Wielokulturowe dziedzictwo Łodzi a współczesny krajobraz miasta

Mariusz Kulesza

doi:10.18778/2300-0562.02.02

Autor

Mariusz Kulesza Katedra Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych, Wydział Nauk Geograficznych, Uniwersytet Łódzki, 90-142 Łódź, ul. Kopcińskiego 31

DOI:

https://doi.org/10.18778/2300-0562.02.02

Słowa kluczowe:

dziedzictwo kulturowe, krajobraz kulturowy, Łódź, miasto

Abstrakt

Łódź jest miastem, na którego rozwój istotny, a niekiedy decydujący wpływ mieli – obok Polaków – przedstawiciele innych narodowości, religii i kultur. To oni w znacznym stopniu określili specyficzne oblicze miasta, pozostawiając w jego współczesnym krajobrazie wiele ważnych obiektów, symboli i miejsc. Wyjątkowych i jedynych w swoim wyrazie, nadających specyficzne urbanistyczno-architektoniczne oblicze miastu, które stało się dla wielu z nich „ziemią obiecaną” i „domem rodzinnym” i z którym się utożsamiali.

Bibliografia

Badziak K., Walicki J., 2002, Żydowskie organizacje społeczne w Łodzi (do 1939 r.), Łódź.

Czembor H., 1998, Dzieje parafii luterańskich w Łodzi do 1939 roku, [w:] Milerski B., Woźniak K. (red.), Z dziejów luteranizmu w Łodzi i regionie łódzkim. Przeszłość. Przyszłość, Łódź.

Delfas H., 2003, Parafia prawosławna w Łodzi (1884–1914), „Rocznik Łódzki”, 50, Łódź.

Dominikowski J., 2004, Nekropolia Łodzi wielkoprzemysłowej, Łódź.

Grabowski E., 1922, Stan ludności i ruch naturalny w Łodzi w okresie 1904–1920, [w:] Statystyka m. Łodzi, t. 1, Łódź.

Janczak J., 1982, Ludność Łodzi przemysłowej 1820–1914, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, 11. DOI: https://doi.org/10.18778/0208-6050.11

Jaskulski M., 1995, Stare fabryki Łodzi, Łódź.

Kersz I., 1996, Szkice z dziejów gminy żydowskiej oraz cmentarza w Łodzi, Łódź.

Kobojek G., 1998, Księży Młyn. „Królestwo Scheiblerów”, Łódź.

Kopczyńska-Jaworska B., Woźniak K., 2002, Łódzcy luteranie. Społeczność i jej organizacja, Łódź.

Koter M., Kulesza M., 2005, Ślady wielonarodowej i wielowyznaniowej Łodzi we współczesnym krajobrazie kulturowym miasta, [w:] Koter M., Kulesza M., Puś W., Pytlas S., Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Łódź, s. 137–300.

Koter M., Kulesza M., Puś W., Pytlas S., 2005, Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Łódź.

Kulesza M., 2010, To co po nich pozostało, czyli ślady materialnego dziedzictwa wspólnot wyznaniowych we współczesnym krajobrazie kulturowym Łodzi, [w:] Kulesza M., Łapa M., Walicki J. (red.), Rola wspólnot wyznaniowych w historii miasta Łodzi, Łódź, s. 241–326.

Kulesza M., 2012, Ze studiów nad rolą protestantów w kształtowaniu krajobrazu kulturowego Łodzi, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, 1, s. 167–192. DOI: https://doi.org/10.18778/2300-0562.01.09

Laurentowicz-Granas M., 1995, Rezydencja. Dzieje i twórcy, [w:] Czubaczyński R. (red.), Pałac Poznańskich w Łodzi, Łódź.

Laurentowicz-Granas M., Manżett-Kubiak J., 1997, Pałace „ziemi obiecanej”, Łódź.

Podgarbi B., 1990, Cmentarz żydowski w Łodzi, Łódź.

Popławska I., 1980, Trzy pałace rodziny łódzkich przemysłowców, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 15 (1).

Puś W., 2005, Zmiany liczebności i struktury narodowościowej ludności Łodzi do roku 1939, [w:] Koter M., Kulesza M., Puś W., Pytlas S., Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Łódź, s. 9–39.

Pytlas S., 1998, Struktura społeczności łódzkiej w XIX–XX wieku (do 1939 r.), [w:] Gala S. (red.), Rola nauczycieli łódzkich w tworzeniu dziedzictwa kulturowego Łodzi, Łódź, s. 59–69.

Pytlas S., 2005, Trwałe ślady w zabudowie miejskiej – inwestycjach dokonanych przez przedstawicieli wielonarodowej ludności Łodzi, [w:] Koter M., Kulesza M., Puś W., Pytlas S., Wpływ wielonarodowego dziedzictwa kulturowego Łodzi na współczesne oblicze miasta, Łódź, s. 109–136.

Rachalewski S., 1938, Zastygły nurt życia. Łódź, która odeszła, Łódź.

Rykała A., 2008, Żydowska przestrzeń sakralna dawnej i współczesnej Łodzi na przykładzie synagog i domów modlitwy, [w:] Kulesza M. (red.), Czas i przestrzeń w naukach geograficznych. Wybrane problemy geografii historycznej, Łódź, s. 103–130.

Rykała A., 2012, Żydowskie domy modlitwy w Łodzi – uwarunkowania rozwoju przestrzennego, rozmieszczenie, współczesne relikty i ich wykorzystanie, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 12, s. 221–244.

Rynkowska A., 1970, Ulica Piotrkowska, Łódź.

Salm J., 1998, Wokół Księżego Młyna – architektoniczne i urbanistyczne przemiany fabrycznej jurydyki, [w:] Berbelska D., Pytlas S., Salm J., Zielińska A., Księży Młyn, Łódź, s. 45–58.

Salm J., 2003, Łódzka nostalgia, Łódź. Miasto czterech kultur, Łódź.

Salm J., Wesołowski J., 1992, Łódź przewodnik, Łódź.

Stefański K., 1986, „Dom Goldfedera” w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 77 a typ domu rezydencjonalnego, „Zeszyty Naukowe PŁ”, nr 447, „Budownictwo”, z. 37.

Stefański K., 1996, Architektura sakralna Łodzi w okresie przemysłowego rozwoju miasta. 1821–1914, Łódź.

Stefański K., 1997, Kościół św. Anny w Łodzi (Zarzew), Łódź.

Stefański K., 2000, Gmachy użyteczności publicznej dawnej Łodzi, Łódź.

Stefański K., 2001, Jak zbudowano Łódź przemysłową. Architektura i urbanistyka miasta w latach 1821–1914, Łódź.

Stefański K., 2003, Atlas architektury dawnej Łodzi do 1939 roku, Łódź.

Strzałkowski J., ok. 1996, Kościół ewangelicko-augsburski św. Mateusza. Przewodnik, Łódź.

Szelągowska E., Lorenc-Karczewska A., 2002, Obraz fabrycznej Łodzi, „Spotkania z Zabytkami”, 10, s. 7–9.

Walicki J., 2000, Synagogi i domy modlitwy w Łodzi (do 1939 r.), Łódź.