Dyskryminacja algorytmiczna w zatrudnieniu
DOI:
https://doi.org/10.18778/2956-3747.8.03Słowa kluczowe:
dyskryminacja, algorytm, godność, pracownikAbstrakt
Współczesna cyfrowa infrastruktura coraz częściej polega na zastosowaniu sztucznej inteligencji w różnych obszarach ekonomicznych, społecznych oraz prawnych. Pomimo obiecującego potencjału technologii pojawiają się obawy dotyczące ich wpływu na procesy decyzyjne oraz równość społeczną. Wraz z rozwojem nowych technologii coraz głośniejsza staje się problematyka dyskryminacji algorytmicznej w zatrudnieniu. Zjawisko to odnosi się do sytuacji, w której algorytmy podejmują niesprawiedliwe decyzje, wzmacniając istniejące nierówności pomiędzy pracownikami lub nawet generując nowe. Dyskryminacja algorytmiczna w zatrudnieniu stanowi przedmiot coraz większego zainteresowania zarówno wśród naukowców, jak i praktyków.
Bibliografia
Bąba M., Algorytmy – nowy wymiar nadzoru i kontroli nad świadczącym pracę, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2020, t. 61, nr 3.
Bąba M., Logika algorytmów w świecie pracy ery technologicznej – nowe możliwości i nowe ograniczenia, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2022, t. 63, nr 8.
Bąba M., O prywatności zatrudnionych w świecie pracy ery technologicznej, „Roczniki Administracji i Prawa” t. 22, nr 3.
Borowska D., Wpływ Artificial Intelligence (AI) w kontekście postrzegania bezpieczeństwa w XXI wieku, „International Journal of Legal Studies” 2021, t. 10, nr 2.
Borski M., Godność człowieka jako wartość uniwersalna, „Przegląd Prawa Publicznego” 2014, nr 3.
Brundage M. i in., The Malicious Use of Artificial Intelligence: Forecasting, Prevention, and Mitigation, Oxford 2018.
Cybulko A., Dyskryminacja algorytmiczna w Polsce i możliwości przeciwdziałania jej na podstawie obowiązujących regulacji prawnych, [w:] Równouprawnienie. Księga pamiątkowa dla Profesory Małgorzaty Fuszary, red. A. Krajewska, M. Rawłuszko, Warszawa 2022.
Drabacz A., Algorytmy i równość: jak sztuczna inteligencja wpływa na prawa człowieka, [w:] Prawo międzynarodowe: teoria i praktyka, red. I. Kraśnicka, Warszawa 2020.
Fajgielski P., Komentarz do rozporządzenia nr 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2022.
Góral Z., Różne oblicza dyskryminacji w zatrudnieniu – uwagi wstępne, [w:] Różne oblicza dyskryminacji w zatrudnieniu, red. J. Roger Carby-Hall, Z. Góral, A. Tych, Warszawa 2021.
Iwasiński Ł., Furman W., Jak być świadomym użytkownikiem algorytmów? O potrzebie rozwijania kompetencji algorytmicznych, „Zagadnienia Informacji Naukowej – Studia Informacyjne” 2022, t. 60, nr 2.
Karczewska O., Profilowanie danych osobowych, [w:] Prawo publiczne i prawo karne w XXI wieku. Wybrane zagadnienia, red. Ł. Pilarz, Lublin 2019.
Knuth D.E., Sztuka programowania, t. 1: Algorytmy podstawowe, Warszawa 2002.
Kuba M., Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu pracowników, [w:] Biblioteka Prawa Pracy, red. Z. Góral, Warszawa 2017.
Kubale M., Algorytm za milion dolarów?, „Academia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk” 2011, t. 25, nr 1.
Kusak M., Pawłowski T., Zawody prawnicze a sztuczna inteligencja, „Rynek Pracy” 2020, nr 3.
Möhlmann M., Zalmanson L., Hands on the Wheel: Navigating Algorithmic Management and Uber Drivers’ Autonomy, ,,In Autonomy” 2017.
Olmińska A., Dyskryminacja jako przykład nierównego traktowania pracowników, „Roczniki Administracji i Prawa” 2017, t. 17.
Otto M., Dyskryminacja algorytmiczna w zatrudnieniu. Zarys problemu, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej” 2022, t. 29.
Pisarczyk Ł., Wujczyk M., Dyskryminacja pośrednia, [w:] System Prawa Pracy, t. 3: Indywidualne prawo pracy. Część szczegółowa, red. K. Baran, M. Gersdorf, K. Rączka, Warszawa 2021.
Piwowar K., Co widzą algorytmy? Konsekwencje algorytmicznej (nie)widoczności i (nie)widzialności danych, „Kultura Współczesna. Teoria. Interpretacje. Praktyka” 2019, t. 104.
Piwowarska K., Czy nowe technologie zrewolucjonizują rynek pracy?, „Studia Prawnicze. Rozprawy i materiały” 2018, t. 2.
Sempryk J., Implikacje etyczne na temat sztucznej inteligencji, „Społeczeństwo” 2023, t. 162, nr 2.
Słownik socjologii i nauk społecznych, red. wydania polskiego M. Tabin, Warszawa 2005.
Stacewicz P., O algorytmach i algorytmicznej dostępności wiedzy, „Studia Metodologiczne” 2016, nr 36.
Sylwestrzak A., Komentarz do art. 24, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Balwicka-Szczyrba, LEX/el. 2025.
Sztandar-Sztanderska K., Kotnarowski M., Zieleńska M., Czy algorytmy wprowadzają w błąd? Metaanaliza algorytmu profilowania bezrobotnych stosowanego w Polsce, „Studia Socjologiczne” 2021, t. 1(240).
Żołyński J., Ekonomiczny wymiar prawa pracy − ujęcie syntetyczne, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej” 2023, t. 30, z. 1.
Żołyński J., Stosowanie matematycznych narzędzi w prawie pracy i w nauce prawa pracy, „Roczniki Administracji i Prawa” 2022, t. 22, nr 3.
Ackermann A., Czy algorytmy podejmujące decyzje faktycznie zawsze mają rację, są sprawiedliwe i godne zaufania?, https://www.liberties.eu/pl/stories/algorytmy-podejmujace-decyzje/44109 (dostęp: 12.03.2024).
AI Act a dane osobowe – co się zmienia dla działów HR i rekrutacji?, https://www.cognity.pl/ai-act-dane-osobowe-hr-rekrutacja (dostęp: 12.03.2024).
Encyklopedia PWN, hasło Algorytm, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/algorytm;3867807.htm (dostęp: 16.09.2025).
Kosinski M., What is black box artificial intelligence (AI)?, https://www.ibm.com/think/topics/black-box-ai#The+black+box+problem (dostęp: 27.12.2025).
Manyika J. i in., Jobs lost, jobs gained: What the future of work will mean for jobs, skills, and wages, McKinsey Global Institute, 28.11.2017, https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/jobs-lost-jobs-gained-what-the-future-of-work-will-mean-for-jobs-skills-and-wages (dostęp: 11.02.2026).
Słownik języka polskiego, hasło Dyskryminacja, https://sjp.pwn.pl/slowniki/dyskryminacja.html (dostęp: 22.04.2023).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
