Rozwój przestrzenny i przemiany morfologiczne osiedli Wrocławia wyrosłych wokół dawnych wsi kmiecych
DOI:
https://doi.org/10.18778/2300-0562.06.03Słowa kluczowe:
przemiany morfologiczne, rozwój przestrzenny miasta, morfologia miasta, wsie kmiece, WrocławAbstrakt
W latach 1928–1973 w granice Wrocławia wcielono trzy miasta (Brochów, Leśnicę i Psie Pole) oraz ponad 50 wsi, w wyniku czego powierzchnia miasta wzrosła z 49,2 do 292,8 km2. Wśród przyłączonych do miasta miejscowości można wyróżnić wsie: warzywnicze, kmiece i folwarczne. W większości przypadków stały się one jądrami genetycznymi, wokół których wyrosły obecne osiedla miasta. Na szczególną uwagę, z uwagi na zróżnicowane tempo i złożony charakter przemian morfologicznych, zasługują zwłaszcza wsie kmiece. Celem artykułu jest analiza rozwoju przestrzennego i głównych tendencji przemian morfologicznych osiedli powstałych w sąsiedztwie wsi kmiecych. Większość z nich położona jest w zachodniej i południowej części miasta. Ich wybór podyktowany był zaawansowaniem procesów rozwoju i zróżnicowania morfologicznego osiedli powstałych wokół dawnych wsi i stopniem przekształcenia pierwotnego siedliska wsi (od zachowanej po częściowo zachowaną i całkowicie wymienioną zabudowę zagrodową), od fazy minimalnych zmian pierwotnego układu (Jerzmanowo) po fazę zacierania formy inicjalnej i powstawania swoistej wewnątrzmiejskiego „zlepieńca” (Ołtaszyn – Wojszyce).
Bibliografia
Antkowiak Z., 1973, Stare i nowe osiedla Wrocławia, Wrocław.
Chmielewska M., 2016, Morfologiczne przekształcenia przestrzeni miejskiej Katowic, Katowice.
Encyklopedia Wrocławia, 2006, Wrocław.
Kajdanek K, 2011, Pomiędzy miastem a wsią. Suburbanizacja na przykładzie osiedli podmiejskich Wrocławia, Kraków.
Kononowicz W., 1997, Wrocław: kierunki rozwoju urbanistycznego w okresie międzywojennym, Wrocław.
Koter M., 1979, Struktura morfogenetyczna wielkiego miasta na przykładzie Łodzi, „Acta Universitatis Lodziensis”, Nauki Matematyczno-Przyrodnicze, seria 2, z. 21.
Koter M., 1994, Rola wiejskich elementów morfologicznych w procesie kształtowania układu przestrzennego Łodzi, [w:] M. Koter, J. Tkocz (red.), Zagadnienia geografii historycznej osadnictwa w Polsce, Toruń–Łódź, s. 63–88.
Maleczyński K., Morelowski M., Ptaszycka A., 1956, Wrocław. Rozwój urbanistyczny, Warszawa.
Mayer M., Szmytkie R., 2014, Kształtowanie się stref podmiejskich wokół miast średniej wielkości (studia przypadków z regionu południowo-zachodniego), [w:] Jezierska-Thöle A., Biczkowski M. (red.), Zintegrowany rozwój obszarów wiejskich w świetle polityki Unii Europejskiej, t. 2: Wielofunkcyjność obszarów wiejskich, Toruń,s. 121–152.
Miszewska B., 1994, Bloki urbanistyczne Wrocławia w różnych fazach cyklu miejskiego, [w:] Koter M., Tkocz J. (red.), Zagadnienia geografii historycznej i osadnictwaw Polsce, Toruń–Łódź, s. 111–129.
Miszewska B., 1995, Wpływ ekspansji przestrzennej Wrocławia na sukcesję użytkowania ziemi i strukturę morfologiczną miasta, „Czasopismo Geograficzne”, 66, s. 363–370.
Miszewska B., 1996, Struktura morfologiczna peryferyjnych osiedli Wrocławia, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, 1904, s. 53–61.
Miszewska B., 2002, Wsie jako jądra genetyczne osiedli Wrocławskich, „Rocznik Wrocławski”, 8, s. 107–119.
Miszewska B., Sikorski D., 2011, Blokowiska a dewaloryzacja przestrzeni miejskiej na przykładzie południowej dzielnicy Wrocławia, [w:] Jażdżewska I. (red.), Osiedla blokowe w strukturze przestrzennej miast, seria: XXIII Konwersatorium Wiedzyo Mieście, Łódź, s. 127–139.
Miszewska B., Szmytkie R., 2015, Morphological processes in the spatial structure of the southern district of Wrocław city, „Bulletin of Geography. Socio-economicSeries”, 27, s. 133–151. DOI: https://doi.org/10.1515/bog-2015-0009
Płachta O., Szmytkie R., 2012, Nowa zabudowa mieszkaniowa jako „inna jakość” w przestrzeni wybranych osiedli Wrocławia, [w:] Jakóbczyk-Gryszkiewicz J. (red.), Procesy gentryfikacji w mieście, cz. 1, seria: XXV Konwersatorium Wiedzy o Mieście,Łódź, s. 135–152.
Szmytkie R., 2011, Osiedla wiejskie w granicach administracyjnych dużego miasta (przykład Wrocławia), [w:] Słodczyk J. (red.), Procesy suburbanizacji w wybranych miastach Polski, seria: Studia Miejskie, 3, Opole, s. 159–186.
Szulc H., 1963, Osiedla podwrocławskie na początku XIX wieku, Wrocław.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
