Wojna w myśli politycznej Polskiej Partii Robotniczej

Rafał Kania

doi:10.18778/0208-6069.115.05

Autor

Rafał Kania Akademia Mazowiecka w Płocku https://orcid.org/0000-0003-2900-6695

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6069.115.05

Słowa kluczowe:

wojna, II wojna światowa, Polska Partia Robotnicza, komuniści polscy, marksizm-leninizm

Abstrakt

II wojna światowa była wydarzeniem przełomowym w historii. Wpłynęła nie tylko na zmianę sytuacji międzynarodowej, ale i spowodowała gruntowne zmiany w porządku ustrojowym wielu państw. Ponadto zmodyfikowała sposób myślenia o wojnie jako zjawisku towarzyszącym historii ludzkości. Przykładem zmian w rozumieniu istoty wojny może być treść programów partii politycznych. Celem artkułu jest prezentacja przedmiotowego zagadnienia w myśli politycznej Polskiej Partii Robotniczej. Odtworzenie sposobu, w jaki komuniści polscy rozumieli wojnę jest wciąż ważne – wpłynął on bowiem na poglądy kolejnych pokoleń Polaków, a także na współczesny dyskurs polityczny. Do realizacji celu badawczego została wykorzystana metoda analizy treści i elementy metod historycznoprawnych.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Babiracki, Patryk. 2015. Soviet Soft Power in Poland. Culture and Making of Stalin’s New Empire, 1943–1957. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. https://doi.org/10.5149/northcarolina/9781469620893.001.0001

Ciesielski, Stanisław. 1990. Myśl polityczna polskich komunistów w latach 1939–1944. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Clausewitz, Carl. 2010. O wojnie. Kraków: Wydawnictwo Mireki.

Djilas, Milovan. 1991. Rozmowy ze Stalinem. Warszawa: Iskry.

Fiodorow. 1956. „Pochodzenie i istota wojen”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON.

Gontarczyk, Piotr. 2015. Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941–1944. Warszawa: Fronda.

Góra, Władysław. Ryszard Halaba. Norbert Kołomejczyk. Marian Malinowski. Jerzy Pawłowicz. Wacław Poterański. Antoni Przygoński. Maria Wilusz. 1958a. „Do robotników, chłopów i inteligencji! Do wszystkich patriotów polskich!”. W Kształtowanie się podstaw programowych Polskiej Partii Robotniczej w latach 1942–1945 (wybór materiałów i dokumentów). 11–15. Red. Wiesław Góra. Warszawa: Książka i Wiedza.

Góra, Władysław. Ryszard Halaba. Norbert Kołomejczyk. Marian Malinowski. Jerzy Pawłowicz. Wacław Poterański. Antoni Przygoński. Maria Wilusz. 1958b. „O co walczymy? (Deklaracja Polskiej Partii Robotniczej)”. W Kształtowanie się podstaw programowych Polskiej Partii Robotniczej w latach 1942–1945 (wybór materiałów i dokumentów). 93–96. Red. Wiesław Góra. Warszawa: Książka i Wiedza.

Historia Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików). Krótki kurs. 1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Judt, Tony. 2018. Powojnie. Historia Europy od roku 1945. Poznań: Rebis

Kamp-Welch, Anthony. 2008. Poland under Communism. Cambridge: Cambridge University. https://doi.org/10.1017/CBO9780511619779

Kania, Rafał. 2023. Prawo w służbie ideologii. Myśl polityczna komunistów polskich i prawo stanowione od Manifestu PKWN do wyborów do Sejmu Ustawodawczego. Warszawa: Difin.

Kozub-Ciembroniewicz, Wiesław. Jacek Majchrowski. Konrad Kozub-Ciembroniewicz. Wojciech Majchrowski. 2014. Państwo i prawo Polski Ludowej (1944–1989). Wybór źródeł. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kurowski, Leon. 1959. Mała encyklopedia prawa. Warszawa: PWN.

Lampe, Adam. 1984. „Nowe ukształtowanie sił w Polsce”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1950a. „Imperializm jako najwyższe stadium kapitalizmu”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 22. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1950b. „O «Programie pokoju»”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 22. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951a. „Grożąca katastrofa”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 25. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951b. „Listy z daleka”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 23. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951c. „O karykaturze marksizmu”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 23. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1951d. „Sytuacja i zadania Międzynarodówki Socjalistycznej”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 21. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1952a. „Ogólnomiejska Piotrogrodzka Konferencja SDPRR(b)”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 24. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1952b. „Rezolucja o wojnie”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 25. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1953. „W sprawie rewizji programu partyjnego”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 26. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1954. „Przemówienie na wiecu w Aleksiejewskim Domu Ludowym 23 sierpnia 1918 r.” W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 28. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1955. „Kapitał europejski a samowładztwo”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 8. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1956. „Wojujący militaryzm a antymilitarystyczna taktyka Socjaldemokracji”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 15. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lenin, Włodzimierz Iljicz. 1957. „W związku z czwartą Rocznicą Rew. Październikowej”. W Włodzimierz Iljicz Lenin, Dzieła. Tom 33. Warszawa: Książka i Wiedza.

