Armia Ochotnicza jako przykład mobilizacji polskiego społeczeństwa w obliczu bolszewickiej inwazji 1920 roku
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6050.111.10Słowa kluczowe:
Armia Ochotnicza, rekrutacja, mobilizacja, gen. Józef HallerAbstrakt
W obliczu zagrożenia ze strony najazdu bolszewickiego władze II Rzeczypospolitej zdecydowały, że – poza poborem przymusowym – będą też prowadzone działania w celu powiększenia szeregów Wojska Polskiego poprzez stworzenie Armii Ochotniczej. Jej utworzenie powierzono gen. broni Józefowi Hallerowi. Artykuł zawiera informacje dotyczące etapów tworzenia tej armii. Głównym celem niniejszej pracy jest przedstawienie procesu mobilizacji polskiego społeczeństwa. Zwrócono uwagę na poszczególne grupy społeczne wstępujące do Armii Ochotniczej oraz dokonano analizy liczebności rekrutów w poszczególnych okręgach. Analiza ta pozwoliła ocenić liczbę ochotników zgłaszających się w szeregi Armii Ochotniczej, z uwzględnieniem faktu, że mobilizacja ta była prowadzona równolegle z poborem rekrutów do Wojska Polskiego.
Pobrania
Bibliografia
Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Adiutantura Generalnego Naczelnego Dowództwa, mf M–394, teka 10, nr 4661, nr 4663
Archiwum Państwowe w Kielcach, Urząd Wojewódzki Kielecki, sygn. 489
Archiwum Związku Nauczycielstwa Polskiego w Warszawie, Związek Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych – Zarząd Główny, Księga Uchwał Zarządu Głównego Wydziału Wykonawczego Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych 1919–1926, sygn. 175
Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. Kazimierza Sosnowskiego w Warszawie, B. S. Kołakowski, Wspomnienia ochotnika żołnierza 13. pułku piechoty, ucznia Państwowego Gimnazjum Męskiego im. ks. Piotra Skargi, I/2/86
Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. Kazimierza Sosnowskiego w Warszawie, Polska w latach 1918–1939, Relacje i wspomnienia
Gombrowicz W., Wspomnienia polskie. Wędrówki po Argentynie, Warszawa 1990.
Haller J., Pamiętniki. Z wyborem dokumentów i zdjęć, Londyn 1964.
Handelsmann M., W piątym pułku Legionów. Dwa miesiące ofensywy litewsko-białoruskiej, Zamość 1921.
Iwaszkiewicz J., Książka moich wspomnień, Warszawa 1975.
Kopański S., Moja służba w Wojsku Polskim 1917–1939, Londyn 1965.
Kumaniecki K. W., Odbudowa państwowości polskiej. Najważniejsze dokumenty 1912 – styczeń 1924, Warszawa–Kraków 1924.
Obrona państwa w 1920 roku. Księga sprawozdawczo-pamiątkowa Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej i Obywatelskich Komitetów Obrony Państwa, oprac. W. Ścibor-Rylski, Warszawa 1923.
Szyłkiewicz S., Wspomnienia z wojny 1918–1920 ułana 13. Pułku Ułanów Wileńskich, Białystok–Warszawa 2018.
Wierzyński K., Pamiętnik poety, Warszawa 1991.
„Gazeta Warszawska” 1920, nr 196.
„Głos Nauczycielski” 1920, nr 9–10, 11–13.
„Kurier Łódzki” 1920, nr 198, 199 i 204.
„Kurier Płocki” 1920, nr 163.
„Kurier Warszawski” 1920, nr 198 i 228.
Drozdowski M. M., Warszawa w obronie Rzeczypospolitej. Czerwiec–sierpień 1920, Warszawa 1939.
Filipow K., Zasłudze Rzeczypospolitej. Ordery, odznaczenia, odznaki pamiątkowe i honorowe II Rzeczypospolitej (1919–1939), Warszawa 2019.
Jarno W., Okręgowy inspektorat Armii Ochotniczej przy dowództwie Okręgu Generalnego Łódź w 1920 r., „Rocznik Łódzki” 2001, t. LXVIII, s. 83–99.
Nekrasz W., Harcerze w bojach. Przyczynek do udziału młodzieży polskiej w walkach o niepodległość ojczyzny w latach 1914–1921, cz. 2, Warszawa 1931.
Odziemkowski J., Ostatnia bije godzina… Armia Ochotnicza gen. Józefa Hallera 1920 r., Warszawa 2020.
Olszowski M., Ruch ochotniczy 1920 roku wśród młodzieży 2-go Gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej w Płocku, „Życie Mazowsza” 1935, nr 9–10, s. 233–242.
Orzeł Biały. Źródła do historii herbu państwa polskiego (1815–2005), t. II (Orzeł Biały 1914–1944), red. M. Adamczewski, I. Florczak, Warszawa 2021.
Puchalski Z., Oznaczenie za zasługi bojowe i wojenne w latach 1919–1920, „Niepodległość i Pamięć” 1995, nr 2, s. 83–100.
Rachalewski S., Szabla na kilimie. Ze szwadronami 203 pułku ułanów w roku 1920, Łódź 1938.
Szczepański J., Harcerstwo polskie w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, „Harcerstwo” 1993, nr 7–8, s. 30–38.
Szczepański J., Społeczeństwo Polskie w walce z najazdem bolszewickim 1920 roku, Warszawa–Pułtusk 2000. DOI: https://doi.org/10.1353/imp.2000.0053
Szczepański J., Wojna 1920 na Mazowszu i Podlasiu, Warszawa–Pułtusk 1995.
https://desa.art.pl/index.php?pozycja=38328&language=en (dostęp: 22 XI 2022).
https://sekretywarszawy.pl/poeta-trzech-epok (dostęp: 23 IX 2022).
Bitwa Warszawska. Stulecie Zwycięstwa, https://niepodlegla.gov.pl/wp-content/uploads/2020/06/Wystawa-%E2%80%9EBitwa-Warszawska-Stulecie-zwyci%C4%99stwa%E2%80%9D-spad.pdf (dostęp: 23 IX 2022).
Krzyż Armii Ochotniczej 1920, https://onebid.pl/pl/odznaczenia-krzyz-armii-ochotniczej-1920/1069359 (dostęp: 23 IX 2022).
Odznaka pamiątkowa „Stanęli w Potrzebie 1920”, https://pl.wikipedia.org/wiki/Odznaka_pami%C4%85tkowa_%E2%80%9EStan%C4%99li_w_Potrzebie_1920%E2%80%9D (dostęp: 22 XI 2022).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
