Żydowski Obwód Autonomiczny na Syberii. Wielokulturowe dziedzictwo i współistnienie

Alessandro Vitale

doi:10.18778/2300-0562.03.07

Autor

Alessandro Vitale Department of International Studies, University of Milan, Milan 20122, Via Conservatorio 7, Italy

DOI:

https://doi.org/10.18778/2300-0562.03.07

Słowa kluczowe:

stosunki międzyetniczne, współpraca międzyetniczna, Żydowski Obwód Autonomiczny, Syberia, Birobidżan, Chabarowski Kraj

Abstrakt

Formalnie rzecz biorąc, Izrael nie jest jedyną oficjalną ojczyzną Żydów na świecie. W azjatyckiej części Rosji, na Syberii, nadal istnieje Żydowski Obwód Autonomiczny w Birobidżanie. Począwszy od 1928 r. Związek Radziecki przeznaczył na osiedlenie Żydów terytorium większe niż Belgia i Holandia razem wzięte i znacznie większe niż Izrael, usytuowane ponad 6 tys. km na wschód od Moskwy, wzdłuż granicy rosyjsko-chińskiej, pomiędzy 48 i 40 stopniem szerokości północnej, gdzie klimat i warunki są podobne do Ontario i Michigan. Wierząc, że Żydzi rosyjscy, podobnie jak inne mniejszości narodowe, zasługują na własne terytorium, reżim sowiecki zdecydował ustanowić terytorium, które w 1934 r. stało się Żydowskim Obwodem Autonomicznym. Ideą było utworzenie Nowego Syjonu – jako przeciwwagi do Palestyny – gdzie „proletariacko-żydowska kultura”, oparta na języku jidysz, mogła się rozwijać. W rzeczywistości ustanowienie Żydowskiego Obwodu Autonomicznego było w pierwszym rzędzie oficjalnym uznaniem narodowego terytorium Żydów od czasów starożytnych: „Pierwszego Izraela”. Ale historia tego regionu była tragiczna i eksperyment nie powiódł się. Jednakże odnowione dzisiaj istnienie Birobidżanu i odrodzenie żydowskiego życia w posowieckim Żydowskim Obwodzie Autonomicznym są nie tylko ciekawym spadkiem po sowieckiej narodowej polityce, ale też po rozpadzie Związku Radzieckiego, i religijnym odrodzeniu na świecie; tym samym stanowią interesujące studium przypadku do badań niektórych ambitnych problemów geograficznych i stosunków międzyetnicznych.

Bibliografia

Alba R., Nee V., 1997, Rethinking assimilation theory for a new era of immigration, „International Migration Review”, 31 (4), pp. 826–874. DOI: https://doi.org/10.1177/019791839703100403

Alberton M., 1932, Birobidzhan. Die Judenrepublik, Leipzig–Wien.

Allain A., Dupont M., Hearn M. (eds.), 1996, Les Fédéralismes, Presses Universitaires du Septentrion, Lille.

Arnovitz B., 1985, Zion in Siberia, „Survey”, 29 (3), pp. 129–152.

Bassani L.M., Stewart W., Vitale A., 1995, I Concetti del Federalismo, Giuffrè, Milano.

Bauman Z., 1999, La società dell’incertezza, Il Mulino, Bologna.

Beaud O., 1996, La Fédération entre l’Etat et l’Empire, [in:] Allain A., Dupont M., Hearn M. (eds.), Les Fédéralismes, Presses Universitaires du Septentrion, Lille, pp. 41–58.

Bromley Ju.V., 1979, Towards a typology of ethnic processes, „British Journal of Sociology”, 3, pp. 341–348. DOI: https://doi.org/10.2307/589912

Bruk B.L., 1928, Birobidzhan, Ozet, Moscow.

Bugaenko E., 1984, Na beregu Amura. 50 let Evrejskoj Avtonomnoj Oblasti, Stp, Moscow.

Connor W., 1994, Ethnonationalism. The quest for understanding, Princeton University Press N.J. (Ital. transl.: Dedalo, Bari 1995). DOI: https://doi.org/10.1515/9780691186962

Duchacek I., 1987, Comparative federalism. The territorial dimension of politics, University Press of America, Lanham–Philadelphia.

Elazar D.J., 1987, Exploring federalism, The University of Alabama Press (Ital. transl.:Comunità, Milano 1995).

Emiot I., 1981, The Birobidzhan affair. A Yiddish writer in Siberia, Jewish Publication Society, Philadelphia.

Esman M.J., 1994, Ethnic Politics, Cornell University Press, Ithaca. DOI: https://doi.org/10.7591/9781501723971

Gitelman Z., 1991, The evolution of Jewish culture and identity in the Soviet Union, [in:] Ro’i Y., Berker A. (eds.), Jewish culture and identity in the Soviet Union, New York University Press, New York.

