Rola kobiet w sporze o majątek rodu Sobieskich w XVIII wieku

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.09

Słowa kluczowe:

kobiety, Sobiescy, Radziwiłłowie, Tarłowie, majątek

Abstrakt

Kobiety ogrywały istotną rolę w sporze o majątek rodu Sobieskich w XVIII w. Były mediatorkami, informatorkami, brały czynny udział w kształtowaniu polityki swojego rodu. Aktywnymi działaczkami były: Maria Karolina Sobieska, Anna Katarzyna z Sanguszków Radziwiłłowa, Franciszka Urszula z Wiśniowieckich Radziwiłłowa, Tekla Róża z Radziwiłłów Wiśniowiecka, Elżbieta z Branickich Tarłowa. W celu ukazania działalności kobiet została przeanalizowana ich korespondencja z lat 1735–1747, która unaoczniła realny wpływ na toczący się konflikt. Formami zaangażowania było pośredniczenie między stronami sporu, podejmowanie prób mediacji, przekazywanie informacji, a nawet bezpośrednie uczestniczenie w działaniach wojennych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Weronika Paszek - Uniwersytet Śląski w Katowicach

    Mgr Weronika Paszek – doktorantka w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

    Zainteresowania naukowe: historia kobiet, układy klientalne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, historia rodu Sobieskich.

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Branickich z Suchej, sygn. 76-8; 101-3; 101-18

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Radziwiłłów [AR]. Dz. II, sygn. 80a; 2449

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Radziwiłłów [AR]. Dz. III, sygn. 40, 41, 42

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Radziwiłłów [AR]. Dz. IV, sygn. 29, 411, 413, 414, 415, 416, 417, 418, 422, 423, 424, 434, 625, 626, 627, 628, 629, 630

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Radziwiłłów [AR]. Dz. V, sygn. 9867; 17514-4; 17514-5; 17514-6; 17514-8; 17514-9

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Radziwiłłów [AR]. Dz. XI, sygn. 146

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD]. Archiwum Roskie [ARos.], sygn. 8.39; 9.9; 24.13; 24.20; 26.32

Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie [BCz]. sygn. 1782, 1784, 1785, 1786, 1789

Royal Archives Kew. Stuart Papers, MAIN 205, f. 74–75

Besen F., Księżna Franciszka Urszula z Wiśniowieckich Radziwiłłowa, oprac. M. Franz, Warszawa 2024.

Bongie L. L., The Love of a Prince. Bonnie Prince Charlie, 1744–1748, Vancouver 1986. https://doi.org/10.59962/9780774857017

Codzienne kłopoty, wielkie interesy i podwójna elekcja. Korespondencja radziwiłłowskich urzędników z księżną Anną z Sanguszków Radziwiłłową i jej synem Michałem Kazimierzem z 1733/1734 roku, wyd. J. Dygdała, Warszawa 2013.

Czarmańska I., Wiśniowieccy, monografia rodu, Poznań 2007.

Dymnicka-Wołoszyńska H., Radziwiłł Michał Kazimierz, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXX, Wrocław 1987, s. 299–306.

Grzegorzewska S., Pamiętnik o Marii Wesslównie królewiczowej Konstantowej Sobieskiej spisany ze wspomnień rodzinnych, Warszawa 1965.

Jaroszuk J., Radziwiłłowa z Sobieskich Katarzyna, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXX, Wrocław 1987, s. 392–396.

Judkowiak B., Franciszka Urszula Radziwiłłowa – w poszukiwaniu własnego głosu, Poznań 2013.

Judkowiak B., Inny głos? Wokół ekspresji kobiecości w utworach Franciszki Urszuli Radziwiłłowej, [w:] Kobieta epok dawnych w literaturze, kulturze i społeczeństwie, red. I. Maciejewska, K. Stasiewicz, Olsztyn 2008, s. 224–236.

Karkucińska W., Anna z Sanguszków Radziwiłłowa, (1676–1746), działalność gospodarcza i mecenat, Warszawa 2000.

Karkucińska W., Radziwiłłowa Anna Katarzyna z Sanguszków, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXX, Wrocław 1987, s. 384–387.