Lowe, Keith. 2013. Dziki kontynent. Europa po II wojnie światowej. Poznań: Rebis.

Malinowski, Marian. 1984a. „Deklaracja ideowa Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984b. „Deklaracja ideowa Związku Patriotów Polskich w ZSRR”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984c. „Manifest Demokratycznych Organizacji Społeczno-Politycznych i Wojskowych w Polsce”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984d. „Manifest Poleskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984e. „Nowa sytuacja, nowe zadania”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984f. „O co walczymy? Deklaracja programowa Polskiej Partii Robotniczej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984g. „O co walczymy? Materiał do dyskusji nad perspektywą rozwoju Polski opracowany w 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984h. „Obywatele! Członkowie Rady Narodowej! Przemówienie przedstawiciela KC PPR na inauguracyjnym posiedzeniu podziemnej Krajowej Rady Narodowej”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984i. „O nasz stosunek do Niemców”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984j. „Przemówienie sekretarza generalnego KC PPR na XXVII Kongresie PPS”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984k. „Referat Sekretarza Generalnego PPR na plenum KC partii w związku z powstaniem Biura Informacyjnego”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984l. „Rezolucja w sprawie odchylenia prawicowego i nacjonalistycznego w kierownictwie partii, jego źródeł i sposobów jego przezwyciężania”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984m. „Robotnicy! Chłopi! Inteligenci!” W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984n. „Sytuacja obecna i zadania partii”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984o. „Uchwała w sprawach politycznych”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Malinowski, Marian. 1984p. „Zarys programu”. W Polska Partia Robotnicza. Dokumenty programowe 1942–1948. Warszawa: Książka i Wiedza.

Marks, Karol. 1949. „Pierwsza odezwa Rady Generalnej Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników w sprawie wojny prusko-francuskiej”. W Karol Marks, Friedrich Engels, Dzieła wybrane. Tom 1. Warszawa: Książka i Wiedza.

O co walczymy? [Tezy dla aktywu]. AAN. Centralne Biuro Komunistów Polskich, 248/4, k. 1–4.

Olczyk, Eugeniusz. 1978. Druga wojna światowa w świadomości współczesnych Polaków. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Piatkin. 1956. „Niektóre zagadnienia marksistowsko-leninowskiej teorii wojny”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON.

Prażmowska, Anita. 2016. Władysław Gomułka. Warszawa: RM.

Przygoński, Antoni. 1962a. „O wolną, niepodległą Polskę”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 9–11. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza.

Przygoński, Antoni. 1962b. „Polska w trzecim roku wojny”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 78–81. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza.

Przygoński, Antoni. 1962c. „Zwycięstwo jest bliżej”. W Publicystyka konspiracyjna PPR 1942–1945. Wybór artykułów. Tom pierwszy 1942. 134–136. Red. Antoni Przygoński. Warszawa: Książka i Wiedza.

Puchowski. 1956. „Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe”. W Marksizm-Leninizm o wojnie, wojsku i nauce wojennej. Warszawa: Wydawnictwo MON.

Rozental, Mark. Paweł Judin. 1955. Krótki słownik filozoficzny. Warszawa: Książka i Wiedza.

Sobór-Świderska, Anna. 2009. Jakub Berman. Biografia komunisty. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej.

Spałek, Robert. 2020. Na licencji Moskwy. Wokół Gomułki, Bermana i innych 1943–1970. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej.

Stalin, Józef. 1951. O Wielkiej Wojnie Narodowej Związku Radzickiego. Warszawa: Książka i Wiedza.

Szumiło, Mirosław. 2014a. „Elita Polskiej Partii Robotniczej (1944–1948). Portret historyczno-socjologiczny”. W Polska Partia Robotnicza 1944–1948. Studia i szkice. Red. Mariusz Krzysztofiński. Rzeszów: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej. https://doi.org/10.12775/KH.2014.121.2.02

Szumiło, Mirosław 2014b. Roman Zambrowski 1909–1977. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej.

Trembicka, Krystyna. 2007. Między utopią a rzeczywistością. Myśl polityczna Komunistycznej Partii Polski (1918–1938). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Trembicka, Krystyna 2013. Wrogowie w myśli politycznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Ważniewski, Władysław. 2014. Walka polityczna w kierownictwie PPR i PZPR 1944–1964. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Z protokołu nr 1 posiedzenia Centralnego Biura Komunistów Polskich. AAN, Centralne Biuro Komunistów Polskich, sygn. 248/1, k. 1–2.

Zaremba, Marcin. 2012. Wielka trwoga. Polska 1944–1947. Kraków: Wydawnictwo ISP PAN.

Zarys Programu [Tezy nr 2]. AAN. Centralne Biuro Komunistów Polskich, 248/4, k. 5–16.