Goldberg B.Z., 1961, The Jewish problem in the Soviet Union: Analysis and solution,Crown Publishers Inc., New York.

Kadyshevich M., 1931, Birobidzhan – strana bol’shich vozmozhnostej, Izdanie CS OZET, Moskva.

Kagedan A., 1987, The formation of Soviet Jewish Territorial Units, 1924–1937, Ann Arbor, Michigan.

Kagedan A., 1994, Soviet Zion. The quest for a Russian Jewish homeland, Palgrave Macmillan Basingstoke.

Kochan L. (ed.), 1972, The Jews in Soviet Russia since 1917, Oxford University Press, London.

Kuchenbecker A., 1997, Ein “Rotes Palastina” im Fernen Osten der Sowjetunion. Die Verbannung einer Idee, „Archiv für Sozialgeschichte”, 37, p. 255–282.

Lvavi Y., 1965, The Jewish colonization of Birobidzhan, The Historical Society of Israel, Jerusalem.

Nivat A., 2013, La République juive de Staline, Fayard, Paris.

Nosov S., 1996, Federalism and anarchy in Russia today, [in:] Allain A., Dupont M., Hearn M. (eds.), Les Fédéralismes, Presses Universitaires du Septentrion, Lille, pp. 205–209.

Park R.E, Burgess E.W., 1921, Introduction to the science of sociology, University of Chicago Press, Chicago.

Ro’i Y., Beker A. (eds.), 1991, Jewish culture and identity in the Soviet Union, New York University Press, New York.

Rotschild J., 1981, Ethnopolitics. A conceptual framework, Columbia University Press, New York. DOI: https://doi.org/10.7312/roth91044

Schlesinger R., 1970, Federalism in Central and Eastern Europe, Grenwood Press Publishers, Westport–Conn.

Schnapper D., 1980, Juifs et israëlites, Galimard, Paris.

Sharlet R., 1994, The prospects for federalism in Russian constitutional politics,„Publius. The Journal of Federalism”, 24 (2), pp. 115–127. DOI: https://doi.org/10.2307/3330725

Smith A.D., 1981, The ethnic revival, Cambridge University Press, Cambridge.

Smith A.D., 1986, The ethnic origins of nations, Basil Blackwell, Oxford.

Srebrnik H.F., 2006, Birobidzhan: A remnant of history. The Jewish Autonomous Region in the Russian far east, „Jewish Current” (July-August), pp.16–18.

Srebrnik H.F., 2008, Jerusalem on the Amur: Birobidzhan and the Canadian Jewish communist movement, 1924–1951, McGill Queen’s University Press, Montreal. DOI: https://doi.org/10.1515/9780773575011

Srebrnik H.F., 2010, Dreams of nationhood: American Jewish communists & the Soviet Birobidzhan project, 1924–1952, Academic Studies Press, Boston. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt1zxsj1m

Stephan J.J., 1994, A far Eastern Jewish homeland, Stanford University Press, Stanford.

Taylor B.D., 2011, State building in Putin’s Russia. Policing and coercion after communism, Cambridge University Press, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511974144

Vaiserman D., 1999, Birobidzhan, mechti i tragedija. Istorija EAO v sudbach i doku mentach, Riotip, Chabarovsk.

Vitale A., 1999, Decentramento e autonomia: pratica e conseguenze di un mito obsoleto,„Élites” III, 2 (aprile-maggio), pp. 6–20.

Vitale A., 2005a, Birobidzhan: la “Prima Israele”, „Galatea – European Magazine”, pp. 84–89.

Vitale A., 2005b, La Regione Ebraica in Russia. Birobidzhan, la “Prima Israele”.

Giampiero Casagrande Editore, Lugano.

Vitale A., 2007, El Primer Israel, Ediciones Le Monde Diplomatique – El Dipló/Capital

Intelectual, Buenos Aires.

Waldenberg M., 1992, Kwestie narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej. Dzieje. Idee, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa (Ital. Transl.: Il Saggiatore, Milano 1994).

Wehler H.-U., 2001, Nationalismus: Geschichte, Formen, Folgen, Verlag C.H. Beck oHG, München. DOI: https://doi.org/10.17104/9783406692710

Weinberg R., 1993, Purge and politics in the periphery: Birobidzhan in 1937, „Slavic Review”, 52 (1), pp. 13–27. DOI: https://doi.org/10.2307/2499582

Weinberg R., Gitelman Z., Bradley B., 1998, Stalin’s forgotten Zion. Birobidzhan and the making of a Soviet Jewish homeland, University of California Press, Berkeley.