Kaplice kolegiaty św. Anny w Krakowie – indywidualne fundacje pod zbiorczym nadzorem

Michał Kurzej

doi:10.18778/2084-851X.09.06

Autor

Michał Kurzej Uniwersytet Jagielloński, Instytut Historii Sztuki https://orcid.org/0000-0003-1786-8650

DOI:

https://doi.org/10.18778/2084-851X.09.06

Słowa kluczowe:

sztuka nowożytna, kościół, kaplice, Sebastian Piskorski, Uniwersytet Jagielloński

Abstrakt

Krakowska kolegiata św. Anny jest przykładem rzadkiej sytuacji, w której odrębne finansowanie poszczególnych kaplic udało się pogodzić ze ścisłym zintegrowaniem ich wystroju z całością wnętrza, ale też bardzo specyficznej komemoracji ich dobrodziejów. Upamiętniono ich w książce wydanej z okazji konsekracji, co stanowiło specyficzny wyraz kultury akademickiej, skoncentrowanej na słowie pisanym, a także odwołującej się często do księgi jako uniwersalnego symbolu mądrości. W kościele św. Anny jest to główny motyw wnętrza, powtarzający się jako atrybut patronki, spis ziemskich przodków jej wnuka, dowód świętości Jana Kantego, znak wiedzy antycznych prorokiń oraz godności Baranka Apokaliptycznego jako Najwyższej Mądrości Bożej.

Bibliografia

AUJ, 37 – Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, rękopis 36, Liber Testamentorum et ordinationum post defunctos admodum reverendos & clarissimos D[ominos] Professores Academiae Cracoviensis, 1645–1758.

AUJ, 318 – Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, rękopis 318, Rationes Perceptorum et Expensorum Pro Fabrica Ecclesiae S. Annae Crac[oviensis].

AUJ, 319 – Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, rękopis 319, Liber Perceptorum

& expensorum pro Ecclesia Collegiata S. Annae Crac[oviensis] cum connotatione Benefactorum.

BACZKOWSKA 1970 – Wanda Baczkowska, Krupecki Andrzej Grzegorz, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 15, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 405–406.

BACZKOWSKA 1992 – Wanda Baczkowska, Rygalski (Rygalik) Jan Nepomucen Józef, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 33, Wrocław–Warszawa–Kraków 1992, s. 459–461.

BAXNADALL 1974 – Michael Baxandall, Painting and Experience in Fifteenth Century Italy, London–New York 1974.

BUCHOWSKI 1703 – Andrzej Buchowski, Gloria Domini super Templum […] S. Annae […], Cracoviae 1703.

BUKOWSKI 1900 – Julian Bukowski, Kościół akademicki św. Anny. Monografia historyczna, Kraków 1900.

DANIELI 2009 – Francesco Danieli, San Filippo Neri. La nascita dell’Oratorio e lo sviluppo dell’arte cristiana al tempo della Riforma, Cinisello Balsamo 2009.

FOKT 2015 – Krzysztof Fokt, Krupecki Andrzej Grzegorz, [w:] Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 1: 1364–1780, Kraków 2015, s. 210–212.

HAJDUKIEWICZ 1966 – Leszek Hajdukiewicz, Biblioteka Jagiellońska w latach 1655–1775, [w:] Historia Biblioteki Jagiellońskiej, t. 1: 1364–1775, red. Ignacy Zarębski, Kraków 1966, s. 275–426.

HASKELL 1963 – Francis Haskell, Patrons and painters. A study in the Relations Between Italian Art and Society in the Age of the Baroque, London 1963.

HERZIG 1900 – Franciszek Herzig, Katedra niegdyś kollegiata w Tarnowie, Tarnów 1900.

HIRSCHFELD 1968 – Peter Hirschfeld, Mäzene. Die Rolle des Auftraggebers in der Kunst, Berlin–München 1968.

IGNASZEWSKA 1976 – Franciszka Salezja Ignaszewska, Fundacja Małachowskiego, „Rocznik Krakowski”, t. 24 (1976), s. 89–106.

KARPOWICZ 1990 – Mariusz Karpowicz, Baldasar Fontana 1661–1733. Un Berniniano ticinese in Moravia e Polonia, Lugano 1990.

KLEIN 1909 – Franciszek Klein, Akademicki kościół św. Anny w Krakowie. Studium architektury, „Rocznik Krakowski”, t. 11 (1909), s. 53–63.

KRACIK 2003 – Jan Kracik, Wspaniałe Bogu wystawione dzieło. Jak w Krakowie kościół świętej Anny budowano, Kraków 2003.

