Istotność działalności polskich portali crowdfundingowych we wspieraniu przedsiębiorstw
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.368.01Słowa kluczowe:
finansowanie społecznościowe, crowdinvesting, crowdfunding udziałowy, crowdfunding bonusowyAbstrakt
Crowdfunding jest nowym sposobem finansowania przedsiębiorstw i może przybierać różne formy. Z perspektywy dokapitalizowania podmiotów gospodarczych istotne są przede wszystkim dwa modele – udziałowy, dla jednostek, które potrzebują znacznych nakładów pieniężnych, oraz bonusowy, dla sfinansowania pomysłów mało kapitałochłonnych, gdy przedsiębiorcy chcą uniknąć zobowiązań dłużnych. Przedmiotem opracowania są zatem crowdfunding udziałowy i bonusowy (dostępne w ramach aktywnych polskich portali finansowania społecznościowego) oraz aktualny stan ich rozwoju w Polsce. Za cele artykułu przyjęto: określenie rodzaju i zakresu wsparcia, jakie przedsiębiorcy uzyskują za pośrednictwem serwisów finansowania społecznościowego, wskazanie czynników wpływających na funkcjonowanie i rozwój tego sektora, ocenę poziomu istotności poprzez weryfikację powszechności wykorzystania tych form finansowania przedsiębiorstw sektora MMŚP w Polsce oraz ustalenie wpływu ryzyka regulacyjnego na ten rynek.
Na rozwój crowdfundingu składa się wiele zmiennych. Istotne są np. jego cechy niefinansowe, takie jak łatwość i szybkość pozyskania środków oraz szerokie grono odbiorców, które pozwala na marketing i walidację pomysłu. Istnieje też gros czynników zewnętrznych, takich jak np. poziom świadomości przedsiębiorców, trendy rynkowe, aktualna sytuacja geopolityczna oraz zmiany legislacyjne, które regulują ten rynek i wielkość przepływających przez niego środków finansowych. W kontekście ustalenia wpływu ryzyka regulacyjnego trzeba zauważyć, że modyfikacja przepisów silnie oddziałuje na tę branżę. Przeprowadzone analizy pozwoliły stwierdzić, że z perspektywy poszerzenia wachlarza form finansowania, stanowiących kompleksowe wsparcie dla przedsiębiorstw, należy uznać, iż crowdfunding jest istotnym źródłem finansowania. Jednak z punktu widzenia wartości kapitałów i liczby wspieranych jednostek w skali kraju istotność ta jest marginalna. Obecnie rynek crowdfundingu staje przed wyzwaniami związanymi ze zmianą reżimu prawnego i rozszerzeniem kontroli, jednak silne zainteresowanie organów Unii Europejskiej jego regulowaniem oraz rozwój zasięgu tego sektora pozwalają na podjęcie optymistycznych założeń odnośnie do wzrostu jego istotności w Polsce w kolejnych latach.
Pobrania
Bibliografia
Agraval A.K., Catalini C., Goldfarb A. (2013), Some simple economics of crowdfunding, „Working Paper”, no. 19133, National Bureau of Economic Research, Cambridge. DOI: https://doi.org/10.3386/w19133
Barlett J.W. (1999), Fundamentals of Venture Capital, Madison Books, Lanham.
Belleflamme P., Lambert T., Schwienbacher A. (2014), Crowd-funding: Tapping the Right Crowd, „Journal of Business Venturing”, nr 9(25), s. 585–609. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2013.07.003
Bełcik A. (2018), Szwedzki crowdfunding wchodzi do Polski, https://mambiznes.pl/wlasny-biznes/szwedzki-crowdfunding-wchodzi-polski-83929 [dostęp: 6.06.2021].
Bęczkowski A. (2017), Przewodnik po polskich platformach crowdfundingowych, https://wethecrowd.pl/przewodnik-platformy-crowdfunding/ [dostęp: 7.06.2021].
Biedrzycki P. (2019), Wystartowała platforma crowdfundingu udziałowego Smartfunds – nowy obszar rozwoju Strefy Inwestorów, https://strefainwestorow.pl/artykuly/crowdfunding/20191030/smartfunds-crowdfunding-udzialowy [dostęp: 4.06.2021].
Bradford C.S. (2012), Crowdfunding and the Federal Securities Laws, „Columbia Business Law Review”, nr 1.
Brunello A. (2015), Crowdfunding. Podręcznik – Jak realizować swe pomysły za pomocą nowych narzędzi finansowania online, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Burgett L.B., McDonald J.R. (2013), Democratizing Commercial Real Estate Investing: the Impact of the JOBS Act and Crowdfunding on the Commercial Real Estate Market, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge.
