Kobiety w praktyce sądów gromadzkich Krościenka Wyżnego i Komborskiej Woli z lat 1408–1535

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.04

Słowa kluczowe:

kobiety w średniowieczu, sądy gromadzkie, Ruś Czerwona, Krościenko Wyżne, Wola Komborska

Abstrakt

Artykuł analizuje funkcjonowanie kobiet w praktyce sądów gromadzkich Rusi Czerwonej w latach 1408–1535 na podstawie ksiąg Krościenka Wyżnego i Komborskiej Woli. Kobiety występowały najczęściej jako właścicielki i nabywczynie nieruchomości, wierzycielki, spadkobierczynie oraz strony sporów o cześć, obejmujących m.in. zniesławienie. Największą samodzielność wykazywały wdowy, zarządzające gospodarstwami i reprezentujące interesy własne oraz swoich dzieci. Można również obserwować obecność w sądzie kobiet zamężnych. Uzyskane wyniki pozostają zgodne z dotychczasowymi ustaleniami dotyczącymi pozycji kobiet w społecznościach wiejskich późnego średniowiecza.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Karol Krajewski - Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

    Mgr Karol Krajewski – doktorant w Szkole Doktorskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Pracownik Muzeum Zamek w Janowcu.

    Zainteresowania naukowe: historia społeczno-gospodarcza epoki jagiellońskiej, historia wsi w epoce przednowoczesnej.

Bibliografia

Księgi sądowe wiejskie, t. I, wyd. B. Ulanowski, „Starodawnego Prawa Polskiego Pomniki”, t. XI, Kraków 1921, s. 1–65, 145–273.

Najstarsza księga sądowa wsi Trześniowa 1419–1609, wyd. H. Polaczkówna, Lwów 1923.

Bartoszewicz A., Elity chłopskie wobec piśmienności pragmatycznej w drugiej połowie XV i na początku XVI w. Rekonesans badawczy, [w:] Monarchia, społeczeństwo, tożsamość. Studia z dziejów średniowiecza, red. K. Gołąbek, M. A. Janicki, M. Koczerska, R. Michałowski, P. Okniński, M. R. Pauk, A. Pieniądz, P. Węcowski, Warszawa 2019, s. 369–384. https://doi.org/10.31338/uw.9788323540045.pp.369-384

Bartoszewicz A., Pisarze wiejskich ksiąg w późnośredniowiecznej Polsce, [w:] Ecclesia. Regnum. Fontes. Studia z dziejów średniowiecza. Prace ofiarowane Profesor Marii Koczerskiej, red. S. Gawlas, K. Gołąbek, M. A. Janicki, R. Michałowski, M. Piber-Zbieranowska, P. Węcowski, Warszawa 2014, s. 593–603.

Bartoszewicz A., Późnośredniowieczna Futoma i jej mieszkańcy, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2024, t. LXXII, z. 4, s. 443–460. https://doi.org/10.23858/KHKM72.2024.4.005

Biniaś-Szkopek M., Małżonkowie przed sądem biskupim oficjała poznańskiego w pierwszej ćwierci XV wieku, Poznań 2018.

Biniaś-Szkopek M., „Proles illegitima”? Postępowanie wobec dzieci w praktyce sądu poznańskiego oficjała biskupiego w średniowieczu, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 2021, t. XIII, s. 182–219. https://doi.org/10.31261/SPiP.2021.17.09

Brzeziński W., Władza rodzicielska na ziemiach polskich w późniejszym średniowieczu i czasach nowożytnych (XV–XVIII w.), [w:] Władza rodzicielska. Interdyscyplinarna analiza instytucji, red. J. Słyk, M. Wilczek-Karczewska, Warszawa 2023, s. 53–81.

Fastnacht A., Osadnictwo ziemi sanockiej w latach 1340–1650, Sanok 2007.

Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w późnym średniowieczu, cz. 2, Brzozów–Wzdów–Rzeszów 1998.

Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w późnym średniowieczu, cz. 3, Kraków 2002.

