„Przekonałam się po Ostrołęce, że rozpacz nie zabija” – Natalia z Bispingów Kicka jako strażniczka pamięcii oddana żona. Między autokreacją a kreacją wizerunku Ludwika Kickiego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.11

Słowa kluczowe:

Natalia z Bispingów Kicka, Ludwik Kicki, powstanie listopadowe, pamiętniki, kobiety w powstaniu listopadowym, patriotyzm, XIX wiek, pamięć, autokreacja

Abstrakt

Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób Natalia z Bispingów Kicka na kartach swoich „Pamiętników” kreuje wizerunek swojego męża Ludwika Kickiego poległego w bitwie pod Ostrołęką jako bohatera narodowego i naturalnego wodza powstania listopadowego, a zarazem buduje własny obraz jako oddanej żony i strażniczki jego pamięci. Analiza „Pamiętników” pozwala uchwycić obecne w nich zabiegi selekcji, interpretacji i przemilczeń, a także ukazuje, jak ich autorka wpisuje się w charakterystyczny dla XIX w. wzorzec osobowy kobiety-patriotki, łączącej własne życie ze sprawą narodową.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Dominika Rychel-Mantur - Uniwersytet Śląski w Katowicach

    Dr Dominika Rychel-Mantur – adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

    Zainteresowania naukowe – polska elita polityczna przełomu XVIII i XIX w., finanse i gospodarka Księstwa Warszawskiego, historia kobiet.

Bibliografia

Barzykowski S., Historia powstania listopadowego, t. III, Poznań 1884.

Beylin K., Tajemnice Warszawy z lat 1822–1850, Warszawa 1956.

Dembowski L., Moje wspomnienia, t. I, Petersburg 1898.

Fiszerowa W., Dzieje moje własne i osób postronnych. Wiązanka spraw poważnych, ciekawych i błahych, przekł. z jęz. francuskiego E. Raczyński, przyp. oprac. D. Dukwicz, Warszawa 1998.

Kicka N., Pamiętniki, wstęp i przyp. J. Dutkiewicz, oprac. tekstu i indeksów T. Szafrański, Warszawa 1972.

Morawski S., Kilka lat młodości mojej w Wilnie (1818–1825), Warszawa 1924.

Nabielak L., Ludwik Kicki, jenerał wojsk polskich (1791–1831), Poznań 1878.

Nakwaska z Potockich K., Pamiętnik o Adamie Hr. Potockim Pułkowniku 11 pułku jazdy Księstwa Warszawskiego skreślony przez jego córkę Karolinę z Potockich Nakwaską, Kraków 1862.

Odyniec A. E., Wspomnienia z przeszłości opowiadane Deotymie, Warszawa 1884.

Patelski J., Wspomnienia wojskowe z lat 1823–1831, Wilno 1921.

Potocka z Działyńskich H., Pamiątka przeszłości. Wspomnienia z lat 1794–1832, oprac. i wstęp, K. Kostenicz, Z. Makowiecka, Warszawa 1960.

Potocka-Wąsowiczowa z Tyszkiewiczów A., Wspomnienia naocznego świadka, oprac. i wstęp B. Grochulska, Warszawa 1965.

Prądzyński I., Pamiętnik historyczny i wojskowy o wojnie polsko-rosyjskiej w roku 1831, Kraków 1894.

Puzynina z Günterów G., W Wilnie i w dworach litewskich. Pamiętnik z lat 1815–1843, Wilno 1928.

Sierawski N., Pamiętnik Napoleona Sierawskiego oficera konnego pułku gwardyi za czasów W. Ks. Konstantego, oprac. S. Smolka, Lwów 1907.

„Gazeta Warszawska”, 31 V 1831, nr 144.

Barańska A., Kobiety w powstaniu listopadowym 1830–1831, Lublin 1998.

Barańska A., Rola kobiety w powstaniu listopadowym w świetle organów prasowych z lat 1830–1831, „Roczniki Humanistyczne” 1996, t. XLIV, z. 2, s. 147–174.

Bednarz-Grzybek R., Emancypantka i patriotka: wizerunek kobiety przełomu XIX i XX wieku w czasopismach Królestwa Polskiego, Lublin 2010.

