Misja ppłk. dypl. Jana Kowalewskiego w Portugalii (1940–1944)
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.105.08Słowa kluczowe:
Akcja Kontynentalna, Portugalia, Rumunia, druga wojna światowaAbstrakt
W ramach Akcji Kontynentalnej ppłk Jan Kowalewski prowadził działania mogące wydostać (wyprowadzić) z sojuszu z III Rzeszą: Włochy, Rumunię i Węgry. Była to działalność znana i popierana przez polskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oraz stronę brytyjską, która ją finansowała. Centrala operacji znajdowała się w neutralnej Lizbonie. W odniesieniu do Rumunii ppłk Kowalewski miał szczególne możliwości działania – jako były attaché wojskowy RP w Bukareszcie. Docierał do różnych ugrupowań rumuńskich polityków, emigracji, opozycji krajowej i sfer rządowych. Propozycje polskie zawierały ofertę powojennej federacji państw Europy Środkowej. Ustalano warunki kapitulacji na froncie. Działalność ppłk. Kowalewskiego została przerwana na początku 1944 r. decyzją władz brytyjskich, które obawiały się reakcji władz sowieckich na próbę utworzenia bloku państw europejskich na bazie antykomunistycznej.
Pobrania
Bibliografia
Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie [IPMS], sygn. A.9.VI.17/3; A.9.VI.22/3.
The National Archives [NA], sygn. FO 371/39487B; HS 4/235; HS 5/757.
Bucur B., Documente inedite 1932–1942. Contribuţii la analele reţelelor sociale istorice, Bucureşti 2016.
Ciechanowski J.S., Misja ppłk. dypl. Jana Kowalewskiego w Portugalii, [w:] Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, red. T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling, t. I, Warszawa 2004, s. 518–531.
Dubicki A., Rumunia w Akcji Kontynentalnej. Materiały źródłowe (opracowanie), [w:] Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, red. T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling, t. I, Warszawa 2004, s. 272–286.
Dubicki A., System partyjny Królestwa Rumunii. Uwarunkowania i funkcjonowanie, Łódź 2013.
Dubicki T., Konspiracja polska w Rumunii 1939–1940, t. I, Warszawa 2002.
Dubicki T., Konspiracja polska w Rumunii 1941–1945, t. II, Warszawa 2005.
Dubicki T., Polscy uchodźcy w Rumunii 1939–1945, Warszawa 1995.
Dubicki T., Rumuńskie aspekty w Akcji Kontynentalnej (1940–1944), [w:] Współcześni historycy polscy o Rumunii, red. T. Dubicki, Toruń 2009, s. 236–239.
Glabisz K., ŚP. Pułkownik Jan Kowalewski, „Orzeł Biały”, styczeń 1966, s. 6.
Grabowski W., Dział Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w latach 1940–1945, [w:] Kontrwywiad II RP (1914) 1918–1945 (1948), red. Z. Nawrocki, t. III, Warszawa 2015, s. 230–249.
Kowalewski J., Cykl rumuński, „Zeszyty Historyczne” 1964, z. 6, s. 117–145.
Nowik G., Zanim złamano „Enigmę”. Polski radiowywiad podczas wojny z bolszewicką Rosją 1918–1920, Warszawa 2005.
Pełczyński T., Pułkownik Jan Kowalewski, „Tydzień Polski”, 4 XII 1965, s. 5.
Polska Służba Zagraniczna po 1 września 1939 r., przedmowa T. Komarnicki, Londyn 1954.
Polsko-brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej, red. T. Dubicki, D. Nałęcz, T. Stirling, t. I, Warszawa 2004.
Sobczak J., Polska w propagandzie i polityce III Rzeszy 1939–1945, Poznań 1988.
Ştefănescu P., Istoria Francomasoneriei române, Bucureşti 2009.
Wołos M., Misja kapitana Jana Kowalewskiego do Japonii w 1923 roku, [w:] Wywiad i Kontrwywiad wojskowy II RP, red. T. Dubicki, t. I, Łomianki 2010, s. 329–341.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
