskiego, Katowice 2009.
Skrzypietz A., Jakub Sobieski, Poznań 2015.
Skrzypietz A., Kontrowersje wokół obecności królewicza Jakuba Sobieskiego przy śmierci ojca i początku jego sporu z matką [w druku, Warszawa].
Skrzypietz A., Królewscy synowie – Jakub, Aleksander i Konstanty Sobiescy, Katowice 2011.
Skrzypietz A., „Trzecie małżeństwo” królowej Marii Kazimiery – u źródeł legendy, [w:] Maria Kazimiera Sobieska (1641–1716). W kręgu rodziny, polityki i kultury, red. A. Kalinowska, P. Tyszka, „Studia i Materiały” [Warszawa] 2017, t. VI, s. 113–135.
Sternal T., O autorze „Dyaryusza” z lat 1696–1697, „Przewodnik Naukowy i Literacki. Dodatek do Gazety Lwowskiej” 1891, z. 3–4, s. 261–276, 353–364.
Szpilczyński S., Najprawdopodobniejsza przyczyna zgonu Jana III Sobieskiego, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobotka” 1980, R. XXXV, nr 2, s. 329–336.
Tomkiewicz W., Dwie lustracje zamku warszawskiego, nadbitka z „Biuletynu Historii Sztuki” 1954, t. XVI, nr 3, s. 259–314.
Wójcik Z., Jan Sobieski (1629–1696), Warszawa 1998.
Ziembicki W., Zdrowie i niezdrowie Jana Sobieskiego. Studium Historyczno-Lekarskie, Poznań 1931.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

