Innowacje. Aspekt rynkowy i społeczny

Abstrakt

Obszary badań w ekonomii i naukach o zarządzaniu stają się sobie coraz bliższe, coraz mniej rozłączne – przenikają się i upodabniają. W niespotykanym dotąd tempie pojawiają się nowe zdarzenia, nowe wytwory działań ludzi, nowe wzory zachowań, których instytucjonalizacja, szeroko rozumiana jako ich utrwalanie, też przybiera nowe formy. Żyjemy w epoce wszechobecnej innowacyjności. W naturalny sposób rodzą się pytania: Czy innowacje należy dziś rozumieć tak samo jak dawniej?, Czy w ostatnim czasie pojawiły się klasy innowacji o cechach wcześniej niespotykanych?, Czy dotychczasowe definicje innowacji rynkowych i społecznych zachowują swą aktualność?.

Celem artykułu jest przedstawienie zmiany podejścia do innowacji w czasie, ze szczególnym uwzględnieniem ich aspektu rynkowego i społecznego. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytania: Jak postęp technologiczny, wyrażający się w usieciowieniu gospodarki informacyjnej, wpłynął na zmianę rozumienia innowacji społecznych?, Jaki wpływ na definiowanie innowacji społecznych ma wzrastająca rola społecznej produkcji i wymiany kosztem wymiany rynkowej?, W jakim stopniu wspólnotowa forma współpracy w przestrzeni wirtualnej jest wyróżnikiem szczególnej klasy innowacji społecznych?.

Przyjęta i stosowana przez autorkę metoda badań sprowadza się do studiów literaturowych nad innowacjami i ekonomią współpracy (dostępu, współdzielenia, współużytkowania) – analizy różnych koncepcji innowacji, w szczególności różnych definicji tej nazwy, różnych podejść do ekonomii współpracy, zestawienia wyników owych analiz i sformułowania wniosków.

Podejście do innowacji zmienia się w czasie – od podejścia technicznego, przez społeczne i rynkowe, do społecznego, ale rozumianego dziś inaczej. Inne jest obecnie kryterium wyróżnienia „społeczności” innowacji. Na rozumienie innowacji wpływa wzrost roli społecznej produkcji i wymiany kosztem wymiany rynkowej. Usieciowienie gospodarki informacyjnej znacznie wzmacnia wymiar społeczny innowacji. Wspólnotowa forma współpracy, z uwzględnieniem współtworzenia dóbr, dostępu do nich, ich współużytkowania i dzielenia się nimi, jest skrajnym przykładem przewagi wymiaru społecznego innowacji nad ich wymiarem rynkowym.