Polityka przestrzenna i kierunek zmian wybranych małych miast

Abstrakt

Na obraz polskiej przestrzeni największy wpływ ma prawodawstwo realizowane przez lokalne działania planistyczne. Nie mniej jednak współcześnie, w dobie wolności rynkowej, żywiołowości procesów inwestycyjnych i nadinterpretacji prawa własności, lokalna polityka przestrzenna ma przed sobą duże wyzwanie. Musi ona pogodzić rozwój gospodarczy z racjonalnością działań planistycznych. W sytuacji, gdy wolność budowlana, utożsamiana z prawem do swobodnej zabudowy własnego terenu, jest to niezwykle trudne. Zachowanie podstawowych priorytetów planowania przestrzennego, jakimi są ład przestrzenny i zrównoważony rozwój wręcz niemożliwe. Każda przestrzeń staje się bowiem potencjalną przestrzenią inwestycyjną. Praktyka pokazuje, iż współczesne planowanie przestrzenne dalekie jest od założeń zrównoważonego rozwoju oraz kształtowanie właściwych struktur przestrzennych. Bardzo często równoznaczne jest ono z ostatecznym zatwierdzeniem przestrzeni inwestycyjnej i z udostępnianiem nowych terenów pod zabudowę. Prowadzi to tym samym do nadmiernej urbanizacji przestrzennej jednostek samorządowych szczebla lokalnego, w tym również małych miast. Proces przeznaczania pod zabudowę znacznych powierzchniowo terenów trwa i nadal się rozwija, mimo że nie ma żadnego odzwierciedlenia w faktycznym zapotrzebowaniu inwestycyjnym. Ma miejsce chaotyczna parcelacja przestrzenna oraz rozprzestrzenianie się terenów zurbanizowanych. Współcześnie planowanie przestrzenne zdominowane jest przez zasadę wolności budowlanej uwzględniającą życzenie potencjalnego inwestora. Brak jest tradycji oszczędnego zarządzania przestrzenią, będącej niezwykle cennym i ograniczonym dobrem oraz służącej obecnemu, a także przyszłym pokoleniom.