Teologiczne konsekwencje darwinizmu — „Bóg Darwina” Corneliusa G. Huntera
DOI:
https://doi.org/10.18778/1689-4286.60.05Słowa kluczowe:
teodycea, darwinizm, metafizyka, deizm, teologia, złoAbstrakt
Celem tego artykułu jest przedstawienie teodycei Darwinowskiej według Corneliusa G. Huntera. Książka Huntera została przetłumaczona na język polski przez Józefa Zonia i wydana przez Fundację En Arche w 2021 roku. Artykuł przedstawia krytyczną lekturę książki Huntera. Twierdzi się, że główna teza Huntera jest powierzchowna, a argumenty na jej poparcie są niewystarczające. Po pierwsze, przedstawiono historyczne tło problemu teodycei. Począwszy od św. Augustyna i Leibniza, omawiane są niektóre XX-wieczne i współczesne próby rozwiązania problemu zła. W ten sposób nakreślony zostaje kontekst dla podjętej przez Huntera próby przedstawienia Darwinizmu jako przykładu filozoficznej teodycei. Po drugie, przedstawione są główne idee książki Huntera Bóg Darwina. Szczególny nacisk położony jest na problem metafizycznych i teologicznych implikacji, ale także ukrytych założeń stojących za teorią ewolucji. W zakończeniu artykułu uwypuklone zostały pewne słabości narracji Huntera na temat kulturowych źródeł Darwinowskiego deizmu. Zwrócono uwagę na historyczne uproszczenia dotyczące dziewiętnastowiecznego ateizmu oraz logiczną lukę w argumentacji Huntera. Hunter argumentuje, że Darwinizm opiera się na określonych metafizycznych założeniach i z tego powodu nie może być uważany za przykład nauki. Jednocześnie Hunter nie podaje przykładu teorii naukowej, która byłaby całkowicie wolna od metafizycznych założeń. Wydaje się zatem, że jego krytyka Darwinizmu nie dostarcza przekonujących argumentów.
Bibliografia
Adorno, T., Horkheimer, M. (2010). Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Ayala, F.J. (2009). Dar Karola Darwina dla nauki i religii. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. https://doi.org/10.31338/uw.9788323526728 DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323526728
Barbour, I.G. (1993). Jak układają się stosunki między nauką a teologią?, Zagadnienia filozoficzne w nauce, nr XV, 1–18.
Barbour, I.G. (1994). Jak układają się stosunki między nauką a teologią? cz. II, Zagadnienia filozoficzne w nauce, nr XV, 1–18.
Behe, M.J. (2020). Czarna skrzynka Darwina. Biochemiczne wyzwanie dla ewolucjonizmu, Warszawa: Fundacja En Arche.
Brown, C. (1971). Philosophy and the Christian Faith. Wheaton: InterVarsity Press.
Dawkins, R. (1994), Ślepy zegarmistrz, czyli jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany. tłum. A. Hoffman, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Darwin, K. (1959). O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymaniu się doskonalszych ras w walce o byt. Dzieła wybrane, t. II. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Dilthey, W. (1987). O istocie filozofii i inne pisma. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Hegel, G.W.F. (1965). Fenomenologia ducha, Tom II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Hubaczek, K. (2006). Teodycea braku teodycei. Problem zła w koncepcji Johna Hicka. Diametros, 7, 1–21.
Hunter, C.G. (2021). Bóg Darwina. Ewolucjonizm i problem zła. Warszawa: Fundacja En Arche.
Hunter, C.G. (2003). Darwin’s Proof: The Triumph of Religion over Science. Ada: Brazos Press.
Hunter, C.G. (2007). Science’s Blind Spot: The Unseen Religion of Scientific Naturalism. Ada: Brazos Press.
van Inwagen, P. (2014). Problem zła. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Jankowski, Z. (1998). Teodycea Kartezjańska. Kraków: Wydawnictwo ARCANA.