Kolendo-Korczakowa K., Działalność ekonomiczna Anny z Sanguszków Radziwiłłowej – manufaktury hafciarskie w świetle nowych znalezisk, [w:] Dwory magnackie w XVIII wieku, red. T. Kostkiewiczowa, A. Roćko, Warszawa 2005, s. 193–202.

Konopczyński W., Czartoryska Maria Zofia, [w:] Polski słownik biograficzny, t. IV, Kraków 1938, s. 248–249.

Kosińska U., Tarło Jan, [w:] Polski słownik biograficzny, t. LII, Warszawa 2017–2019, s. 288–298.

Manyś B., Anna Katarzyna z Sanguszków Radziwiłłowa i Michał Kazimierz Radziwiłł „Rybeńko”. Relacje matki z synem na podstawie diariusza wojewody wileńskiego, [w:] Kulturowe wzorce a społeczna praktyka. Studia z dziejów kobiet, red. A. Jakuboszczak, P. Manusik, Poznań 2012, s. 127–140.

Marcinek R., Sanguszko Paweł Karol, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXXIV, Wrocław 1992–1993, s. 497–498.

Muszyńska A., Zosia Sieniawska (1699–1771) w listach do ojca, „Wieki Stare i Nowe” 2013, t. V, nr 10, s. 39–48. https://doi.org/10.31261/WSN.2013.13.04

Penkała-Jastrzębska A., Problematyczne konkury. Nieznane okoliczności starań Michała Kazimierza Radziwiłła (zm. 1762) o rękę Marii Zofii Sieniawskiej (zm. 1771), „Klio – Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym” 2019, t. LI, nr IV, s. 85–108. https://doi.org/10.12775/KLIO.2019.038

Penkała-Jastrzębska A., Publiczne awantury i prywatne interesy. Anna Katarzyna z Sanguszków Radziwiłłowa a sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej w dobie wojny o polską sukcesję (1733–1735), „Przegląd Historyczny” 2022, t. CXIII, z. 2, s. 255–284. https://doi.org/10.36693/202202p.255-284

Sikorski A., Maria Józefa z Wesslów żona królewicza Konstantego Sobieskiego, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego” 1999, t. IV(XV), s. 190–198.

Skibiński M., Europa a Polska, t. II, Kraków 1912.

Skrzypietz A., Królewscy synowie – Jakub, Aleksander i Konstanty Sobiescy, Katowice 2011.

Skrzypietz A., Maria Karolina de Bouillon i jej kontakty z Radziwiłłami, [w:] Radziwiłłowie, obrazy literackie, biografie, świadectwa historyczne, red. K. Stępnik, Lublin 2003, s. 371–384.

Skrzypietz A., Perypetie małżeńskie królewicza Konstantego Sobieskiego, [w:] „Cor hominis”. Wielkie namiętności w dziejach, źródłach i studiach nad przeszłością, red. S. Rosik, P. Wiszewski, Wrocław 2007, s. 325–242.

Skrzypietz A., Rozkwit i upadek rodu Sobieskich, Warszawa 2014.

Skrzypietz A., „Szczerze życzliwa uniżona sługa y Bratowa” – Maria Józefa z Wesslów Sobieska i jej korespondencja z Anną Katarzyną z Sanguszków Radziwiłłową (1723–1740), „Klio – Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym” 2025, t. LXXIV, nr 1, s. 125–142. https://doi.org/10.12775/KLIO.2025.007

Słaby A., Ojcostwo – relacje ojców i córek w świetle korespondencji okresu saskiego, [w:] W kręgach rodziny epok dawnych: dzieciństwo, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Warszawa 2013, s. 297–309.

Wierzbicka K., Teatr Urszuli Radziwiłłowej, Warszawa 1961.

Wierzbicka-Michalska K., Radziwiłłowa z Wiśniowieckich Franciszka Urszula, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XXX, Wrocław 1987, s. 388–390.

Pobrania

Opublikowane

2026-11-19

Jak cytować

Paszek , Weronika. 2026. “Rola Kobiet W Sporze O majątek Rodu Sobieskich W XVIII wieku”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, no. 121 (November): 169-90. https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.09.