Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa jako zagadnienie badawcze w ramach nauk o zarządzaniu i jakości
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.365.02Słowa kluczowe:
nauki o zarządzaniu i jakości, subdyscypliny, zarządzanie wartością przedsiębiorstwaAbstrakt
Zmiana obowiązującej w Polsce klasyfikacji dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych wprowadzona w 2018 roku poszerzyła zakres badawczy dotychczasowych nauk o zarządzaniu o szeroki kontekst jakościowych uwarunkowań zarządzania, wprowadzając dyscyplinę nauki o zarządzaniu i jakości. Biorąc pod uwagę klasyfikację OECD, odpowiednikiem tej dyscypliny jest ekonomia i biznes (Economics and Business) w zakresie biznesu i zarządzania (Business and Management). W obrębie dyscypliny nauki o zarządzaniu i jakości wyróżniono 18 subdyscyplin, co wywołało konieczność podjęcia pogłębionych studiów odnoszących się do obszarów i zagadnień badawczych w ramach wyróżnionych subdyscyplin. Niniejszy artykuł, koncentrujący się na subdyscyplinie zarządzanie finansami i rachunkowość menedżerska, przyjmuje za swój podstawowy cel identyfikację oraz systematyzację zakresów i problemów badawczych podejmowanych w ramach zarządzania wartością przedsiębiorstwa, które jest wskazywane jako jedno z zagadnień badawczych w wymienionej subdyscyplinie. Pomocniczym celem jest wykazanie spójności zakresów badań realizowanych w jego obrębie z perspektywami badawczymi nauk o zarządzaniu i jakości. Potrzeby wynikające z dążenia do realizacji wymienionych celów wytyczyły dobór metod badawczych. W pierwszej kolejności odnosi się to do analizy i krytycznej oceny literatury podejmującej zagadnienia klasyfikacji nauk o zarządzaniu i jakości (w tym wyodrębnienia nurtów i perspektyw badawczych oraz związanych z nimi subdyscyplin, a także zróżnicowanych obszarów i zagadnień badawczych), jak również ukazującej różne zakresy i problemy badawcze podejmowane w publikacjach naukowych wpisujących się w wymienioną dyscyplinę. Zastosowanie zarówno indukcyjnego, jak i dedukcyjnego sposobu rozumowania umożliwiło łączenie wyników szczegółowych badań. W artykule wyróżniono pięć zakresów badań prowadzonych w ramach zarządzania wartością przedsiębiorstwa, wskazując w ich obrębie listę szczegółowych problemów badawczych. Przedstawiona propozycja identyfikacji i systematyzacji zakresów badań oraz problemów badawczych podejmowanych w ramach zarządzania wartością przedsiębiorstwa ma także na celu integrację środowiska badawczego skupionego wokół wymienionego zagadnienia badawczego oraz zainicjowanie dyskusji na temat jego ewolucyjności i adaptacyjności.
Pobrania
Bibliografia
Bełz G., Cyfert Sz., Czakon W., Dyduch W., Latusek Jurczak D., Niemczyk J., Sopińska A., Szpitter A., Urbaniak M., Wiktor J. (2019), Subdyscypliny w naukach o zarządzaniu i jakości 2.0, Komitet Nauk Organizacji i Zarządzania PAN, Warszawa, http://www.knoiz.pan.pl/images/stories/pliki/pdf/Subdyscypliny_nauk_o_zarzadzaniu_i_jakosci.pdf [dostęp: 20.05.2023].
Black A.P., Wright P., Bachman J.E. (1998), In Search of Shareholder Value: Managing the Drives of Performance, Pitman Publishing, London.
Blatz M., Kraus K. J., Haghani S. (red.) (2006), Corporate Restructuring. Finance in Times of Crisis, Springer Verlag, Berlin–Heidelberg. DOI: https://doi.org/10.1007/3-540-33075-5
Brohawn D.K., Hardiman S.F., Kurland N., Simon T.J. (2010), Justice Based Management: A Framework for Equity and Efficiency in the Workplace https://www.cesj.org/wp-content/uploads/2014/01/jbm cwp.pdf [dostęp: 20.05.2023].
Copeland T., Koller T., Murrin J. (1990), Valuation: Measuring and Managing the Value of Companies, John Wiley & Sons Inc., New York.
Cornell B. (1993), Corporation Valuation. Tools for Effective Appraisal and Decision Making, Business One IRWIN, Inc., Homewood.
Cwynar A., Cwynar W. (2002), Zarządzanie wartością spółki kapitałowej. Koncepcje – systemy – narzędzia, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa.
