Ponowne przemyślenie doktryny immunitetu aktów państwowych w orzecznictwie administracyjnym w kontekście kryzysów

Abstrakt

Artykuł podejmuje ponowną analizę współczesnej roli oraz ewolucji doktryny immunitetu aktów państwowych w europejskim orzecznictwie administracyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem decyzji podejmowanych w warunkach kryzysowych. Łącząc analizę doktrynalną z pogłębionym badaniem orzecznictwa litewskich sądów administracyjnych ukształtowanego na tle kryzysu migracyjnego oraz następczych środków opartych na argumentach bezpieczeństwa narodowego, artykuł wykazuje, że absolutnie lub zbyt szeroko rozumiany immunitet nie jest już zgodny z europejskimi standardami konstytucyjnymi opartymi na ochronie praw podmiotowych, zasadzie proporcjonalności oraz prawie do skutecznej ochrony sądowej.

Analiza spraw dotyczących azylu, zezwoleń na pobyt oraz polityki wizowej pokazuje, w jaki sposób sądy administracyjne stopniowo przywracają i przekształcają kontrolę sądową w obszarach tradycyjnie charakteryzujących się szeroką dyskrecjonalnością polityczną. Prawo Unii Europejskiej – w szczególności Karta praw podstawowych Unii Europejskiej oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – wyłania się jako kluczowe ramy normatywne ukierunkowujące ten proces. Doświadczenie litewskie ilustruje, w jaki sposób sądy wzmocniły wymogi uzasadniania rozstrzygnięć, zapewniły sprawiedliwość proceduralną oraz przeciwstawiły się próbom wyłączenia decyzji administracyjnych spod kontroli sądowej na podstawie abstrakcyjnych argumentów bezpieczeństwa narodowego.