Zasada dobra wspólnego w prawie administracyjnym – wybrane zagadnienia
DOI:
https://doi.org/10.18778/2956-3747.8.02Słowa kluczowe:
dobro wspólne, zasada dobra wspólnego, interes administracyjnoprawny, prawo administracyjneAbstrakt
Idea dobra wspólnego pełni ważną rolę zarówno w polskim porządku prawnym, jak i w systemie prawa administracyjnego. Jest ona nie tylko zasadą konstytucyjną, ale również ważną dyrektywą ważenia interesów jednostek oraz całej wspólnoty. Wskazana zasada ma silne podłoże ustrojowe, gdyż jej rozwój ściśle wiąże się z historią prawa ustrojowego oraz z historią administratywistyki i nauki administracji. Ponadto zasada dobra wspólnego ma imponujące związki administracyjnoprawne, gdyż pozostaje ona w bliskich relacjach z pojęciami-narzędziami prawa administracyjnego, takimi jak chociażby interes administracyjnoprawny. Okazuje się jednak, że – pomimo znaczenia tej zasady dla całego systemu prawa – odgrywa ona z pewnych względów stosunkowo niewielką rolę w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Bibliografia
25 lat doświadczeń ustrojowo-prawnych III Rzeczypospolitej, red. H. Duszka-Jakimko, E. Kozerska, Warszawa 2015.
Adamiak B., Funkcje prawa o postępowaniu administracyjnym i prawa o postępowaniu sądowoadministracyjnym, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003.
Adamiak B., Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, Warszawa 2014.
Antoszewski A., Demokracja nieliberalna jako projekt polityczny, „Przegląd Europejski” 2018, nr 2.
Bala P., „Na Nim spoczywa odpowiedzialność wobec Boga i historii za losy Państwa”. Ustawa konstytucyjna RP z 1935 roku w perspektywie decyzjonistycznej, „Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem” 2012, t. 34, nr 3.
Banasiński C., Prawo administracyjne gospodarcze, [w:] Prawo gospodarcze publiczne. Zagadnienia administracyjnoprawne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 1996.
Borkowski J., Zasady podstawowe postępowania administracyjnego oraz postępowania sądowoadministracyjnego, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003.
Dobro wspólne. Teoria i praktyka, red. W. Arndt, F. Longchamps de Bérier, K. Szczucki, Warszawa 2013.
Duniewska Z., Geneza, charakterystyka i definicje prawa administracyjnego, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska i in., Warszawa 2024.
Duniewska Z., Prawo administracyjne materialne, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska i in., Warszawa 2024.
Fel S., Dobro wspólne jako wartość i zasada etyczno-społeczna. Perspektywa katolickiej nauki społecznej, „Zeszyty Naukowe KUL” 2021, nr 1–2.
Fenomen prawa administracyjnego, red. W. Jakimowicz, M. Krawczyk, I. Niżnik-Dobosz, Warszawa 2019.
Firlus J.G., Środki prawne inicjujące kontrolę sądowoadministracyjną, [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023.
Florczak-Wątor M., Grabowski A., Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz, Kraków 2021.
Forsthoff E., Lehrbuch des Verwaltungsrechts, München 1973.
Gardocki L., Prawo karne, wyd. 23, Warszawa 2023.
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 10, Warszawa 2023.
Górski G., Historia administracji, Toruń 2017.
Iserzon E., Starościak J., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Teksty, wzory, formularze, wyd. 4, Warszawa 1970.
Jagielski J., Pojęcie administracji, [w:] J. Jagielski, M. Wierzbowski, Prawo administracyjne, wyd. 3, Warszawa 2022.
Jagielski J., Wierzbowski M., Prawo administracyjne, wyd. 3, Warszawa 2022.
Jakimowicz W., O bezpośredniości interesu prawnego w prawie administracyjnym, „Studia Prawa Publicznego” 2022, nr 3(39).
Jakimowicz W., Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006.
Jaworski W.L., Nauka prawa administracyjnego. Zagadnienia ogólne, Warszawa 1924.
Jędrzejewski T., Rączka P., Rzeczy publiczne jako przedmiot, [w:] Zarządzanie dobrami. Dobro wspólne jako przedmiot prawnej ochrony, red. A. Kołodziejska, A. Korzeniowska-Polak, Łódź–Warszawa 2018.
