Benedict XVI on War
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6069.115.03Keywords:
Benedict XVI, Church, war, terrorism, peace, law, stateAbstract
Pope Benedict XVI was well aware that he was unable to diagnose the contemporary crisis of peace, nor did he claim to have the right to resolve this issue. Rather, he attempted to identify, from a Christian (Catholic) perspective, the ethical and legal conditions that could enable military crises to be overcome. He therefore argued that it is possible to recognize this complex and tragic phenomenon for humankind by acknowledging the appropriate symbiosis of rational thinking with openness to the truth contained in Revelation. In this regard, he believed that it was necessary to recognize the shortcomings of the anthropocentrism promoted today, which is accompanied by moral relativism, destroying bonds between people, sensitivity to others, and community responsibility. He sought the sources of this attitude in the optimistic rejection of the reality of original sin and its moral consequences for the human race. Only a proper understanding of human nature and its eschatological purpose allows for a moral and normative analysis of wars, as well as the identification of criteria that can at least minimize the causes of current and future conflicts. It is the perspective of Christian anthropology that allows us to see ethical deficiencies and, thus, the weakness of effectiveness in the domestic and international relations of the modern world. Aware of the frailty of human nature, capable of generating armed conflicts, he placed his hope in human communities, as well as in the bodies responsible for establishing and enforcing international law, to be able to morally distinguish between right and wrong. At the same time, he was not in favor of accepting an attitude of extreme pacifism, which is a kind of acceptance of the existing evil of injustice in human relations or may be an expression of resignation from solidarity in caring for the common good. He therefore accepted the legitimacy of a just war, which, according to the Catechism of the Catholic Church, entitles one to defend oneself with military force.
Downloads
References
Augustyn, św. 1991. Przeciw Faustusowi, księgi XXII–XXXIII. Przeciw Sekundynowi. Tłum., wstęp i oprac. Wincenty Myszor, Jan Sulowski. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej.
Augustyn, św. 2002. Państwo Boże. Tłum. Władysław Kubicki. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Babski, Piotr. 2024. „Słuszność wojny a nauczanie Kościoła”. Teologia i Moralność 19, 3(37): 237–250. https://doi.org/10.14746/TIM.2024.37.3.17
Benedykt XVI. 2006. Przemówienie w Auschwitz-Birkenau z 28.05.2006 r. https://cdim.pl/teksty/2006-05-28-benedykt-xvi-przemowienie-w-auschwitz-birkenau/ (dostęp: 20.09.2025).
Benedykt XVI. 2009. Caritas in veritate, encyklika z 29.06.2009 r., n. 78. https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20090629_caritas-in-veritate.html (dostęp: 2.09.2025).
Benedykt XVI. 2012. Orędzie Ojca Świętego Benedykta XVI na XLV Światowy Dzień Pokoju z 1.01.2012 r., n. 3. http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/messages/peace/documents/hf_ben-xvi_mes_20111208_xlv-world-day-peace_pl.html (dostęp: 20.09.2025).
Benedykt XVI. 2018. „Multiplikacja praw i niszczenie pojęcia prawa. Zagadnienie do dyskusji wokół książki Marcella Pery «Kościół, prawa człowieka i oderwanie od Boga»”. W Joseph Ratzinger/Benedykt XVI. Uwolnić wolność. Wiara a polityka w trzecim tysiącleciu. Tom 5. 1–16. Red. pol. wyd. Krzysztof Góźdź, Marzena Górecka. Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego im. Jana Pawła II.
Biblia Tysiąclecia. 2012. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Poznań: Pallottinum.
Bosiacki, Adam. 1999. Utopia – Władza – Prawo. Doktryna i koncepcje prawne „bolszewickiej” Rosji 1917–1921. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Carneiro, Pedro. 2016. „Just War Tradition and the Popes”. Revista Brasileira de Estudos de Defesa 3(1): 205–220. https://rbed.abedef.org/rbed/article/download/61708/37928 (dostęp: 10.09.2025). https://doi.org/10.26792/rbed.v3n1.2016.61708
Gajda, Janina. 1989. Sofiści. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Grzywocz, Łukasz. 2020. „Główne rysy antropologii Józefa Ratzingera/Benedykta XVI”. Studia Nauk Teologicznych 15: 193–211. https://doi.org/10.31743/snt.7944
Ide, Pascal. 2011. Chrystus daje wszystko. Teologia miłości Benedykta XVI. Tłum. Wiesław Szymon. Kraków: Wydawnictwo Esprit.
Jan Paweł II. 1981. Pokój – dar Boga powierzony ludziom. Orędzie na XV Światowy Dzień Pokoju z 8.12.1981 r., n. 12. https://papiez.wiara.pl/doc/378709.Pokoj-dar-Boga-powierzony-ludziom-1982/6#goog_rewarded (dostęp: 9.09.2025).
KKK: Katechizm Kościoła Katolickiego. 1994. Poznań: Pallottinum.
Klemperer, Victor. 2014. LTI. Notatnik filologa. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
Koch, Bernhard. 2024. „Just War or Just Peace: Some Observations on the Debate in Germany”. Studies in Christian Ethics 37(3): 587–605. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/09539468241258950 (dostęp: 12.09.2025). https://doi.org/10.1177/09539468241258950
Kozerska, Ewa. 2015. „Integrująca rola religii w kształtowaniu kultury prawnej w ujęciu Josepha Ratzingera (Benedykta XVI)”. Studia Oecumenica 15: 353–367. https://doi.org/10.25167/so.3318
Kozerska, Ewa. 2019. „Benedykt XVI o terroryzmie”. Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem 41(1): 15–31. https://doi.org/10.19195/2300-7249.41.1.2
Kozerska, Ewa. Tomasz Scheffler. 2012a. „Etyczne państwo prawa w ujęciu Benedykta XVI”. Roczniki Nauk Prawnych 22(4): 33–55.
