Konstytucyjność rozwiązań prawnych dotyczących czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej przyjętych przez Radę Ministrów 27 marca 2025 r.
DOI:
https://doi.org/10.18778/2956-3747.8.06Słowa kluczowe:
ozporządzenie, niekonstytucyjność, uchodźca, Konstytucja, azylAbstrakt
W artykule omówiono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, które ma zastosowanie na granicy z Białorusią. Autor analizuje, czy takie ograniczenie, wprowadzone aktem podustawowym, jest zgodne z Konstytucją, zwłaszcza z art. 31 ust. 3 i art. 56, oraz czy nie narusza istoty prawa do azylu. Wskazano na podobieństwa tej regulacji do mechanizmów stosowanych przy stanach nadzwyczajnych, ale także na istotne różnice wynikające z hierarchii źródeł prawa. Krytyce poddano także wątpliwą precyzję legislacyjną rozporządzenia i ryzyko przekroczenia delegacji ustawowej. Autor porusza problem kolizji regulacji krajowych ze zobowiązaniami międzynarodowymi Polski, w tym zasadą non-refoulement wynikającą z Konwencji genewskiej. Wskazano, że ograniczenie prawa do azylu powinno wynikać wyłącznie z ustawy, a sądy mogą pominąć rozporządzenie jako sprzeczne z Konstytucją. Na tym tle autor formułuje wątpliwości co do zgodności rozporządzenia z Konstytucją i prawem międzynarodowym.
Bibliografia
Brzozowski W., Krzywoń A., Wiącek M., Prawa człowieka, wyd. 4, Warszawa 2023.
Dworkin R., A Matter of Principle, Cambridge, MA 1985.
Dworkin R., Law’s Empire, Cambridge, MA – London 1986.
Zubik M., Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, wyd. 3, Warszawa 2022.
Komentarz UNHCR wygłoszony na wysłuchaniu parlamentarnym w sprawie proponowanych zmian w ustawie o udzielaniu ochrony cudzoziemcom, https://www.unhcr.org/pl/wiadomo%C5%9Bci/komentarz-unhcr-wygloszony-na-wysluchaniu-parlamentarnym-w-sprawie (dostęp: 19.06.2025).
Opinia HFPC o rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie ograniczenia prawa do ochrony międzynarodowej, https://hfhr.pl/aktualnosci/rozporzadzenie-zawieszajace-prawo-do-ochrony-miedzynarodowej (dostęp: 19.05.2025).
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Kryzys graniczny jako przykład działań hybrydowych, https://www.pism.pl/publikacje/kryzys-graniczny-jako-przyklad-dzialan-hybrydowych (dostęp: 8.08.2025).
Przybywa migrantów na granicy. Ten rok może być gorszy od rekordowego, https://www.portalsamorzadowy.pl/wydarzenia-lokalne/przybywa-migrantow-na-granicy-ten-rok-moze-byc-gorszy-od-rekordowego,546330.html (dostęp: 17.05.2025).
Przybywa prób nielegalnego przekroczenia granicy. „Brutalność wzrasta”, https://www.tvp.info/86010466/przybywa-prob-nielegalnego-przekroczenia-granicy-polsko-bialoruskiej-nasila-sie-operacja-ze-strony-sluzb-rosji-i-bialorusi-nielegalnych-imigrantow-nie-odstrasza-nawet-zawieszenie-prawa-do-azylu (dostęp: 3.09.2025).
Szwed K., Zakończenie odbioru bariery elektronicznej na granicy polsko-białoruskiej, Straż Graniczna, 15.06.2023, https://www.strazgraniczna.pl/pl/aktualnosci/11875,Zakonczenie-odbioru-bariery-elektronicznej-na-granicy-polsko-bialoruskiej.html (dostęp: 6.02.2024).
Wpis na portalu X Kamila Zaradkiewicza, https://x.com/zaradkiewicz_k/status/1905878954998665567?s=46&t=KM5dVhgXq9h4AQlOOIUwyg (dostęp: 4.06.2025).
Zawieszenie azylu w Sejmie. RPO: instrumentalizacja migracji to nie powód, https://oko.press/zawieszenie-azylu-w-sejmie-rpo-instrumentalizacja-migracji-to-nie-powod (dostęp: 19.05.2025).
Zawieszenie praw azylowych? Prof. Ewa Łętowska: Donald Tusk tego zrobić nie może, https://www.rp.pl/polityka/art41294191-zawieszenie-praw-azylowych-prof-ewa-letowska-donald-tusk-tego-zrobic-nie-moze (dostęp: 30.06.2025).
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284).
Konwencja dotycząca statusu uchodźców, sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r., nr 119, poz. 515).
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 303 z 14.12.2007, s. 1 ze zm.).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483).
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz.U. z 1990 r., nr 78, poz. 461).
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003 r., nr 128, poz. 1176).
Ustawa z dnia 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2025 r., poz. 389).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 marca 2025 r. w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (Dz.U. z 2025 r., poz. 390).
Wyrok TK z 29 stycznia 1992 r., sygn. K 15/91, OTK 1992, nr 1, poz. 8.
Wyrok TK z 24 marca 1998 r., sygn. K 40/97, OTK ZU 1998, nr 2, poz. 12.
Wyrok TK z 25 maja 1998 r., sygn. U 19/97, OTK ZU 1998, nr 4, poz. 47.
Wyrok TK z 19 lutego 2002 r., sygn. U 3/01, OTK ZU 2002, nr 1/A, poz. 3.
Wyrok TK z 29 kwietnia 2003 r., sygn. SK 24/02, OTK-A 2003, nr 4, poz. 33.
Wyrok TK z 13 września 2005 r., sygn. K 38/04, OTK-A 2005, nr 8, poz. 92.
Wyrok TK z 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07, OTK-A 2008, nr 5, poz. 82.
Wyrok TK z 16 lutego 2009 r., sygn. P 16/04, OTK-A 2005, nr 10, poz. 119.
Wyrok TK z 8 czerwca 2011 r., sygn. K 3/09, OTK ZU 2011, nr 5/A, poz. 39.
Wyrok WSA w Opolu z 27 października 2020 r., sygn. II SA/Op 219/20, LEX nr 3093916.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Jak cytować
