Prawda arystotelesowska w procesie administracyjnym i sądowoadministracyjnym

Waldemar Gontarski

doi:10.18778/0208-6069.73.06

Authors

Waldemar Gontarski

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.73.06

Keywords:

Aristotelian truth, material truth, objective truth, administrative procedure, administrative court proceedings

Abstract

The contemporary truth reconstructed in a trial reflects differences between the Aristotelian truth in terms of its essence and criterion (material truth – veritas est adaequatio rei et intellectus – ad Aristotle, The Metaphysics IV.7.[1011b 26-27])- and its practical realisation (objective truth – in medio stat veritas – ad Aristotle, Nicomachean Ethics II.7.[1108a 19–20]). In a non-adversarial processes – such as the Polish criminal trial - as opposed to the Anglo-Saxon one - the Polish administrative procedure (an administrative court has only a controlling function, not a reformative one and does not ascertain facts on its own) or separate proceedings in the Polish civil procedure – the court is expressis verbis obliged to reconstruct the objective truth (i.e. the truth which can be ascertained by a man meeting the diligentia boni patris familias standard) and not the material truth. Nonetheless, if the judicial truth understood in this way (the truth ascertained by the court; if the court does not demonstrate an evidential initiative, then it will not ascertain the truth, but it will merely assess the reliability of the evidence submitted as in the Anglo-American criminal trial) will differ from the material truth, it can act as a statutory premise to resume the proceedings. That is, generally speaking, the main difference between the inquisitorial and the adversarial models.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Alexy Robert. 1985. Theorie der Grundrechte. Baden-Baden.

Aristoteles 2007.Die Nikomachische Ethik. tł. Olof Gigon. Düsseldorf.: Artemis & Winkler. DOI: https://doi.org/10.1515/9783050092256

Aristotle. 1894. Etyka nikomachejska. (tekst grecki). Oxford : Clarendon Press.

Aristotle. 1924. Metaphysics, tł. Waldemar Gontarski, Oxford : Clarendon Press.

Aristotle. 1957. Politics III.2. tł. Ernest Barker. Oxford : Clarendon Press.

Aristotle. 2002. Nicomachean Ethics. tł. Sarah Broadie, Christopher Rowe. Oxford : Clarendon Press. DOI: https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00262114

Arystoteles. 2003. O niebie. W Dzieła wszystkie, T. 2, tł. Paweł Siwek, Warszawa : Wydawnictwo Naukowe.

Bojańczyk Antoni. 2011. Dowód prywatny w postępowaniu karnym w perspektywie prawnoporównawczej. Warszawa : Wolters Kluwer Polska.

Cicero. 1931. Pro Murena. XXX, 62. W M. Tullius Cicero, Orationes: Pro L. Murena Oratio. Pro Archia Poeta Oratio, 33. Lwów : Książnica Atlas.

Cicero. 1987. The Speeches. In Catilinam I–IV. Pro Murena. Pro Sulla. Pro Flacco, tł. Coll MacDonald. London.

Cyceron Marek Tulliusz. 2003. Mowa w obronie Mureny. W Mowy, tł. Julia Mrukówna, 105. Kęty : Wydawnictwo Antyk.

Czeżowski Tadeusz. 1967. „W sprawie deontologii pracownika naukowego” Etyka nr 2 : 118. DOI: https://doi.org/10.14394/etyka.217

Dębiński Antoni. 2004. Rzymskie prawo prywatne. Kompendium. Lublin : Wydawnictwo KUL.

Dripps Donald. 2011. The Substance-Procedure Relationship in Criminal Law. W Philosophical Foundations of Criminal Law, red. Anthony Duff, Stuart Green, 416- 418. Oxford : University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199559152.003.0018

Dworkin Ronald. 1978. Taking Rights Seriously. London : Duckworth.

Giaro Tomasz. 2011. Rzymskie prawdy prawnicze. Eksperyment myślowy. W Aurea praxis, aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego. T. 2, red. Jacek Gudowski, Karol Weitz, 2967. Warszawa : LexisNexis.

Gizbert-Studnicki Tomasz. 2009. „Prawda sądowa w postępowaniu cywilnym„ Państwo i Prawo (7).

Gontarski Waldemar. 2012. „Zagadnienia definicyjne. Cz. 1.” Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 2 :59.

Gontarski Waldemar. 2002. „Członkostwo partnerskie. Nie da się pogodzić zasady niedyskryminacji z wprowadzaniem dyskryminujących przepisów określających sposób ustalania wysokości dopłat bezpośrednich dla polskich rolników” Rzeczpospolita z dnia 8.07.

Gontarski Waldemar. 2003. „Jaka prawda obowiązuje dziennikarza. Po wyroku Sądu Najwyższego w sprawie Aleksander Kwaśniewski – „Życie” ” Rzeczpospolita z dnia 20.05.