Kasprzak S., Konflikt interesu w sferze publicznej administracji państwowej, „Roczniki Nauk Prawnych” 2016, nr 3.
Klima E., Państwo – historia idei, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica” 2009, t. 10.
Klonowiecki W., Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938.
Klonowski K., Modele sądowej kontroli administracji, [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023.
Knosala E., Zarys nauki administracji, wyd. 3, Warszawa 2010.
Knysiak-Molczyk H., Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2004.
Knysiak-Sudyka H., Kodeksowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, [w:] Ogólne postępowanie administracyjne jurysdykcyjne, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2021.
Knysiak-Sudyka H., Komentarz do art. 7, [w:] tejże, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2023.
Kołodziejska A., Korzeniowska-Polak A., Zarządzanie dobrami. Dobro wspólne jako przedmiot prawnej ochrony, Łódź–Warszawa 2018.
Komierzyńska E., Zdyb M., Klauzula interesu publicznego w działaniach administracji publicznej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2016, t. 58, nr 2.
Kusiak-Winter R., Sfera wewnętrzna i zewnętrzna administracji publicznej z perspektywy celu neutralności klimatycznej, [w:] Relacje pomiędzy sferą zewnętrzną i sferą wewnętrzną działań administracji publicznej, red. P. Dobosz, A. Puczko, Warszawa 2023.
Lang J., Z rozważań nad pojęciem interesu w prawie administracyjnym, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 1997, t. 38.
Leksykon prawa administracyjnego materialnego: 100 podstawowych pojęć, red. T. Bąkowski, K. Żukowski, Warszawa 2016.
Leszczyński L., Tworzenie generalnych klauzul odsyłających, Lublin 2000.
Lipska-Toumi M., Powszechna historia ustroju państw – ćwiczenia, Warszawa 2018.
Longchamps F., Współczesne problemy podstawowych pojęć prawa administracyjnego, „Państwo i Prawo” 1966, nr 6.
Łaszczyca G., Pojęcie strony w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2023.
Makowski G., Mileszyk N., Sobiech R., Stokowska A., Wiaderek G., Konflikt interesów w polskiej administracji rządowej – prawo, praktyka, postawy urzędników, Warszawa 2014.
Marcinkiewicz M., O konstytucji kwietniowej raz jeszcze, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2018, nr 1(38).
Michalska-Badziak R., Dobra publiczne, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska i in., Warszawa 2024.
Młynarska-Sobaczewska A., Dobro wspólne jako kategoria normatywna, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 2009, t. 69.
Ochendowski E., Prawo administracyjne. Część ogólna, Toruń 1994.
Ogólne postępowanie administracyjne jurysdykcyjne, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2021.
Olejniczak-Sobczak E., Zasady prawa administracyjnego i organizacji administracji, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska i in., Warszawa 2024.
Pałecki K., Wprowadzenie do normatywnej teorii władzy politycznej, [w:] Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, red. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Lublin 2006.
Piechowiak M., Filozoficzne podstawy rozumienia dobra wspólnego, „Kwartalnik Filozoficzny” 2003, nr 2.
Piechowiak M., Prawne a pozaprawne pojęcia dobra wspólnego, [w:] Dobro wspólne. Teoria i praktyka, red. W. Arndt, F. Longchamps de Bérier, K. Szczucki, Warszawa 2013.
Piechowiak M., Prawnonaturalny charakter klauzuli dobra wspólnego, [w:] W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Macieja Zielińskiego, red. A. Choduń, S. Czepita, Szczecin 2010.
Pierzchała E., Ewolucja postępowania administracyjnego w ostatnim 25-leciu, [w:] 25 lat doświadczeń ustrojowo-prawnych III Rzeczypospolitej, red. H. Duszka-Jakimko, E. Kozerska, Warszawa 2015.
Pogorzelski O., Zasada dobra wspólnego, [w:] Argumenty i rozumowania prawnicze w konstytucyjnym państwie prawa. Komentarz, red. M. Florczak-Wątor, A. Grabowski, Kraków 2021.
Prawo administracyjne materialne, red. Z. Duniewska, B. Jaworska-Dębska, P. Korzeniowski, E. Olejniczak-Szałowska, Warszawa 2024.
