Horyzonty odczarowania i czynniki rozczarowania współczesną medycyną
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-1690.16.09Słowa kluczowe:
medycyna, medykalizacja, odczarowanie, sekularyzacja, wiedza społecznaAbstrakt
Nowoczesny świat stał się domeną procesu racjonalizacji życia. Medycynie przypadła w nim rola instrumentu racjonalizacji ochrony zdrowia. Proces ten stymulował postęp cywilizacyjny. Jednocześnie cechowała go ambiwalencja w sferze kultury. Podnoszeniu poziomu dobrostanu i zdrowia towarzyszył proces medykalizacji życia. Medycyna weszła na drogę odczarowania i stała się przedmiotem społecznej krytyki. Jednak źródła krytyki wykraczają poza ambiwalencję ubocznych skutków postępu w postaci medykalizacji. Co znamienne, krytyka naświetla społeczną i kulturową istotę problemów, które dotykają współczesną praktykę medyczną. Medycyna może być ujmowana jako przedmiot odczarowania, o ile prezentuje funkcjonalne podobieństwa do sfery kultury, np. takiej jak religia. Artykuł stanowi przyczynek do opisu problemu upowszechniającej się krytyki współczesnej medycyny w jej nowoczesnym, naukowym formacie.Pobrania
Bibliografia
Afeltowicz Ł., Urbanowicz P. (2018). Zalew irracjonalności? Niekoniecznie. O zaufaniu do nauki i jej autorytecie rozmawiają Łukasz Afeltowicz i Piotr Urbanowicz, Przegląd Kulturoznawczy, 2/2018, 214–233.
Bacon F. (1825). In Praise of Knowledge. Miscellaneous Tracts Upon Human Philosophy. The Works of Francis Bacon, T. I, London
Beck U., Giddens A., Lash S. (2009). Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bell D. (1983). Powrót sacrum? Tezy na temat przyszłości religii, Aneks 29–30/1983, 51–66
Berger P. L. (1998). Sekularyzm w odwrocie, Res Publica Nowa, 1/1998, 67–74.
Berger P., Zijderveld A. (2015). Pochwała wątpliwości. Jak mieć przekonania i nie stać się fanatykiem. Warszawa: Wydawnictwo vis-à-vis/Etiuda.
Blendon R. J., Benson J. M., Hero J. O. (2014). Public Trust in Phisician – U.S. Medicine in International Perspective, The New England Journal of Medicine, 17/2014
Bruce S. (2006). Fundamentalizm. Warszawa: Wydawnictwo Sic! S.C.
Bull M. (1988). The Medicalization of Adventism, Spectrum, 3/1988, 12–21.
Bull M. (1990). Secularization and Medicalization, The British Journal of Sociology, 2/1990, 245–261.
Carlson, R. J. (1975). The end of medicine. New York: John Wiley & Sons Inc
Conrad P. (1992). Medicalization and Social Control, Annual Review of Sociology, 18/1992
Conrad P. (2005). The shifting Engines of Medicalization, Journal of Health and Social Behavior, 46/2005, 3–14
Cybulska A., Pankowski K. (oprac.). (2018). Korzystanie ze świadczeń i ubezpieczeń zdrowotnych. Komunikat z badań Nr 97/2018. Warszawa: Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej.
Czarnowski S. (1948). Opory kultury. W: idem, Kultura, (s.248–276). Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Książka.
Dobbeleare K. (2008). Sekularyzacja. Trzy poziomy analizy. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”
Fleck L. (1986). Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wprowadzenie do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie
Fleck L. (2007). Style myślowe i fakty. Artykuły i świadectwa. Sylwia Werner, Claus Zittl, Florian Schmaltz (red.). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Freidson E. (1970). Profession of Medicine. A Study of the Sociology of Applied Knowledge. New York: Dodd, Mead & Company
Gadamer H. G. (2011). Teoria, technika, praktyka. W: idem, O skrytości zdrowia (s.11–46). Poznań: Media Rodzina
Habermas J. (1983). Postęp techniczny i społeczny świat życia. W: idem, Teoria i praktyka. Wybór pism. Warszawa: PIW.
Horkheimer M., Adorno T. W. (1994). Dialektyka Oświecenia. Fragmenty filozoficzne. Warszawa: IFiS PAN.
Illich I. (1975). Medical Nemessis. Expropriation of Health. London: Calder & Boyars
Kautsch M. (2013). Migracje personelu medycznego i ich skutki dla funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce, Zdrowie Publiczne i Zarządzanie, 2/2013, 169–179
Kisielewski S. (1996). Dzienniki, Warszawa: Wydawnictwo „Iskry”
Lalonde M. (1974). A new perspective on the health of Canadians. A Working Document, Ottawa, Minister of Supply and Services Canada
Leder A. (2014). Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki politycznej
Leszczyński A. (2013). Skok w nowoczesność. Polityka wzrostu w krajach peryferyjnych 1943–1980. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN, Wydawnictwo Krytyki Politycznej
Luckmann T. (1996). Niewidzialna religia. Problem religii w nowoczesnym społeczeństwie. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”
Mannheim K. (1986). Myśl konserwatywna, Warszawa: Kolegium Otryckie
Omyła-Rudzka M. (oprac.). (2014). Komunikat z badań. Opinie o błędach medycznych i zaufaniu do lekarzy, Nr 165/2014.
Omyła-Rudzka M. (oprac.). (2018) Opinie na temat funkcjonowania opieki zdrowotnej. Komunikat z badań Nr 89/2018, Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2018
Pixa W. (1904). O krzyczącej niedorzeczności i strasznej szkodliwości szczepienia ospy. Przyczynek do historii kultury europejskiej. Berlin: Wydawnictwo „Przewodnik Zdrowia”
Rouseau J. J. (1956). Czy odrodzenie nauk i sztuk przyczyniło się do naprawy obyczajów. W: idem, Trzy rozprawy filozofii społecznej. Henryk Elzenberg (oprac.), (s.9–44). Warszawa: PWN.
Sasińska-Klas T. (2015). Zdrowie i opieka zdrowotna w odbiorze społecznym (w świetle badań opinii publicznej w Polsce w latach 2009–2014), Zeszyty Prasoznawcze, 2/2015, 301–318.
The Ottawa Charter for Health Promotion (1986)
Turner B. S. (1995). Medical Power and Social Knowledge, SAGE Publications
Turner B. S. (2008). The Body & Society. Explorations in Social Theory. SAGE Publications
Weber M. (2002). Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej. Warszawa: PWN.
Wieczorkowska M. (2012). Medykalizacja społeczeństwa w socjologii amerykańskiej, Przegląd Socjologiczny, 2/2012
Wójta-Kempa M. (2017). Samoleczenie: medykalizacja czy demedykalizacja? Granice władzy medycyny, Przegląd Socjologiczny, 1/2017, 83–105
Zielińska K. (2009). Spory wokół teorii sekularyzacji. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