Gontarski Waldemar. 2004. „Ile prawdy w prawdzie. Polemika. Domaganie się dowodu prawdy od dziennikarz przestrzegającego szczególnej staranności jest sprzeczne ze standardami Rady Europy i z zasadami racjonalnego myślenia” Rzeczpospolita z dnia 9.07.

Gontarski Waldemar. 2004. Dziennikarz jako pracownik. Analiza systemowa sporów sądowych, (rozprawa doktorska obroniona w 2005 r.). Warszawa : Uniwersytet Warszawski.

Gontarski Waldemar. 2005. „Ochrona dobrego imienia osoby prawnej na przykładzie ‘afery Orlenu” Gazeta Sądowa 1 : 14.

Gontarski Waldemar. 2007. „Przyczynek do konstytucyjnej teorii dowodów, czyli kiedy nagranie magnetofonowe jest dowodem z dokumentu, a kiedy dowodem rzeczowym. Glosa aprobująca do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2007 r., III KK 237/06” Gazeta Sądowa 9 : 33.

Gontarski Waldemar. 2009. Toksyczne opcje walutowe. Zarys teorii prawa na przykładzie polskich opcji walutowych. Warszawa : Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich.

Gontarski Waldemar. 2013. Aitia - wina arystotelesowska. Cz. 2. Warszawa : Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji.

Gontarski Waldemar. 2013. „Aitia – wina arystotelesowska. Zagadnienia definicyjne. Cz. 2”. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 1 : 85.

Gontarski Waldemar. 2013. Prawda w postępowaniu karnym. W Pojęcie, miejsce i znaczenie prawdy w procesie karnym, red. Karolina Kremens, Jerzy Skorupka, 187. Wrocław : Oficyna Prawnicza.

Gontarski Waldemar. 2013. Sprawca nieumyślny a sprawca przypadkowy. W Profesor Marian Cieślak – osoba, dzieło, kontynuacje, red. Wojciech Cieślak, Sławomir Steinborn, 236-237. Warszawa : Lex a Wolters Kluwer business.

Jakubecki Andrzej. 1998. „Kontradyktoryjność a poznanie prawdy w procesie cywilnym w świetle zmian kodeksu postępowania cywilnego” Przegląd Sądowy 10 : 64.

Jevons William. 1922. Logika. tł. Czesław Znamierowski, Warszawa : Trzaska, Evert i Michalski.

Kardas Piotr. 2012. Zasada prawdy materialnej a kontradyktoryjność postępowania dowodowego. Przeciwstawne czy komplementarne zasady procesu karnego W Adwokatura jako uczestnik procesu legislacyjnego, red. Jacek Giezek, Andrzej Malicki, 60. Warszawa : Wolters Kluwer Polska.

Kmiecik Romuald. 2013. „ „Dowód prywatny” i tzw. zasada swobody dowodzenia w postępowaniu karnym” Państwo i Prawo (2) : 33.

Knysiak-Molczyk Hanna. 2014. Komentarz do art. 174 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz. Orzecznictwo, red. Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica nr 25114. LexisNexis.

Kochanowski Janusz. 1991. „Standard ‘rozsądnego człowieka’ w prawie karnym” Studia Iuridica T. XX : 125-134.

Kotarbiński Tadeusz. 1999. Prakseologia. cz. 1. Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Lawrenc F. 2012. Gadamer’s Hermeneutics and Aristotle’s Practical Philosophy. W Hermeneutic Rationality. La rationalité herméneutique, vol. 3, red. Maria Luisa Portocarrero, Luis Antonio Umbelino, Andrzej Wierciński, 209. Berlin : Lit-Verlag.

Manowska Małgorzata. 2003. Postępowania odrębne w procesie cywilnym, Warszawa : LexisNexis.

Mariański Adam. 2003. „Glosa do wyroku NSA z dnia 24 lipca 2002 r., SA/Sz 1508/01” Glosa 3.

Przybysz Piotr. 2007. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa : LexisNexis.

Sawczuk Mieczysław. 1985. Teorie prawdy w prawie cywilnym (procesowym i materialnym). W Studia z prawa postępowania cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Zbigniewa Resicha, red. Maria Jędrzejewska, Tadeusz Ereciński, 261. Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Supernat Jerzy. 1984. Odesłanie do zasad prakseologicznych w prawie administracyjnym, Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Twardowski Kazimierz. 1965. Z logiki przymiotników. W Wybrane pisma filozoficzne, 374. Warszawa : Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Waśkowski Eugeniusz. 1933. Podręcznik prawa cywilnego. Wilno 1933.

Waśkowski Eugeniusz. 1932. System procesu cywilnego. Wilno : (Drukarnia Zorza).

Zieliński Maciej. 1979. Poznanie sądowe a poznanie naukowe. Poznań : Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.