Zrzuty broni dla AK jako przedmiot zainteresowania operacyjnego aparatu bezpieczeństwa w Polsce w okresie stalinizmu
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.114.11Słowa kluczowe:
Armia Krajowa, lotnicze wsparcie, zrzuty broni, aparat bezpieczeństwa w PRL, obawy przed III wojną światowąAbstrakt
Ważnym elementem wzmacniania potencjału wojskowego Armii Krajowej w czasie II wojny światowej było uzbrojenie dostarczane drogą lotniczą. Obok wymiaru materialnego w postaci konkretnej liczby karabinów, pistoletów, granatów, materiałów wybuchowych czy pieniędzy, zrzuty miały też ogromne znaczenie psychologiczne. Stanowiły potwierdzenie udziału AK w zbiorowym wysiłku zbrojnym aliantów i wzmacniały nadzieję na pokonanie III Rzeszy. Psychologiczne oddziaływanie tych faktów utrzymywało się także po wojnie, zwłaszcza gdy zarysowała się perspektywa nowego konfliktu zbrojnego. Wielu polskich obywateli wiązało ze spodziewaną III wojną światową nadzieje na zmiany polityczno-ustrojowe w kraju, natomiast aparat władzy, a zwłaszcza aparat bezpieczeństwa, widział w niej poważne wyzwanie operacyjne. Funkcjonariusze usiłowali sprawdzić, czy w warunkach nowego konfliktu zbrojnego tzw. wrogie siły będą mogły sięgnąć do rozwiązań z poprzedniej wojny i wzmacniać drogą lotniczą antykomunistyczne podziemie w Polsce dostawami broni i innego materiału wojennego. W związku z tym podjęto sprawę operacyjną, w ramach której dążono do wykrycia miejsc zrzutów w czasie II wojny światowej, jak i osób, które organizowały ich przyjmowanie. Zadania z tego zakresu realizowano w latach 1949–1955 i miały one kryptonim „Monopol”.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych w Warszawie [AAN], Komenda Główna Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” [KG PO „SP”], sygn. 538, 998a
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej [AIPN], Biuro Udostępniania [BU], sygn. 0255/140, 0423/5725, 827/4887, 01227/196
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej [AIPN], Katowice [Ka], sygn. 02/1856, 032/22/1
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej [AIPN], Łódź [Ld], sygn. 0040/21, t. I; pf 10/670, t. I; pf 10/675
Arkuszyński „Maj” A., Przeciw dwóm wrogom, Łódź 2009.
Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, t. I, cz. 2 (wrzesień 1939 – czerwiec 1941), Warszawa 2015.
Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, t. II, cz. 1 (czerwiec 1941 – kwiecień 1943), Warszawa 2019.
Biuletyny dzienne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1949–1950, Warszawa 2004.
Burza-Karliński S., W burzy dziejowej. Wspomnienia 1939–1945, Wrocław 2005.
Kopa M., Inspektorat Piotrkowski Armii Krajowej w dokumentach i komentarzach, Łódź 2013.
Niemierowska-Szczepańczyk B., Z przeżyć okupacyjnych na Ziemi Opoczyńskiej. (Zapiski – wspomnienia – relacje), Łódź 1992.
Organizacja zrzutów materiałowych dla Armii Krajowej w wybranych dokumentach, oprac. J. Tarczyński, Londyn 2001.
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, t. III (Armia Krajowa), Londyn 1950.
Raporty Informacyjne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1947, t. I, Warszawa 1993.
Raporty Informacyjne Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego 1948, t. II, Warszawa 1995.
Zawodny J. K., Uczestnicy i świadkowie powstania warszawskiego. Wywiady, Warszawa 2004.
Bednarski W. W., Bednarski M. D., Powszechna Organizacja „Służba Polsce” na Ziemi Tomaszowskiej 1948–1955, Tomaszów Lubelski 2006.
Bieniecki K., Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Warszawa 2005.
Caban I., Okręg Lublin, [w:] Armia Krajowa – rozwój organizacyjny, Warszawa 1996, s. 75–91.
Jarosz D., Pasztor M., W krzywym zwierciadle. Polityka władz komunistycznych w Polsce w świetle plotek i pogłosek z lat 1949–1956, Warszawa 1995.
Krawczyk M., Zrzuty broni i produkcja uzbrojenia, Warszawa 2017.
Królikowski H., Zrzuty na placówkę „Puchacz”. O zrzutach i placówkach odbiorczych w powiecie siedleckim w czasie II wojny światowej, „Studia Podlaskie” 2006, t. XIV, s. 71–90.
Ney-Krwawicz M., Komenda Główna Armii Krajowej 1939–1945, Warszawa 1990.
Ślaski J., Polska walcząca, Warszawa 1990.
Tomczak E. M., Zrzuty lotnicze i ich odbiór na terenie powiatu (Obwodu ZWZ-AK) Łowicz (1941–1944), „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 2001, R. VII, nr 2, s. 63–120.
Tucholski J., Cichociemni, Warszawa 1988.
Walter-Janke Z., Komenda Okręgu Łódzkiego SZP – ZWZ – AK, [w:] Okręg Łódzki Armii Krajowej, red. M. Budziarek, Łódź 1988, s. 29–47.
Wykaz zrzutów Cichociemnych, http://elitadywersji.org/wykaz-zrzutow-cichociemnych (dostęp: 21 VII 2022).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
