Procesy o czary we wsi Mnichowo. Przyczynek do dziejów społecznych wsi wielkopolskiej w drugiej połowie XVII wieku

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.107.06

Słowa kluczowe:

wieś Mnichowo, procesy o czary, dzieje wsi, Wielkopolska, XVII wiek

Abstrakt

Procesy o czary w czasach wczesnonowożytnych dotyczyły przede wszystkim mieszkańców wsi i miasteczek. W historiografii zachodniej od początku lat siedemdziesiątych XX w. procesy te badane były jako istotny element życia codziennego mieszkańców wsi. W polskiej historiografii problem ten pozostaje na marginesie badań. W artykule autor, bazując na materiale źródłowym, analizuje przebieg procesów w wielkopolskiej wsi Mnichowo w XVII w. Analiza potwierdza wpływ wiary w funkcjonowanie czarownic i czarowników na życie codzienne chłopów, w tym na relacje międzysąsiedzkie.

Pobrania

Brak dostęþnych danych do wyświetlenia.

Biogram autora

Jacek Wijaczka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu / Nicolaus Copernicus University in Toruń

prof. dr hab. Jacek Wijaczka – pracownik Wydziału Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zainteresowania badawcze: historia społeczna Polski w XVI–XVIII w. oraz procesy o czary we wczesnonowożytnej Europie.

Bibliografia

Archiwum Państwowe w Poznaniu [AP Poznań], Akta miasta Gniezno 1587–1808 [AmG], sygn. I/135.
Google Scholar

Kitowicz J., Opis obyczajów za panowania Augusta III, wstęp M. Dernałowicz, Warszawa 1985.
Google Scholar

Teki Dworzaczka. Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV–XX wieku, Kórnik–Poznań 2004.
Google Scholar

Adamczewska G., Magiczna broń i jej rola w walce między wsią a dworem w Sieradzkiem w XVII–XVIII w., „Łódzkie Studia Etnograficzne” 1963, t. V, s. 5–16.
Google Scholar

Behringer W., Geschichte der Hexenforschung, [w:] Wider alle Hexerei und Teufelswerk. Die europäische Hexenverfolgung und ihre Auswirkung auf Südwestdeutschland, hrsg. S. Lorenz, J. M. Schmidt, Ostflidern 2004, s. 485–668.
Google Scholar

Briggs R., Die Hexenmacher. Geschichte der Hexenverfolgung in Europa und der Neuen Welt, przekł. D. Muelder, Berlin 1998.
Google Scholar

Dzieje Gniezna, red. J. Topolski, Warszawa 1965.
Google Scholar

Jędraszewski W., Zarys dziejów Mnichowa, Mnichowo 2014.
Google Scholar

Karwowski S., Gniezno, Poznań 1892.
Google Scholar

Kuchowicz Z., Z badań nad stanem biologicznym społeczeństwa polskiego od schyłku XVI do końca XVIII wieku, Łódź 1972.
Google Scholar

Kuklo C., Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Warszawa 2009.
Google Scholar

Kupisz D., Pakosław. Dzieje podiłżeckiej wsi na tle rozwoju regionu od czasów najdawniejszych do 1795 roku, Radom 1998.
Google Scholar

Lepalczyk A., Hajdrych Ł., Dzieje parafii orzeszkowskiej w okresie staropolskim (1467–1793), [w:] Cmentarz w Orzeszkowie – świadek historii walk o niepodległość, red. J. Wałkowska, Ł. Hajdrych, Poznań 2018, s. 19–36.
Google Scholar

Mcfarlane A., Witchcraft in Tudor and Stuart England. A regional and comparative study, London 1970.
Google Scholar

Namaczyńska S., Kronika klęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1648–1696, t. I (Zjawiska meteorologiczne i pomory [z 7 tablicami]), Lwów 1937.
Google Scholar

Nowosad W., Przybylak R., Marciniak K., Syta K., Diariusz Jana Antoniego Chrapowieckiego jako źródło do badań klimatu w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVII wieku, „Klio” 2007, nr 9, s. 21–60.
Google Scholar

Parker G., Globalny kryzys. Wojna, zmiany klimatyczne i katastrofa XVII wieku, przekł. P. Szadkowski, Oświęcim 2019.
Google Scholar

Salmonowicz S., Procesy o czary w Polsce. Próba rozważań modelowych, [w:] Prawo wczoraj i dziś. Studia dedykowane profesor Katarzynie Sójce-Zielińskiej, red. G. Bałtruszajtis, Warszawa 2000, s. 303–322.
Google Scholar

Szołtysek M., Rethinking East-Central Europe: family systems and co-residence in the Polish-Lithuanian Commonwealth, vol. I (Context and analyses), Bern 2015.
Google Scholar

Szołtysek M., Rethinking East-Central Europe: family systems and co-residence in the Polish-Lithuanian Commonwealth, vol. II (Data, quality assessments, documentation and bibliography), Bern 2015.
Google Scholar

Thomas K., Znaczenie antropologii społecznej dla badań historycznych nad czarami w Anglii, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 1977, t. XXII, s. 27–56.
Google Scholar

Topolski J., Rozwój latyfundium arcybiskupstwa gnieźnieńskiego od XVI do XVIII wieku, Poznań 1955.
Google Scholar

Wijaczka J., Historiografia polska epoki wczesnonowożytnej po 1989 roku. Próba oceny, „Historyka. Studia Metodologiczne” 2017, t. XLVII, s. 7–75.
Google Scholar

Wijaczka J., Oskarżenia i procesy o czary w Koźminie w XVII–XVIII wieku, „Roczniki Historyczne” 2016, R. LXXXII, s. 197–219.
Google Scholar

Wijaczka J., Procesy o czary w Wielkopolsce w XVI–XVIII wieku, „Czas Przeszły. Poznańskie Studia Historyczne” 2017, t. IV, s. 177–190.
Google Scholar

Wiślicz T., Społeczeństwo Kleczewa i okolic w walce z czartem (1624–1700), „Kwartalnik Historyczny” 2004, R. CXII, z. 2, s. 37–60.
Google Scholar

Wiślicz T., Upodobanie. Małżeństwo i związki nieformalne na wsi polskiej XVII–XVIII wieku. Wyobrażenia społeczne i jednostkowe doświadczenia, Wrocław 2012.
Google Scholar

Wyporska W., Witchcraft in Early Modern Poland, 1500–1800, Basingstoke 2013.
Google Scholar

Wyżga M., Homo movens. Mobilność chłopów w mikroregionie krakowskim w XVI–XVIII wieku, Kraków 2019.
Google Scholar

##submission.downloads##

Opublikowane

2020-08-30

Jak cytować

Wijaczka, J. (2020). Procesy o czary we wsi Mnichowo. Przyczynek do dziejów społecznych wsi wielkopolskiej w drugiej połowie XVII wieku. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, (107), 117-131. https://doi.org/10.18778/0208-6050.107.06