Benedykt XVI o wojnie

Abstrakt

Papież Benedykt XVI doskonale zdawał sobie sprawę, że nie jest w stanie w pełni wyjaśnić współczesnego kryzysu pokoju i też nie rościł sobie prawa do rozwikłania tego zagadnienia. Usiłował raczej z perspektywy chrześcijańskiej (katolickiej) wskazać etyczno-prawne warunki, które mogą pozwolić na przezwyciężenie kryzysów militarnych. Przekonywał zatem, że rozpoznanie tego złożonego i tragicznego dla rodzaju ludzkiego zjawiska jest możliwe dzięki uznaniu odpowiedniej symbiozy racjonalnego myślenia z otwarciem na prawdę zawartą w Objawieniu. W tym aspekcie wymagało to w jego uznaniu zauważenia mankamentów współcześnie promowanego antropocentryzmu, któremu sekunduje relatywizm moralny, niszczący więzi między ludźmi, wrażliwość na innych i odpowiedzialność wspólnotową. Źródeł takiej postawy szukał w optymistycznym odrzuceniu realności grzechu pierworodnego i jego moralnych skutków dla rodzaju ludzkiego. Dopiero właściwe rozpoznanie natury ludzkiej i jej eschatologicznego celu bytowego pozwala moralnie i normatywnie przeanalizować wojny, a także wskazać kryteria pozwalające przynajmniej zminimalizować przyczyny obecnych i przyszłych konfliktów. To perspektywa chrześcijańskiej antropologii pozwala dostrzec niedobory etyczne i tym samym słabość efektywności w wewnątrzpaństwowych i międzynarodowych relacjach współczesnego świata. Świadom ułomności natury ludzkiej, zdolnej do generowania konfliktów zbrojnych, pokładał nadzieję, że społeczności ludzkie, a także organy czuwające nad stanowieniem i egzekwowaniem prawa międzynarodowego, będą zdolne do moralnego rozróżniania prawa i bezprawia. Jednocześnie nie był zwolennikiem akceptowania postawy skrajnego pacyfizmu, który jest pewnego rodzaju zgodą na istniejące zło niesprawiedliwości w stosunkach międzyludzkich lub też może stanowić wyraz rezygnacji z solidarnej troski o dobro wspólne. Godził się zatem na uprawomocnienie wojny sprawiedliwej, która zgodnie z postanowieniami Katechizmu Kościoła Katolickiego uprawnia do obrony z użyciem siły militarnej.