KURZEJ 2008 – Michał Kurzej, Budowa i dekoracja kościoła św. Anny w świetle źródeł archiwalnych, [w:] Fides ars scientia. Prace z historii i historii sztuki poświęcone pamięci ks. Augustyna Mednisa, red. Andrzej Betlej, Józef Skrabski et al., Tarnów 2008, s. 271–301 [wznowienie w: Studia z dziejów kościoła św. Anny, red. Zdzisław Kliś, Tomasz Węcławowicz, Kraków 2009, s. 139–200, wyd. 2, Kraków 2011, s. 137–199].

KURZEJ 2012 – Michał Kurzej, Siedemnastowieczne sztukaterie w Małopolsce, Kraków 2012.

KURZEJ 2018a – Michał Kurzej, Depingere fas est. Sebastian Piskorski jako konceptor i prowizor, Kraków 2018.

KURZEJ 2018b – Michał Kurzej, Ołtarz jako okno i lustro w koncepcjach ks. prof. Sebastiana Piskorskiego, „TECHNE. Półrocznik Katedry Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego” 2008, nr 1, s. 223–240.

LEPIARCZYK/PRZYBYSZEWSKI 1991 – Józef Lepiarczyk, Bolesław Przybyszewski, Katedra na Wawelu w wieku XVIII. Zmiany jej wyglądu architektonicznego i urządzenia wnętrz na podstawie badań historyczno-archiwalnych, [w:] Sztuka baroku. Materiały sesji naukowej ku czci śp. profesorów Adama Bochnaka i Józefa Lepiarczyka…, Kraków 1991, s. 21–38.

LEVY 1999–2000 – Evonne Levy, The Institutional Memory of the Roman Gesù. Plans for Renovation of the 1670s by Carlo Fontana, Pietro da Cortona and Luca Berrettini, „Römisches Jahrbuch der Bibliotheca Hertziana”, t. 33 (1999–2000), s. 373–426.

MAŚLIŃSKA-NOWAKOWA 1969 – Zofia Maślińska-Nowakowa, Formy słowno-obrazowe dekoracji kościoła św. Anny w Krakowie, [w:] Treści dzieła sztuki. Materiały sesji SHS 1966, Warszawa 1969, s. 195–213.

MAŚLIŃSKA-NOWAKOWA 1971 – Zofia Maślińska-Nowakowa, Literackie źródła dekoracji kościoła św. Anny w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, t. 42 (1971), s. 33–62.

MOSSAKOWSKI 1965 – Stanisław Mossakowski, Charakterystyka i geneza formy architektonicznej kościoła św. Anny w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, t. 37 (1965), s. 39–62.

NATOŃSKI 2002 – Bronisław Natoński, Jezuici a Uniwersytet Krakowski w XVI wieku, Kraków 2002.

PAGACZEWSKI 1909 – Julian Pagaczewski, Baltazar Fontana w Krakowie, „Rocznik Krakowski”, t. 11 (1909), s. 2–50.

PISKORSKI 1706 – Sebastian Piskorski, Kazania na dni Pańskie, na uroczystości Bogarodzice Panny Niepokalanie Poczętey, na święta osobliwe Sług Pańskich, w różnych kościołach odprawione, a dla duchownego pożytku pobożnemu czytelnikowi zostawione, Kraków 1706.

PUTANOWICZ 1780 – Józef Alojzy Putanowicz, Życie, cuda i dzieje kanonizacji S. Jana Kantego […], Kraków 1780.

ŚNIEŻYŃSKA-STOLOT 1981 – Ewa Śnieżyńska-Stolot, Pojęcie mecenatu artystycznego, „Folia Historiae Artium”, t. 17 (1981), s. 5–13.

TYLKOWSKI 1863 – Marcin Tylkowski, Krótki opis kościoła akademickiego kollegiaty Świętej Anny w Krakowie, Kraków 1863.

URBAN 1964 – Wacław Urban, Akademia Krakowska w dobie reformacji i wczesnej kontrreformacji (1549–1632), [w:] Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1364–1764, t. 1, red. Kazimierz Lepszy, Kraków 1964, s. 253–307.

WALCZAK 2014 – Marek Walczak, Topografia nekropolii królewskiej na Wawelu w średniowieczu, [w:] Procesy przemian w sztuce średniowiecznej. Materiały z konferencji Stowarzyszenia Historyków Sztuki we Wrocławiu w dniach 21–22 listopada 2013, red. Rafał Eysymont, Romuald Kaczmarek, Warszawa 2014, s. 147–161.