Connelly B.L., Certo S.T., Ireland R.D., Reutzel C.R. (2011), Signalling Theory: A Review and Assessment, „Journal of Management”, nr 37(1), s. 39–67. DOI: https://doi.org/10.1177/0149206310388419
Dziuba D.T. (2012), Rozwój systemów crowdfundingu – modele, oczekiwania i uwarunkowania, „Problemy Zarządzania”, t. 10, nr 3, s. 83–103. DOI: https://doi.org/10.7172/1644-9584.38.6
Dziuba D.T. (2015), Ekonomika crowdfundingu. Zarys problematyki badawczej, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Dziuba D.T. (2018), Technologia blockchain crowdfunding: zastosowania, korzyści i oczekiwania, „Annales Universitatis Mariae Curie Skłodowska, Sectio H”, t. LII, nr 2, s. 61–69. DOI: https://doi.org/10.17951/h.2018.52.2.61-69
European Business Angeles Network (2021), EBAN Statistics Compendium European Early Stage Market Statistics, European Business Angeles Network, https://www.eban.org/statistics-compendium-2021-european-early-stage-market-statistics/ [dostęp: 24.08.2024].
European Commission (2015), Crowdfunding: Mapping EU Markets and Events Study, https://commission.europa.eu/document/download/97c5368b-018a-4a68-9f06-a7a5cf051910_en?filename=crowdfunding-study-executive-summary-30092015_en.pdf&prefLang=ro [dostęp: 24.08.2024].
Fila J., Grzegorczyk E., Paduszyńska M. (2022), Wybrane źródła finansowania mikro , małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-018-3
Gałuszka P., Bystrov V . (2012), Społecznościowe finansowanie produkcji dóbr kultury na przykładzie serwisu megatotal.pl, „Zarządzanie w Kulturze”, nr 13, z. 4, s. 329–339.
Główny Urząd Statystyczny (2021a), Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w 2020 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe-powstale-w-2020-r-,25,4.html [dostęp: 1.06.2024].
Główny Urząd Statystyczny (2021b), Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w latach 2016–2020, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe-powstale-w-latach-2016-2020,24,7.html [dostęp: 22.10.2023].
Główny Urząd Statystyczny (2022a), Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w 2021 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe-powstale-w-2021-r-,25,5.html [dostęp: 1.06.2024].
Główny Urząd Statystyczny (2022b), Roczne wskaźniki makroekonomiczne – cz. III, https://stat.gov.pl/wskazniki-makroekonomiczne/ [dostęp: 21.02.2023].
Główny Urząd Statystyczny (2023a), Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w 2022 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe-powstale-w-2022-r-,25,6.html [dostęp: 1.06.2024].
Główny Urząd Statystyczny (2023b), Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2022 r., https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ceny-handel/wskazniki-cen/wskazniki-cen-towarow-i-uslug-konsumpcyjnych-w-grudniu-2022-roku,2,134.html?pdf=1 [dostęp: 19.10.2023].
Gostkowska Drzewicka M. (2016), Crowdfunding jako źródło finansowania inwestycji w nieruchomości, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia”, nr 1(79), s. 57–71. DOI: https://doi.org/10.18276/frfu.2016.79-04
Grzegorzewska M.K., Kuc Stefaniuk G. (2018), Crowdfunding jako zjawisko aktywizujące społeczności małych i średnich miast na przykładzie Białej Podlaskiej, [w:] A. Pluszyńska, A. Szopa (red.), Crowdfunding w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 259–270.
IBM (b.r.), What is blockchain?, http://www.ibm.com/pl-pl/topics/what-is-blockchain [dostęp: 9.10.2021].
Invest Europe (2022), 2021 Central and Eastern Europe – Private Equity statistics, https://www.investeurope.eu/media/5283/cee-2021-activity-statistics-report.pdf [dostęp: 24.08.2024].
Jak ma się crowdfunding w Polsce i na świecie? Poznaj 12 ciekawych danych (2023), https://mamstartup.pl/jak-ma-sie-crowdfunding-w-polsce-i-na-swiecie-poznaj-12-ciekawych-danych/ [dostęp: 1.06.2024].
Jak mało znana Tokenizacja biznesu może pomóc Twojej firmie? (2020), https://www.forbes.pl/jak-malo-znana-tokenizacja-biznesu-moze-pomoc-twojej-firmie/ykh9q30 [dostęp: 9.10.2021].
Kędzierska Szczepaniak A. (2018), Rozwój crowdfundingu opartego na nagrodach w Polsce na przykładzie Wspieram.to, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 533, s. 119–131. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2018.533.12
Kędzierska Szczepaniak A. (2020), Reward based crowdfunding on the Polish market, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, t. 64, nr 1, s. 89–100. DOI: https://doi.org/10.15611/pn.2020.1.08
Kirby E., Worner S. (2014), Shane Crowd Funding: An Infant Industry Growing Fast, „Staff Working Paper of the International Organisation of Securities Commissions Research Department”, SWP3/2014.
Kolasa M. (2023), Comiesięczne zestawienie informacji o oszczędnościach, Polski Fundusz Rozwoju, https://pfr.pl/ekspertyzy-ekonomiczne/comiesieczne-zestawienie-informacji-o-oszczednosciach-polakow-marzec-2024 r.html [dostęp: 24.08.2024].
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów – Uwolnienie potencjału finansowania społecznościowego w Unii Europejskiej (2014), Bruksela, KOM(2014)172.
