Płeć społeczno-kulturowa w technologicznych artefaktach. Analiza wybranych badań nad płcią i nowymi technologiami

Autor

  • Katarzyna Cieślak Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Katedra Socjologii Ogólnej i Antropologii Społecznej

DOI:

https://doi.org/10.18778/2300-1690.17.03

Słowa kluczowe:

gender, gender Human Computer-Interaction, nowe technologie, Feministyczne Studia nad Techniką

Abstrakt

W artykule autorka podejmuje próbę usystematyzowania problemu relacji kategorii gender i nowych technologii, wykorzystując technikę badań jakościowych – analizę treści. Celem badawczym jest odpowiedź na pytanie: jak artefakty technologiczne zyskują upłciowiony sens? Efekt analizy to wyodrębnienie dwóch głównych perspektyw: twórców i odbiorców nowych technologii, którzy w określony sposób wytwarzają wzorce płciowe. Pierwsze podejście odnosi się artefaktów, w których płeć powstaje w wyniku procesu projektowania aplikacji, robota czy urządzenia. Tutaj kategoria płci przybiera formę ludzkich cech, takich jak głos, ubranie, gesty czy kształty uznawane przez twórców jako męskie lub kobiece. Natomiast druga perspektywa wprowadza asocjacyjne rozumienie kategorii płci, gdzie wytwarzanie wzorców płciowych jest wynikiem korzystania z technologicznych artefaktów; w tym przypadku urządzenia nie mają odgórnie nadanych cech płciowych, są określane przez twórców jako neutralne płciowo.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Adam, A. (2006). Artificial knowing: Gender and the thinking machine. Artificial Knowing: Gender and the Thinking Machine. London: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203005057

Anderson, J. R. (1991). The Adaptive Nature of Human Categorization. Pobrane z http://cognitrn.psych.indiana.edu/rgoldsto/courses/concepts/anderson1991.pdf DOI: https://doi.org/10.1037/0033-295X.98.3.409

Asberg, C. Lykke, N. (2010). Feminist technoscience studies. Pobrane z: https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1350506810377692 DOI: https://doi.org/10.1177/1350506810377692

Badaloni, S., Perini, L. (2018). The influence of the gender dimension in human-robot interaction. Pobrano z: http://ceur-ws.org/Vol-2054/paper9.pdf

Bardzell, S., & Bardzell, J. (2011). Towards afeminist HCI methodology: Social science, feminism, and HCI. Pobrane z: https://doi.org/10.1145/1978942.1979041 DOI: https://doi.org/10.1145/1978942.1979041

Bath, C. Weber, J. (2007). ‘Social’ robots & ‘emotional’ software agents: Gendering processes and de-gendering strategies for ‘technologies in the making’. Pobrano z: https://doi.org/10.1007/978-3-531-90295-1_3

Bath, C. (2014). Searching for methodology. Feminist Technology Design in Computer Science. Pobrano z: https://doi.org/10.14361/transcript.9783839424346.57

Bray, F. (2007). Gender and Technology. Pobrano z: https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.36.081406.094328 DOI: https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.36.081406.094328

Breazeal, C. Norton, M. Siegel, M. (2009). Persuasive robotics: The influence of robot gender on human behavior. IEEE – International Conference on Intelligent Robots and Systems. Pobrano z: 10.1109/IROS.2009.5354116

Cassell, J. (2002). Genderizing HCI. The Handbook of Human-Computer Interaction. Pobrano z: http://www.economics.rpi.edu/public_html/ruiz/EGDSpring2013/readings/gender.hci.just.pdf

Carpenter, J., Davis, J. M., Erwin-Stewart, N., Lee, T. R., Bransford, J. D., Vye, N. (2009). Gender representation and humanoid robots designed for domestic use. Pobrane z: https://doi.org/10.1007/s12369-009-0016-4

Cockburn C. Ormrod S. (1994). Gender and Technology in the Making. Pobrane z: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/135050689500200314

Connell, R. 2013. Socjologia płci. Płeć w ujęciu globalnym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dziuban A. Leszczyńska K., Pomiędzy esencjalizmem akonstruktywizmem. Płeć (kulturowa) w refleksji teoretycznej socjologii – przegląd koncepcji, Pobrane z: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/56912/leszczynska_dziuban_pomiedzy_esencjalizmem_a_konstruktywizmem_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y DOI: https://doi.org/10.7494/human.2012.11.2.13

