Odniesienia do przemocy i wojny w procesie kształtowania koncepcji uprawnień naturalnych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.115.06

Słowa kluczowe:

uprawnienia naturalne, przemoc, wojna, nowożytne teorie uprawnień, prawo naturalne

Abstrakt

W artykule podjęta została próba analizy wybranych doktryn uprawnień naturalnych z pespektywy odniesień do problemu przemocy. W pierwszej części zwrócona została uwaga na późnośredniowieczne rozważania, w ramach których wyartykułowane zostają pierwsze koncepcje uprawnień naturalnych. W rozważaniach myślicieli tego okresu przemoc pozwala argumentować na rzecz określonych koncepcji. W drugiej części ukazana została przemoc jako bezpośredni impuls kształtujący intelektualne poszukiwania przedstawicieli Szkoły z Salamanki. W ostatniej części przywołane zostają doktryny Hobbesa i Locke’a, w których przemoc jest już integralnym elementem budowania koncepcji uprawnień naturalnych, co wiąże się m.in. z formułowaniem określonych wizji natury ludzkiej.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Beitz, Charles R. 2009. The Idea of Human Rights. Oxford–New York: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199572458.001.0001

Brett, Annabel S. 2003. Liberty, Right and Nature. Individual Rights in Later Scholastic Thought. Cambridge: Cambridge University Press.

Chmieliński, Maciej. 2015. “Kosmopolityczny realizm oświeceniowej koncepcji Immanuela Kanta.” In Filozofia Oświecenia. Radykalizm – religia – kosmopolityzm. Edited by Joanna Miklaszewska, Agata Tomaszewska. 485–516. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dawkins, Richard. 2014. Kapłan diabła. Opowieści o nadziei, kłamstwie, nauce i miłości. Gliwice: Helion.

Dubel, Lech. Jarosław Kostrubiec. Grzegorz Ławnikowicz. Zbigniew Markwart. 2011. Elementy nauki o państwie i polityce. Warszawa: Wolters.

Dunn, John. 1982. The Political Thought of John Locke. An Historical Account of the Argument of the “Two Treatises of Government.” Cambridge: Cambridge University Press.

Ehrlich, Ludwik. 1963. Rektor Paweł Włodkowic. Rzecznik obrony przeciw Krzyżakom. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Forster, Greg. 2005. John Locke’s Politics of Moral Consensus. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511498114

Foucault, Michel. 1997. “Society must be defended.” In The Essenstial Works of Michael Foucault. Vol. 1. Ethics. Subjectivity and Truth. Edited by Paul Rainbow. 59–65. New York: The New Press.

Goyard-Fabre, Simone. 1987. “Metamorphosis of the Idea of Right in Thomas Hobbe’s Philosophy.” In Hobbes’s Science of Natural Justice. Edited by Craig Walton, Paul J. Johnson. 3–20. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers. https://doi.org/10.1007/978-94-009-3485-6_11

Herbert, Gary. 2002. A Philosophical History of Rights. New Brunswick–London: Transaction Publishers.

Hobbes, Thomas. 1956. “O ciele.” In Elementy filozofii. T. I. Translated by Czesław Znamierowski. Warszawa: PWN.

Hobbes, Thomas. 1965. Leviathan. Oxford: The Clarendon Press.

Hobbes, Thomas. 2009. Lewiatan czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego. Translated by Czesław Znamierowski. Warszawa: Fundacja Aletheia.

Hunt, Lynn. 2007. Inventing Human Rights. A History. New York–London: W. W. Norton & Company. Jasudowicz, Tadeusz. 1995. Śladami Ludwika Ehrlicha: do Pawła Włodkowica po naukę o prawach człowieka. Toruń: Comer.

Kuniński, Miłowit, 2010. “Problem stanu natury i stanu politycznego w teorii umowy społecznej Thomasa Hobbesa.” In Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej. Zbigniew Rau, Maciej Chmieliński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Leijenhorst, Cees. 2002. The Mechanization of Aristotelianism: The Late Aristotelian Setting of Thomas Hobbes’s Natural Philosophy. Leiden–Boston: Brill. https://doi.org/10.1163/9789004475045

Locke, John. 1955. Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego. Vol. 1, 2. Translated by Bolesław Józef Gawęcki. Warszawa: PWN.

Locke, John. 1992. Dwa traktaty o rządzie. Translated by Zbigniew Rau. Warszawa: PWN.

Locke, John. 2002. Political Essays. Edited by Mark Goldie. Cambridge: Cambridge University Press.

Mäkinen, Virpi. 2005. “The Franciscan Background of Early Modern Rights Discussion: Rights of Property and Subsistence.” In Moral Philosophy on the Threshold of Modernity. Edited by Jill Kraye, Risto Saarinen. 289–323. Dordrecht: Springer. https://doi.org/10.1007/1-4020-3001-0_8

Marszał, Maciej. 2005. “Stanisław ze Skarbimierza.” In Leksykon polskich myślicieli politycznych i prawnych. Edited by Ewa Kundera, Marek Maciejewski. 191–194. Warszawa: C.H. Beck.

Noreña, Carlos G. 1975. Studies in Spanish Renaissance Thought. The Hague: Martinus Nijhof. https://doi.org/10.1007/978-94-010-1673-5

O’Donovan, Oliver. 2009. “The Language of Rights and Conceptual History.” The Journal of Religious Ethics 37(2): 193–207. https://doi.org/10.1111/j.1467-9795.2009.00382.x

Quillet, Jeannine. 2008. “Community, Counsel and Representation.” In The Cambridge History of Medieval Political Thought c. 350 – c. 1450. Edited by James Henderson Burns. 520–572. Cambridge: Cambridge University Press.

Piechowiak, Marek. 1999. Filozofia praw człowieka. Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Rau, Zbigniew. 1992. “Wstęp.” In Dwa traktaty o rządzie. John Locke. Translated by Zbigniew Rau. V–XLVII. Warszawa: PWN.

Shortall, Michael. 2007. Investigation by Way of Three Theorists and Their Respective Traditions of Enquiry: John Finnis, Ronald Dworkin and Jürgen Habermas. Rome: Pontificia Università Gregoriana.

Strauss, Leo. 1963. The Political Philosophy of Hobbes. Chicago: University of Chicago Press.

Tierney, Brian. 2001. The Idea of Natural Rights. Grand Rapids–Cambridge: Wm. B. Eerdmans Publishing Co.

Tierney, Brian. 2004. “The Idea of Natural Rights – Origins and Persistence.” Northwestern Journal of International Human Rights 2(1): 1–10.

Tuck, Richard. 2002. Natural Rights Theories. Their Origin and Development. Cambridge: Cambridge University Press.

Varkemaa, Jussi. 2006. ”Summenhart’s Theory of Rights: A Culmination of the Late Medieval Discourse on Individual Rights.” In Transformations in Medieval and Early-Modern Rights Discourse. Edited by Virpi Mäkinen, Petter Korkman. 223–245. Dordrecht: Springer.

Vitoria, Franciso de. 1991. “On the American Indians (De Inidis).” In Vitoria: Political Writings. Edited by Anthony Pagden, Jeremy Lawrence. 231–292. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511840944

Wudel, Witold. 1971. Filozofia strachu i nadziei. Teoria społeczna Tomasza Hobbesa. Warszawa: Książka i Wiedza.

Opublikowane

2026-09-10

Jak cytować

Merkwa, Marcin. 2026. “Odniesienia Do Przemocy I Wojny W Procesie kształtowania Koncepcji Uprawnień Naturalnych”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 115 (September): 89-102. https://doi.org/10.18778/0208-6069.115.06.