Kozerska, Ewa. Tomasz Scheffler. 2012b. „Prawa człowieka w nauczaniu Benedykta XVI”. W Wykorzystywanie człowieka w XX i XXI wieku. 25–44. Red. Bronisław Sitek i in. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Kozerska, Ewa. Tomasz Scheffler. 2013. „O wojnie i pokoju”. W Wojna i pokój: wybrane zagadnienia prawno-historyczne. 7–17. Red. Ewa Kozerska, Piotr Sadowski, Andrzej Szymański. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Kozerska, Ewa. Tomasz Scheffler. 2023. „Wojna w nauczaniu papieża Franciszka. Czy zmiana nauczania Kościoła katolickiego?”. Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 16(3): 373–398. https://doi.org/10.4467/20844131KS.23.025.18389
Marcol, Alojzy. 1964. „Teologia moralna wobec problemu wojny nowoczesnej”. Roczniki Teologiczno-Kanoniczne 11(3): 59–68.
Morciniec, Piotr. 2023. „Chrześcijanie wobec wojny”. W Kościół i świat. 131–149. Red. Andrzej Napiórkowski. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. https://doi.org/10.15633/9788363241674.07
Nichols, Aidan. 2005. Myśl Benedykta XVI. Wprowadzenie do myśli teologicznej Josepha Ratzingera. Tłum. Dorota Chabrajska. Kraków: Wydawnictwo Salwator.
Piontek, Paweł. 2002. „Kościół wobec wojny”. Gość Niedzielny 15. https://opoka.org.pl/biblioteka/I/IK/wojna_koscielna (dostęp: 12.09.2025).
Przemówienie Benedykta XVI na forum Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych. 2008. https://bip.brpo.gov.pl/pliki/12087687950.pdf (dostęp: 20.09.2025).
Ratzinger, Joseph. 2005. Czas przemian w Europie. Miejsce Kościoła i świata. Tłum. Magdalena Mijalska. Kraków: Wydawnictwo M.
Ratzinger, Joseph/Benedykt XVI. 2018. Uwolnić wolność. Wiara a polityka w trzecim tysiącleciu. Teksty wybrane. Tom 5: Polityka i wiara. Red. pol. wyd. Krzysztof Góźdź, Marzena Górecka. Lublin: Fundacja Rozwoju KUL.
Ratzinger, Joseph/Benedykt XVI. 2022. Prawdziwa Europa. Tożsamość i misja. Tom 3: Europa. Red. pol. wyd. Krzysztof Góźdź, Marzena Górecka. Lublin: Fundacja Rozwoju KUL.
Regoli, Roberto. 2023. Benedykt XVI. Wielki papież czasu kryzysu. Tłum. Karolina Dyjas-Fezzi. Kraków: Wydawnictwo Esprit.
Ryszka, Franciszek. 1985. Rzecz o systemie państwa i prawa Trzeciej Rzeszy. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Wydawnictwo Ossolineum.
Sakowicz, Eugeniusz. 2023. „Teoria i pragmatyka. Dialog z islamem według papieża Benedykta XVI”. Studia Nauk Teologicznych 18: 259–279. https://doi.org/10.24425/snt.2023.146531
Scheffler, Tomasz. 2006. Europa po Hitlerze. Ład międzynarodowy w koncepcjach konserwatywnej opozycji antyhitlerowskiej w Trzeciej Rzeszy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Szymik, Jerzy. 2010. Theologia Benedicta. Tom I. Katowice: Księgarnia Św. Jacka.
Szymik, Jerzy. 2015. Theologia Benedicta. Tom III. Katowice: Księgarnia Św. Jacka.
ThoughtCo. 2021. „The Just War Theory of the Catholic Church”. Learn Religions, September 15. http://learnreligions.com/just-war-theory-catholic-church-542124 (dostęp: 17.09.2025).
Tulejski, Tomasz. 2014. „Starotestamentowe źródła Augustyńskiej teorii wojny sprawiedliwej. Rozważania nad fragmentem Contra Faustum”. Forum Teologiczne XV: 161–173.
Tulejski, Tomasz. 2015a. „Wojny święte starożytnego Izraela. Konstrukcja teoretyczna i religijne uzasadnienie”. Część I. Studia Prawno-Ekonomiczne 94: 149–169.
Tulejski, Tomasz. 2015b. „Wojny święte starożytnego Izraela. Konstrukcja teoretyczna i religijne uzasadnienie”. Część II. Studia Prawno-Ekonomiczne 95: 117–135.
Walzer, Michael. 2006. Just and Unjust Wars. A Moral Argument with Historical Illustrations. New York: Basic Books.
Warzeszak, Józef. 2015. „Antropologia Benedykta XVI na tle błędnych antropologii współczesnych”. Studia Teologii Dogmatycznej 1: 257–290. https://doi.org/10.15290/std.2015.01.15
Wawer, Robert. 2019. „«Wojny Jahwe» w Starym Testamencie z perspektywy nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o wojnie sprawiedliwej”. Studia Bobolanum 30(4): 101–118. https://doi.org/10.30439/2019.4.6
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.