Eyssel, F.,Hegel, F. (2012). (S)he’s Got the Look: Gender Stereotyping of Robots. Pobrane z: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2012.00937.x

Faulkner, W. (1998). Extraordinary journeys around ordinary technologies in ordinary lives. Pobrane z: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/030631298028003005 DOI: https://doi.org/10.1177/030631298028003005

Franus, E. (1998). Manifest Cyborga Donna Haraway, Pobrane z: http://www.magazynsztuki.eu/old/archiwum/post_modern/postmodern_9.htm

Hanlon M. (2004). Meet Valerie, she’s adomestic android. Dostęp dnia: 07.03.2020: https://newatlas.com/meet-valerie-shes-a-domestic-android/2545/

Haraway, D. (1998). Manifest Cyborga. Pobrane z: http://dsw.muzeum.koszalin.pl/magazynsztuki/archiwum/post_modern/postmodern_9.html

Haraway, D. (1991). A cyborg manifesto:science, technology and Socialist-feminism in the the Late Twentieth Century. W: Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature (149–181). New York: Routledge

Jones, C. (1997). Lara Croft, Female Enemy Number One? The Mining Company Guide. W: J. Cassell (2002). Genderizing HCI. The Handbook of HumanComputer Interaction. (1–21)

Lagesen, V. A. (2008). A cyberfeminist utopia?: Perceptions of gender and computer science among malaysian women computer science students and faculty. Science Technology and Human Values, 33(1), 741–763. https://doi.org/10.1177/0162243907306192 DOI: https://doi.org/10.1177/0162243907306192

Lee, E. J., Nass, C., Brave, S. (2000). Can computer- -generated speech have gender? An experimental test of gender stereotype. Pobrane z: https://doi.org/10.1145/633292.633461

Nass, C.; Moon, Y.; and Green, C. (1997). Are machines gender-neutral? Gender-stereotypic responses to computers with voices. Pobrane z: https://miami.pure.elsevier.com/en/publications/similarities-and-differences-between-african-americans-and-europe DOI: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1997.tb00275.x

Nomura, T. (2017). Robots and Gender. Pobrane z: https://doi.org/10.1089/gg.2016.29002.nom

Obinali, C. (2019). The Perception of Gender in Voice Assistants. Pobrane z: https://aisel.aisnet.org/sais2019/39

Phan, T. (2017). The Materiality of the Digital and the Gendered Voice of Siri. Transformations.

Ratzer, B., Weisse, A., Weixelbaumer, B., Mirnig, N., Tscheligi, M., Raneburger, D., Falb, J. (2014). Bringing Gender into Technology:A Case Study in User-Interface-Design and the Perspective of Gender Experts. Pobrane z: https://www.mendeley.com/catalogue/309c8b50-20e8-32cf-8771-ad0f8101c73a/

Raport Kobiety na Politechnikach 2019, Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Pobrane z: http://www.dziewczynynapolitechniki.pl/pdfy/raport-kobiety-na-politechnikach2019.pdf

Rist, T., Baldes, S., Gebhard, P., Kipp, M., Klesen, M., Rist, P., & Schmitt, M. (2002). CrossTalk: An Interactive Installation with Animated Presentation Agents. Pobrane z: https://www.semanticscholar.org/paper/CrossTalk%3A-An-Interactive-Installationwith-Agents-Rist-Baldes/71867186a73aac2e791c9c084b8cf6532c7b1860

Robertson J. (2010). Gendering humanoid robots: robo-sexism in Japan. W: Nomura, T. (2017). Robots and Gender. Gender and the Genome, 1(1), s. 6 DOI: https://doi.org/10.1089/gg.2016.29002.nom

Tay B.T.C., Park T., Jung Y., Tan Y.K., Wong A.H.Y. (2013). When Stereotypes Meet Robots: The Effect of Gender Stereotypes on People’s Acceptance of a Security Robot. Pobrano z: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978–3–642–39360–0_29

Varma, R. (2007). Women in Computing: The Role of Geek Culture. Science as Culture, 16(4), 359–376. Pobrano z: https://doi.org/10.1080/09505430701706707 DOI: https://doi.org/10.1080/09505430701706707

Wajcman, J. (1991). Feminism Confronts Technology, Pennsylvania State University

Wajcman, J. (2009). Feminist theories of technology. Pobrano z: https://doi.org/10.1093/cje/ben057

West, C., & Zimmerman, D. H. (1987). Doing gender and health. Pobrano z: https://doi.org/10.1017/CBO9781107415324.004. DOI: https://doi.org/10.1177/0891243287001002002