Kowalczyk B., Dudycz H. (2018), Analiza crowdfundingu w Polsce na podstawie badań ankietowych, „Miesięcznik TNOiK. Przegląd Organizacji”, nr 2, s. 46–52. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2018.02.07
Kozioł Nadolna K. (2015), Crowdfunding jako źródło finansowania innowacyjnych projektów, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego”, nr 854, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia”, nr 73, s. 671–683.
Krzemień E. (2020), Crowdfunding – jaki model wybrać dla twojego projektu, https://ek-legal.pl/crowdfunding-jaki-model-wybrac-dla-twojego-projektu/ [dostęp: 6.06.2022].
Malinowski B.F. (2014), Prehistoria crowdfundingu: Marillion, https://wethecrowd.pl/prehistoria-crowdfundingu-marillion/ [dostęp: 7.06.2021].
Meyskens M., Bird L. (2015), Crowdfunding and Value Creation, „Entrepreneurship Research Journal”, t. 5, nr 2, s. 155–166. DOI: https://doi.org/10.1515/erj-2015-0007
Mollick E. (2014), The dynamics of crowdfunding: An exploratory study, „Journal of Business Venturing”, nr 29(1), s. 1–16. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jbusvent.2013.06.005
Petropoulos G. (2017), Collaborative Economy: Market Design and Basic Regulatory Principles, „Intereconomics”, nr 6, s. 340–345. DOI: https://doi.org/10.1007/s10272-017-0701-8
Polskie Startupy 2020 (2020), Startup Poland, Warszawa.
Polskie Startupy 2022 (2022), Startup Poland, Warszawa.
Prahalad C.K., Ramaswamy V. (2004), Co creation experiences: The next practice in value creation, „Journal of Interactive Marketing”, nr 18(3), s. 5–18. DOI: https://doi.org/10.1002/dir.20015
Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce (2022), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa.
Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce (2024), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa.
Rose N. (2016), Equity crowdfunding. The complete guide for startups and growing companies, Stonepine Publishing, London.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE (Dz. Urz. UE, L 168 z 30.06.2017).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2018/0048 w sprawie europejskich dostawców usług w zakresie finansowania społecznościowego dla przedsiębiorstw z dnia 8 marca 2018 r. (Dz. Urz. UE, L 347 z 20.10.2020).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2020/1503 z dnia 7 października 2020 r. w sprawie europejskich dostawców usług finansowania społecznościowego dla przedsięwzięć gospodarczych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2017/1129 i dyrektywę (UE) 2019/1937 (Dz. Urz. UE, L 347 z 20.10.2020).
Rynek ofert publicznych akcji oraz dłużnych papierów wartościowych w Polsce w 2021 r. (2022), Urząd Komisji Nadzoru Finansowego, Warszawa.
Samołyk M. (2021), Polski crowdfunding udziałowy i jego ocena w 2021 roku, https://inwestomat.eu/polski-crowdfunding-udzialowy/ [dostęp: 4.06.2021].
Sobol A. (2018), „Siła tłumu” – crowdsourcing i crowdfunding w zrównoważonym rozwoju miast, [w:] A. Pluszyńska, A. Szopa (red.), Crowdfunding w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 225–237.
Spence M. (2002), Signalling in retrospect and the informational structure of markets, „American Economic Review”, nr 92, s. 434–459. DOI: https://doi.org/10.1257/00028280260136200
Supernak B. (2021), Wartość rynku crowdfundingu wzrośnie do 2,03 mld zł w 2021, https://inwestycje.pl/crowdfunding/wartosc-rynku-crowdfundingu-wzrosnie-do-203-mld-zl-w-2021/ [dostęp: 16.06.2022].
Surowiecki J. (2005), The wisdom of crowds, Anchor Books, New York.
Survey on the Access to Finance of Enterprises (SAFE) (2022), Results by Country 2022, European Commission, https://single-market-economy.ec.europa.eu/access-finance/data-and-surveys-safe_en#survey-on-the-access-to-finance-of-enterprises-safe [dostęp: 20.08.2024].
Trzebiński A.A. (2022), Crowdfunding udziałowy 3.0, Związek Przedsiębiorców Finansowych w Polsce ZPF, Gdańsk.
Uryniuk G. (2022), Trudny rok dla start upów zakończony. Czas na poprawę?, https://www.parkiet.com/crowdfunding/art38408151-trudny-rok-dla-start-upow-zakonczony-czas-na-poprawe [dostęp: 20.02.2023].
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 623).
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 685).
Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U. z 2022 r., poz. 1488).
Yimeng Z., Wangbing S. (2024), Signalling theory in charity based crowdfunding: Investigating the effects of project creator characteristics and text linguistic style on fundraising performance, https://www.cell.com/action/showPdf?pii=S2405-8440%2824%2901787-0 [dostęp: 24.08.2024].
Zhang N., Datta S., Kannan K.N. (2015), An Analysis of Incentive Structures in Collaborative Economy: An Application to Crowdfunding Platform, „Organizations & Markets: Motivation & Incentives eJournal”, https://doi.org/10.2139/ssrn.2518662 DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.2518662





