Zagadnienie zmiany ustroju w świetle historii teorii wojny sprawiedliwej

Arkadiusz Górnisiewicz

doi:10.18778/0208-6069.115.02

Autor

Arkadiusz Górnisiewicz Uniwersytet Jagielloński https://orcid.org/0000-0001-5569-5215

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.115.02

Słowa kluczowe:

zmiana ustroju, wojna sprawiedliwa, nowoczesność, prawo narodów

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zarysu problemu zmiany ustroju w kontekście tradycji wojny sprawiedliwej. Chociaż zmiana ustroju jako uzasadnienie użycia przemocy w stosunkach międzynarodowych nie wydaje się zajmować znaczącego miejsca w teorii wojny sprawiedliwej, złożoność europejskiej refleksji o wojnie ujawnia pewne strategie uzasadniania interwencji oparte na koncepcjach uniwersalistycznych, które w określonych warunkach mogą prowadzić do zmiany ustroju z użyciem przemocy.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Alexandrowicz, Charles Henry. 2017. The Law of Nations in Global History. Red. David Armitage, Jennifer Pitts. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198766070.001.0001

Biblia Tysiąclecia. 2007. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum.

Brunstetter, Daniel R. Cian O’Driscoll (Red.). 2018. Just War Thinkers. From Cicero to the 21st Century. Routledge: Milton Park–New York. https://doi.org/10.4324/9781315650470

Bull, Hedley. 2002. The Anarchical Society. A Study of Order in World Politics. Houndmills–New York: Palgrave.

Ehrlich, Ludwik. 2017. Paweł Włodkowic i Stanisław ze Skarbimierza. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury – Teologia Polityczna.

Elshtain, Jean Bethke. 2007. „Terrorism, Regime Change, and Just War: Reflections on Michael Walzer”. Journal of Military Ethics 6(2): 131–137. https://doi.org/10.1080/15027570701430885

Finnis, John. 2022. Tomasz z Akwinu. Filozofia moralności, polityki i prawa. Tłum. Michał Filipczuk,

Michał Szczurowski. Warszawa: Fundacja Świętego Mikołaja (Teologia Polityczna).

von Gentz, Friedrich. 2020. „O wiecznym pokoju”. W Friedrich von Gentz, O równowadze politycznej w Europie. Wybór pism. Wybór i wstęp Jacek Kloczkowski. 137–186. Tłum. Arkadiusz Stempin, Anna Węgrzyn, Paweł Zarychta, Natalia Żarska. Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej.

Gray, John. 2015. Herezje. Tłum. Mateusz Kotowski. Wrocław: Wektory.

Grotius, Hugo. 1957. Trzy księgi o prawie wojny i pokoju. Tłum. Remigiusz Bierzanek. Księga 2. Warszawa: PWN.

Grotius, Hugo. 2005. The Rights of War and Peace. Books 1–3. Red. Richard Tuck. Indianapolis: The Liberty Fund.

Jervis, Robert. 2016. „Understanding the Bush Doctrine: Preventive Wars and Regime Change”. Political Science Quarterly 131: 285–311. https://doi.org/10.1002/polq.12476

Kant, Immanuel. 2005. „Do wiecznego pokoju”. W Immanuel Kant, Rozprawy z filozofii historii. 164–203. Tłum Mirosław Żelazny i in. Kęty: Wydawnictwo Antyk.

Kant, Immanuel. 2015. Metafizyka moralności. Tłum Ewa Nowak. Warszawa: PWN.

Kissinger, Henry. 2017. Porządek światowy. Tłum. Maciej Antosiewicz. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Koselleck, Reinhart. 2009. Dzieje pojęć. Studia z semantyki i pragmatyki języka społeczno-politycznego. Tłum. Jarosław Merecki, Wojciech Kunicki. Warszawa: Oficyna Naukowa.