Witkowska, E . (1999). Cyberfeminizm. Pobrano z: http://dsw.muzeum.koszalin.pl/magazynsztuki/archiwum/teksty_internet_arch_all/archiwum_teksty_online_1.html dostęp 06.03.2020

Żadkowska M., (2012). Para w praniu. o współczesnej rodzinie i codziennych czynnościach w socjologii Jeana-Claude`a Kaufmanna. Pobrano z: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-73eb3c36-aedc-458d-ac38–616e490a3192

Bath, C. (2014). Searching for methodology. Feminist Technology Design in Computer Science. Pobrano z: https://doi.org/10.14361/transcript.9783839424346.57 DOI: https://doi.org/10.14361/transcript.9783839424346.57

Bath, C. Weber, J. (2007). ‘Social’ robots & ‘emotional’ software agents: Gendering processes and de-gendering strategies for ‘technologies in the making’. Pobrano z: https://doi.org/10.1007/978-3-531-90295-1_3 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-531-90295-1_3

Breazeal, C. Norton, M. Siegel, M. (2009). Persuasive robotics: The influence of robot gender on human behavior. IEEE – International Conference on Intelligent Robots and Systems. Pobrano z: 10.1109/IROS.2009.5354116

Cassell, J. (2002). Genderizing HCI. The Handbook of Human-Computer Interaction. Pobrano z: http://www.economics.rpi.edu/public_html/ruiz/EGDSpring2013/readings/gender.hci.just.pdf

Carpenter, J., Davis, J. M., Erwin-Stewart, N., Lee, T. R., Bransford, J. D., Vye, N. (2009). Gender representation and humanoid robots designed for domestic use. Pobrane z: https://doi.org/10.1007/s12369–009–0016–4 DOI: https://doi.org/10.1007/s12369-009-0016-4

Eyssel, F.,Hegel, F. (2012). (S)he’s Got the Look: Gender Stereotyping of Robots. Pobrane z: https://doi.org/10.1111/j.1559–1816.2012.00937.x DOI: https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2012.00937.x

Faulkner, W. (2001). The technology question in feminism: a view from feminist technology studies. Pobrano z: https://doi.org/10.1016/S0277–5395(00)00166–7 DOI: https://doi.org/10.1016/S0277-5395(00)00166-7

Lee, E. J., Nass, C., Brave, S. (2000). Can computer- -generated speech have gender? An experimental test of gender stereotype. Pobrane z: https://doi.org/10.1145/633292.633461 DOI: https://doi.org/10.1145/633292.633461

Nomura, T. (2017). Robots and Gender. Pobrane z: https://doi.org/10.1089/gg.2016.29002.nom DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-12-803506-1.00042-5

Obinali, C. (2019). The Perception of Gender in Voice Assistants. Pobrane z: https://aisel.aisnet.org/sais2019/

Rist, T., Baldes, S., Gebhard, P., Kipp, M., Klesen, M., Rist, P., & Schmitt, M. (2002). CrossTalk: An Interactive Installation with Animated Presentation Agents. Pobrane z: https://www.semanticscholar.org/paper/CrossTalk%3A-An-Interactive-Installationwith-Agents-Rist-Baldes/71867186a73aac2e791c9c084b8cf6532c7b1860

Tay B.T.C., Park T., Jung Y., Tan Y.K., Wong A.H.Y. (2013) When Stereotypes Meet Robots: The Effect of Gender Stereotypes on People’s Acceptance of a Security Robot. Pobrano z: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-39360-0_29 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-39360-0_29

Wajcman, J. (2009). Feminist theories of technology. Pobrano z: https://doi.org/10.1093/cje/ben057 DOI: https://doi.org/10.1093/cje/ben057

Żadkowska M., (2012). Para w praniu. O współczesnej rodzinie i codziennych czynnościach w socjologii Jeana-Claude`a Kaufmanna. Pobrano z: http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-73eb3c36-aedc-458d-ac38-616e40a3192

Pobrania

Opublikowane

2019-11-20

Numer

Nr 17 (2019)

Dział

Articles

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Cieślak, Katarzyna. 2019. “Płeć społeczno-Kulturowa W Technologicznych Artefaktach. Analiza Wybranych Badań Nad płcią I Nowymi Technologiami”. Władza Sądzenia, no. 17 (November): 36-53. https://doi.org/10.18778/2300-1690.17.03.