Bortnowski W., Noc listopadowa, [w:] Powstanie listopadowe 1830–1831. Dzieje wewnętrzne. Militaria. Europa wobec powstania, red. W. Zajewski, Warszawa 1980, s. 55–73.

Dziewirski J., Bitwa pod Ostrołęką 26 maja 1831, Ostrołęka 2011.

Dziewirski J., Generał Ludwik Kicki bohater nie tylko Ostrołęki, Ostrołęka 1998.

Feduszka J., Twierdze Modlin, Serock, Zamość w planach strategicznych, Lublin 1999.

Filpow K., Natalia Kicka (1801–1888) – patriotka i kolekcjonerka „pamiątek narodowych”, „Zbirnik naukovih statej” 2013, t. XXXIII, s. 159–167.

German F., Kicka z Bispingów Natalia Anna, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966–1967, s. 385–386.

Homola I., Kicki Ludwik, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XII, Wrocław–Warszawa–Kraków 1966–1967, s. 390–391.

Kasparek N., Dni przełomu powstania listopadowego. Bitwa pod Ostrołęką (26 maja 1831), Ostrołęka 2012.

Krzyżewski K., Życie rodzin wojskowych podczas powstania listopadowego, „Res Historica” 2014, nr 38, s. 95–120. https://doi.org/10.17951/rh.2014.0.95

Leszczyński M., Ostrołęka 1831, Warszawa 2011.

Michalska-Bracha L., Przestrzenie kobiecych wspomnień. Autobiograficzne narracje dziewiętnastowiecznych Polek jako źródło do historii kobiet – wybrane aspekty, [w:] Historia kobiet. Źródła, metody, kierunki badawcze, red. M. Dajnowicz, A. Miodowski, Białystok 2022, s. 27–40.

Mościcki H., Przedmowa, [w:] N. Kicka z Bispingów, Pamiętniki, Kraków 2021, s. I–XXIII.

Pekaniec A., Autobiografki. Szkice o literaturze dokumentu osobistego kobiet, Kraków 2020.

Pekaniec A., Czy w tej autobiografii jest kobieta? Kobieca literatura dokumentu osobistego od początku XIX wieku do wybuchu II wojny światowej, Kraków 2013.

Rychel-Mantur D., Zofia z Matuszewiczów Kicka – ukochana wychowanka Izabeli Czartoryskiej, „Echa Przeszłości” 2022, t. XXIII, nr 1, s. 29–46. https://doi.org/10.31648/ep.7938

Ryszczewska K., Natalia Kicka (1801–1888) – pionierka polskiej archeologii, [w:] Życie prywatne Polaków w XIX wieku. „Portret kobiecy”. Polki w realiach XIX wieku, red. M. Korybut-Marciniak, M. Zbrzeźniak, Łódź–Olsztyn 2014, s. 111–122.

Słownik biograficzny oficerów powstania listopadowego, t. II (E–K), oprac. R. Bielecki, Warszawa 1995.

Stankiewicz-Kopeć M., Wzór osobowy kobiety polskiej okresu niewoli politycznej. Wokół Pamiątki po dobrej matce Klementyny z Tańskich-Hoffmanowej, „Perspektywy Kultury” 2021, t. XXXIV, nr 3, s. 73–96. https://doi.org/10.35765/pk.2021.3403.06

Strzeżek T., Iganie 1831, Warszawa 1999.

Strzeżek T., Między domanickim triumfem a ostrołęcką tragedią. Generał Ludwik Kicki i „biali ułani” w powstaniu listopadowym, „Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego” 2018, z. 32, s. 69–84.

Strzeżek T., Polska ofensywa wiosenna w 1831 roku, Oświęcim 2011.

Swędrowski M., Portret człowieka zapalczywego. Generał Jan Krukowiecki w powstaniu listopadowym, Oświęcim 2013.

Tarczyński M., Generalicja powstania listopadowego, Warszawa 1988.

Pobrania

Opublikowane

2026-11-19

Jak cytować

Rychel-Mantur, Dominika. 2026. “„Przekonałam Się Po Ostrołęce, że Rozpacz Nie zabija” – Natalia Z Bispingów Kicka Jako strażniczka pamięcii Oddana żona. Między Autokreacją a Kreacją Wizerunku Ludwika Kickiego”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, no. 121 (November): 215-32. https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.11.