Prawo administracyjne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2003.
Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska, B. Jaworska-Dębska, R. Michalski-Badziak, E. Olejniczak-Szałowska, M. Stahl, Warszawa 2002.
Prawo gospodarcze publiczne. Zagadnienia administracyjnoprawne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 1996.
Przewodnik po prawie administracyjnym, red. W. Jakimowicz, Warszawa 2016.
Relacje pomiędzy sferą zewnętrzną i sferą wewnętrzną działań administracji publicznej, red. P. Dobosz, A. Puczko, Warszawa 2023.
Sierpowska I., Pojęcie własności publicznej w prawie administracyjnym, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2006, nr 1.
Skrzydło W., Komentarz do art. 1, [w:] tegoż, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2013.
Sługocki J., Prawo administracyjne. Zagadnienia ustrojowe, wyd. 4, Warszawa 2023.
Stahl M., Pojęcie administracji, jej cechy i funkcje, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska i in., Warszawa 2024.
Szlachetka K., Rzeczy publiczne/majątek publiczny, [w:] Leksykon prawa administracyjnego materialnego: 100 podstawowych pojęć, red. T. Bąkowski, K. Żukowski, Warszawa 2016.
Szubiakowski M., V. Podstawowe pojęcia teoretyczne w nauce prawa administracyjnego. 9. Rzeczy publiczne, [w:] Prawo administracyjne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2003.
Szubiakowski M., Zasada legalizmu, [w:] Prawo administracyjne, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2003.
Świątkiewicz J., W sprawie modelu polskiego sądownictwa administracyjnego, [w:] Państwo prawa. Administracja. Sądownictwo. Prace dedykowane Prof. Dr. Hab. Januszowi Łętowskiemu w 60. rocznicę urodzin, red. S. Kiewlicz, A. Łopatka, A. Wróbel, Warszawa 1999.
Trzciński J., Rzeczpospolita Polska dobrem wszystkich obywateli, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2018, nr 1.
Tuleja P., Komentarz do art. 1, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, wyd. 2, Warszawa 2021.
Woś T., Obowiązek uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w toku postępowania administracyjnego (art. 7 in fine k.p.a.), „Krakowskie Studia Prawnicze” 1987, t. 20.
Woś T., Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996.
Wprowadzenie do nauki o państwie i polityce, red. B. Szmulik, M. Żmigrodzki, Lublin 2006.
Zamelski P., Równowaga praw i obowiązków implikacją zasady dobra wspólnego, Lublin 2014.
Zimmermann J., Aksjomaty administracji publicznej, Warszawa 2022.
Zimmermann J., Alfabet prawa administracyjnego, Warszawa 2022.
Zimmermann J., Prawo administracyjne, wyd. 10, Warszawa 2022.
Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1921 r., nr 44, poz. 267).
Ustawa Konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 r. (Dz.U. z 1935 r., nr 30, poz. 227).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572).
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. z 1995 r., nr 74, poz. 368).
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 1997 r., nr 115, poz. 741).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2488).
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1860).
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717).
Ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1743).
Orzeczenie TK z 9 stycznia 1996 r., sygn. K 18/95, OTK ZU 1996, nr 1(4), poz. 1.
Wyrok TK z 14 czerwca 1999 r., sygn. K 11/98, OTK ZU 1999, nr 5, poz. 97.
Wyrok TK z 3 lipca 2001 r., sygn. K 3/01, Dz.U. z 2001 r., nr 69, poz. 725.
Wyrok TK z 18 grudnia 2008 r., sygn. K 19/07, Dz.U. z 2008 r., nr 235, poz. 1618.
Wyrok NSA w Katowicach z 12 kwietnia 2000 r., sygn. I SA/Ka 1740/98, LEX nr 42031.
Postanowienie NSA z 19 listopada 2025 r., sygn. I OSK 1610/25, LEX nr 3945195.
Wyrok WSA w Białymstoku z 5 grudnia 2024 r., sygn. I SA/Bk 651/23, LEX nr 3647481.
Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 5 listopada 2025 r., sygn. II SA/Go 485/25, LEX nr 3941829.
Wyrok WSA we Wrocławiu z 11 stycznia 2024 r., sygn. I SAB/Wr 276/23, LEX nr 3655184.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