Krupecka, Iwona. 2014. „Wstęp”. W Bartolomé de Las Casas, Juan Ginés de Sepúlveda, Domingo de Soto, Dysputa w Valladolid (1550/1551). 5–14. Tłum., wstęp i oprac. Iwona Krupecka. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Kwiecień, Roman. 2019. Od „wojny sprawiedliwej” do „wojny z terroryzmem”. Siła zbrojna i reglamentacja jej używania (ius contra bellum) w świetle prawa międzynarodowego. Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych.

Las Casas, Bartolomé de. Juan Ginés de Sepúlveda. Domingo de Soto. 2014. Dysputa w Valladolid (1550/1551). Tłum., wstęp i opracowanie Iwona Krupecka. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Loewenstein, Karl. 1946. Political Reconstruction. New York: The Macmillan Company.

Montaigne, Michel de. 1957. „O kanibalach”. W Michel de Montaigne, Próby. Tom 1. 302–317. Tłum. Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Rommen, Heinrich. 1998. The Natural Law. A Study in Legal and Social History and Philosophy. Indianapolis: The Liberty Fund.

Schmitt, Carl. 1978. „Staat als konkreter, an geschichtliche Epoche gebundener Begriff”. W Carl Schmitt, Verfassungsrechtliche Aufsätze aus den Jahren 1924–1954. 375–385. Berlin: Duncker & Humblot.

Schmitt, Carl. 2005. „Die Wendung zum diskriminierenden Kriegsbegriff” W Carl Schmitt, Frieden oder Pazifismus? Arbeiten zum Völkerrecht und zur internationalen Politik 1924–1978. 518–597. Red. Günter Maschke. Berlin: Duncker & Humblot. https://doi.org/10.3790/978-3-428-48940-4

Schmitt, Carl. 2019. Nomos ziemi w prawie międzynarodowym ius publicum Europaeum. Tłum. Kinga Wudarska. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego.

Szlachta, Bogdan. 2008. „Nowożytny przełom w pojmowaniu prawa naturalnego”. W Bogdan Szlachta, Wokół katolickiej myśli politycznej. 31–66. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Tomasz z Akwinu, św. 2014. „Suma Teologiczna (Fragment o wojnie)”. Tłum. Andrzej Głażewski. W Bellum iustum versus bellum sacrum. Uniwersalny spór w refleksji średniowiecznej. Konstancja 1414–1418. 313–320. Red. Tomasz Tulejski, Zbigniew Rau. Łódź–Toruń: Centrum Myśli Polityczno-Prawnej im. Alexisa de Tocqueville’a – Wydawnictwo Adam Marszałek.

Tuck, Richard. 2002. The Rights of War and Peace. Political Thought and the International Order from Grotius to Kant. Oxford: Oxford University Press.

Vattel, Emer de. 1958. Prawo narodów czyli zasady prawa naturalnego zastosowane do postępowania i spraw narodów i monarchów. Tłum. Bohdan Winiarski. Tom II. Warszawa: PWN.

Vitoria, Francisco de. 2010. Political Writings. Red. Anthony Pagden, Jeremy Lawrance. Cambridge: Cambridge University Press.

Vitoria, Francisco de. 2014. „Wykłady o Indianach”. W Bellum iustum versus bellum sacrum. Uniwersalny spór w refleksji średniowiecznej. Konstancja 1414–1418. 407–415. Red. Tomasz Tulejski, Zbigniew Rau. Łódź–Toruń: Centrum Myśli Polityczno-Prawnej im. Alexisa de Tocqueville’a – Wydawnictwo Adam Marszałek.

Walzer, Michael. 2010. Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe. Tłum. Michał Szczubiałka. Warszawa: PWN.

Włodkowic, Paweł. 2018. „Traktat o władzy papieża i cesarza nad niewiernymi (Saevientibus)”. W Prawo ludów i wojna sprawiedliwa. 73–135. Red. Marek Cichocki, Adam Talarowski. Warszawa: Narodowe Centrum Kultury/Teologia Polityczna.

Wright, Quincy. 1942. A Study of War. Tom 1. Chicago: University of Chicago Press.