Jodkowski, K. (2000). Dlaczego ewolucjonizm prowadzi do ateizmu. W: J. Dębowski, M. Hetmański (red.), Poznanie. Człowiek. Wartości (65–76). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Jodkowski, K. (1999). Naturalizm ewolucjonizmu a wiara religijna. Przypadek Darwina. Przegląd Religioznawczy, 1, 17–34.
Jodkowski, K. (2010). Poglądy teologiczne Darwina. Lectiones & Acroases Philosophicae, 3, 59–84.
Johnson, P.E. (2020). Darwin przed sądem. Warszawa: Fundacja En Arche.
Kant, I. (2012). O daremności wszelkich filozoficznych prób w teodycei. W: I. Kant, Dzieła zebrane. Tom VI Pisma po roku 1781 (247–264). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Kilian, K.J. (2021). Argumenty przeciwko naturalizmowi jako epistemicznemu układowi odniesienia. Filozoficzne Aspekty Genezy, 15, 71–137. https://doi.org/10.53763/fag.2018.15.150 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2018.15.150
Kołakowski, L. (1988). Jeśli Boga nie ma… O Bogu, Diable, Grzechu i innych zmartwieniach tak zwanej filozofii religii. Kraków: Znak.
Kopania, J. (2001). Wstęp. Siła dedukcji i słabość człowieka. Tragiczny optymizm Leibniza. W: G.W. Leibniz, Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. (VII–XXVIII) Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Leibniz, G.W. (2001). Teodycea. O dobroci Boga, wolności człowieka i pochodzeniu zła. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Levinas, E. (2012). Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lorenz, K. (1996). Tak zwane zło. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Mackie, J.L. (1997). Zło a wszechmoc. W: B. Chwedeńczuk (red.), Filozofia religii. Warszawa: Wydawnictwo Spacja, Fundacja Aletheia, 217–232.
Matzke, N., Pallen, M.J. (2006). From The Origin of Species to the origin of bacterial flagella, Nat Rev Microbiol, 4, 784–790. https://doi.org/10.1038/nrmicro1493 DOI: https://doi.org/10.1038/nrmicro1493
Malec, G. (2016). Kiedy Darwin stracił wiarę w Boga? Diametros, 48, 38–54.
Marquard, O. (1994). Odciążenia. Wątki teodycei w filozofii nowożytnej. W: O. Marquard, Apologia przypadkowości. Warszawa: Oficyna Naukowa, 8–30
Michalski, K. (2007). Płomień wieczności. Eseje o myślach Fryderyka Nietzschego. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Milton, J. (1985). Raj utracony. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Nietzsche, F. (1907). Wiedza radosna. Warszawa: Jakób Mortkowicz.
Plantinga, A. (1995). Bóg, wolność i zło. Kraków: Znak.
Plantinga, A. (2021). Naturalizm metodologiczny? Filozoficzne Aspekty Genezy, 11, 37–93. https://doi.org/10.53763/fag.2014.11.98 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2014.11.98
Ratzsch, D. (2021), Teologia naturalna, naturalizm metodologiczny i „żółwie do samego dołu”. Filozoficzne Aspekty Genezy,13, 119–152. https://doi.org/10.53763/fag.2016.13.128 DOI: https://doi.org/10.53763/fag.2016.13.128
Ricoeur, P. (1986). Symbolika zła. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Salter, W.M. (1923). Nietzsche’s Attitude to Religion. The Journal of Philosophy, 20, 104–106. https://doi.org/10.2307/2939336 DOI: https://doi.org/10.2307/2939336
Styfhals, W. (2019). On Religious Nihilism. Telos, 188, 11–32. https://doi.org/10.3817/0919188011 DOI: https://doi.org/10.3817/0919188011
Swinburne, R. (1998). Providence and the Problem of Evil. Oxford: Clarendon Press. https://doi.org/10.1093/0198237987.001.0001 DOI: https://doi.org/10.1093/0198237987.001.0001
Young, J. (2006). Nietzsche’s Philosophy of Religion. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511584411 DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511584411
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
