Zawłaszczanie pojęć w narracji Władimira Putina na temat konfliktu rosyjsko-ukraińskiego

Аннотация

Artykuł poświęcony jest zawłaszczaniu pojęć występującemu w narracji Władimira Putina na temat wojny w Ukrainie. Materiał do analizy stanowi wystąpienie telewizyjne prezydenta Federacji Rosyjskiej dotyczące rozpoczęcia tzw. specjalnej operacji wojskowej z 24 lutego 2022 r. oraz fragmenty innych przemówień polityka traktujących o konflikcie rosyjsko-ukraińskim. Celem artykułu jest identyfikacja i opisanie zjawiska zawłaszczania pojęć oznaczających wartości, ukazanie sposobu użycia słów sztandarowych występujących w wypowiedziach Putina, a także scharakteryzowanie mechanizmu profilowania wykorzystywanego w badanych tekstach. Wystąpienie prezydenta zostało przebadane metodą analizy zawartości, a opis funkcji pragmatycznych jednostek leksykalnych (sposobów użycia wyrazów) został przeprowadzony metodą jakościową. W ramach badania weryfikacji poddana została hipoteza, zgodnie z którą w wypowiedziach Putina pojawiają się elementy oznaczające pojęcia (wartości), które jednocześnie wpisują się w językowy obraz świata Rosjan i stanowią jego pewną modyfikację. W wystąpieniu obserwowana jest znaczeniowa reinterpretacja pojęć już istniejących, składająca się na stworzony wariant JOŚ, który określamy mianem tekstowego obrazu świata. Ze względu na przyjęty przez Putina punkt widzenia wartości pozytywne pojawiają się w kontekście działań podejmowanych przez Rosję i prowadzonej przez nią polityki, natomiast negatywne (antywartości) przypisywane zostają do świata zachodniego. Legitymizacji działań militarnych służy tu strategia komunikacyjna proksymizacji, polegająca na językowym przedstawianiu odległych zagrożeń lub zdarzeń jako bliskich i zagrażających odbiorcy. Kreowany konflikt wartości między światem zachodnim i Rosją ukazywany jest jako niebezpieczeństwo dla Rosjan, któremu należy się przeciwstawić.