Guzowski P., Agnieszka – sołtysowa z Krościenka Wyżnego, [w:] Granice i pogranicza. Mikrohistorie i historie życia codziennego, red. P. Guzowski, M. Lidke, M. Ocytko, Kraków 2011, s. 39–54.

Guzowski P., Chłopi i pieniądze na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych, Kraków 2008.

Guzowski P., Starość w życiu kmieci polskich przełomu średniowiecza i czasów nowożytnych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2010, t. LVIII, s. 101–110.

Janeczek A., Miasta prywatne na Rusi Koronnej do końca XV wieku, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2016, t. LXXVII, s. 143–178. https://doi.org/10.12775/RDSG.2016.SI.07

Jawor G., Ludność chłopska i społeczności wiejskie w województwie lubelskim w późnym średniowieczu. Schyłek XIV – początek XVI w., Lublin 1991.

Jawor G., Kołacz-Chmiel M., Wdowy-dysponentki gospodarstw chłopskich w późnośredniowiecznej Polsce w świetle ksiąg sądów szlacheckich i kościelnych (na przykładzie ziemi lubelskiej), „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2020, t. LXXXI, s. 123–151. https://doi.org/10.12775/RDSG.2020.05

Kołacz-Chmiel M., „Mulier honesta et laboriosa”. Kobieta w rodzinie chłopskiej późnośredniowiecznej Małopolski, Lublin 2018.

Kołacz-Chmiel M., Nieletni pochodzenia chłopskiego w praktyce sądów kościelnych w późnośredniowiecznej Małopolsce, [w:] Dzieciństwo i starość w ujęciu historyków, red. A. Obara-Pawłowska, M. Kołacz-Chmiel, Lublin 2016, s. 207–226.

Kołacz-Chmiel M., W konflikcie z prawem i obyczajem. Przestępczość kobiet chłopskich w świetle późnośredniowiecznych i wczesnonowożytnych źródeł sądowych z obszaru Małopolski, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 2019, t. XI, s. 146–182. https://doi.org/10.31261/SPiP.2019.15.07

Kuklo C., Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Warszawa 2009.

Leśniak F., Rzemieślnicy i kupcy w Krośnie (XVI – pierwsza połowa XVII wieku), Kraków 1999.

Łosowski J., Dokumentacja w życiu chłopów w okresie staropolskim: studium z dziejów kultury, Lublin 2013.

Rola A., Historia podlubelskiej wsi Konopnica do połowy XVI wieku, „Rocznik Lubelski” 2013, R. XXXIX, s. 9–19.

Szymczak A., Pozycja kobiety w średniowiecznej Polsce, [w:] Kobiety o kobietach. Studia i szkice. Średniowiecze i czasy nowożytne, red. W. Zawitkowska, Rzeszów 2010, s. 11–30.

Ulicki B., Walka z pożarami na ziemiach polskich 1018–1795: przegląd dokumentów źródłowych, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 2021, t. XXI, z. 2, s. 129–166.

Wiślicz T., Księgi sądowe wiejskie z XV w., [w:] Świat średniowiecza. Studia ofiarowane Profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi, red. A. Bartoszewicz, G. Myśliwski, J. Pysiak, P. Żmudzki, Warszawa 2010, s. 162–170.

Wyrozumski J., Gromada w życiu samorządowym średniowiecznej wsi polskiej, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, t. III, red. S. K. Kuczyński, Warszawa 1985, s. 219–251.

Wyżga M., Spójność gromady chłopskiej u schyłku Rzeczpospolitej szlacheckiej, [w:] Wieś polska na przestrzeni wieków, t. I (Od utraty niepodległości do I wojny światowej), red. M. Kłusek, Warszawa 2024, s. 67–84.

Pobrania

Opublikowane

2026-11-19

Jak cytować

Krajewski, Karol. 2026. “Kobiety W Praktyce sądów Gromadzkich Krościenka Wyżnego I Komborskiej Woli z lat 1408–1535”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica, no. 121 (November): 59-76. https://doi.org/10.18778/0208-6050.121.04.