Wyzwania dla polityki państwa wobec procesów migracyjnych w Polsce

Abstrakt

Ze względu na wielkość, Polska jest znaczącym krajem emigracyjnym, w którym od wielu lat utrzymuje się skala odpływu zewnętrznego na poziomie około 2 mln ludzi. W świetle danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2016 r. 2 mln 515 tys. Polaków przebywało tymczasowo za granicą przez okres dłuższy niż 3 miesiące.

Ważnym zadaniem polityki migracyjnej jest zatem zminimalizowanie negatywnych skutków masowej emigracji i maksymalizacja korzyści wynikających z tego procesu. Jednocześnie w dekadzie po 2010 roku znacznie wzrosła liczba cudzoziemców przybywających do Polski i należy oczekiwać, że w miarę wzrostu atrakcyjności społeczno-ekonomicznej kraju grupa ta będzie rosła. Według danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w 2017 roku wydano 235 626 zezwoleń na pracę, w tym 192 547 dla obywateli Ukrainy (ok. 82%). Równolegle w tym samym roku powiatowe urzędy pracy zarejestrowały 1 824 464 deklaracji zamiaru podjęcia pracy przez cudzoziemców, w tym 1 714 891 przez obywateli Ukrainy (94%). Dyskusja na temat charakteru polityki imigracyjnej jest zatem nieunikniona. Rosnący napływ cudzoziemców nabiera szczególnego znaczenia demograficznego, społecznego i politycznego w kontekście niekorzystnych prognozowanych zmian populacji w Polsce, ma także istotny wymiar regionalny. Z tej perspektywy cudzoziemcy będą potrzebni na polskim rynku pracy, aby złagodzić już istniejące i prognozowane niedobory zasobów pracy.

Ważnym wyzwaniem jest opracowanie kompleksowej strategii integracji społecznej, gospodarczej i kulturalnej cudzoziemców ze społeczeństwem polskim. W związku z tym utrzymująca się masowa emigracja, rosnąca imigracja, niesłabnący potencjał migracyjny oraz – bardziej oczekiwany, niż rzeczywisty – powrót Polaków z emigracji stanowią wielkie wyzwanie dla polskiej gospodarki i społeczeństwa, a także dla regionów. Ten wielowymiarowy charakter migracji zagranicznych w Polsce powoduje, że pojawienie się systemowej polityki migracyjnej, odpowiadającej warunkom wewnętrznym i zewnętrznym, staje się koniecznością.

Postulat sformułowania założeń polityki migracyjnej pojawił się w Polsce na początku lat 90., ale do tej pory spójny system tej polityki nie rozwinął się jako uzupełniający element polityki społeczno-gospodarczej kraju.