Cyfert Sz., Dyduch W., Latusek Jurczak D., Sopińska A. (2014), Subdyscypliny w naukach o zarządzaniu – logika wyodrębnienia, identyfikacja modelu koncepcyjnego oraz zawartość tematyczna, „Organizacja i Kierowanie”, nr 1(161), s. 37–49.
Czakon W. (2019), Tożsamość nauk o zarządzaniu – rozwój, legitymizacja, wyróżniki, [w:] M. Gorynia (red.), Ewolucja nauk ekonomicznych. Jedność a różnorodność, relacje do innych nauk, problemy klasyfikacyjne, Komitet Nauk Ekonomicznych PAN, Warszawa, s. 111–126.
Czapla T., Walińska E. (2021), Rachunkowość z perspektywy nauk o zarządzaniu i jakości – głos w dyskusji, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, t. 45, nr 3, s. 29–50. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.2343
Doyle P. (2003), Marketing wartości, Wydawnictwo Felberg SJA, Warszawa.
Drucker P. (1954), Practice of Management, HarperCollins Publishers, New York.
Ehrbar A. (1998), EVA – The Real Key to Creating Wealth, John Wiley & Sons Inc., New York.
Gulski B. (2017), Zjawisko zawłaszczania wartości a zachowania obronne przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej, Lublin.
Jabłoński M. (2013), Kształtowanie modeli biznesu w procesie kreacji wartości przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Jaki A. (2008), Wycena i kształtowanie wartości przedsiębiorstwa, Wolters Kluwer Polska, Kraków.
Jaki A. (2012), Mechanizmy procesu zarządzania wartością przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków.
Jaki A. (2014), Mechanizmy rozwoju paradygmatów zarządzania, „Przegląd Organizacji”, nr 2(889), s. 8–13. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2014.02.01
Jaki A., Kruk S. (2022), Analiza rentowności w badaniu efektywności przedsiębiorstwa, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Jaki A., Siuta Tokarska B. (2019), New Imperative of Corporate Value Creation in Face of the Challenges of Sustainable Development, „Entrepreneurial Business and Economics Review”, nr 7(2), https://doi.org/10.15678/EBER.2019.070204 DOI: https://doi.org/10.15678/EBER.2019.070204
Jaki A., Ćwięk W., Rojek T. (2021), Kształtowanie wartości w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Aspekt teoretyczno aplikacyjny, Wydawnictwo CeDeWu, Warszawa.
Jensen M., Meckling W. (1976), Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Cost and Ownership Structure, „Journal of Financial Economics”, nr 3(4), s. 305–360. DOI: https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
Knight J.A. (1998), Value Based Management: Developing a Systematic Approach to Creating Shareholder Value, McGraw Hill, New York.
Kołodko G.W. (2014), Nowy Pragmatyzm, czyli ekonomia i polityka przyszłości, „Ekonomista”, nr 3, s. 161–180.
Krysiak Z. (2011), Wartość ryzyka, „Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie” nr 19(2), s. 32–40.
Lichtarski J. (2008), O współczesnych orientacjach w teorii i praktyce zarządzania przedsiębiorstwem, [w:] J. Lichtarski (red.), Kierunki i dylematy rozwoju nauki o przedsiębiorstwie, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, nr 34, s. 52–55.
Maćkowiak E. (2009), Ekonomiczna wartość dodana, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Marshall A. (1890), Principles of Economics, MacMillan & Co., New York.
Martin J.D., Petty J.W., Wallace J.S. (2009), Value Based Management with Corporate Social Responsibility, Oxford University Press, New York. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195340389.001.0001
McTaggart J.M., Kontes P.W., Mankis M.C. (1994), The Value Imperative. Managing for Superior Shareholder Returns, The Free Press, New York
Micherda B. (2003), Rachunkowość w kreowaniu wiarygodnego obrazu działalności gospodarczej dla menedżera, [w:] B. Micherda (red.), Sprawozdawczość i rewizja finansowa w procesie podnoszenia kwalifikacji kadry menedżerskiej, AE DTP, Kraków, s. 464–478.
Nogalski B., Szpitter A.A., Niewiadomski P. (2017), Problematyka badań w postępowaniach habilitacyjnych w dyscyplinie nauki o zarządzaniu podejmowanych w latach 2007–2016, [w:] Cz. Zając (red.), Nauki ekonomiczne w XXI wieku – dylematy, wyzwania, perspektywy, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław, s. 225–240.
OECD (2007), Revised Field of Science and Technology (FOS) Classification in the Frascati Manual, https://unstats.un.org/wiki/display/EC/Revised+Field+of+Science+and+Technology+%28FOS%29+classification+in+the+Frascati+Manual [dostęp: 17.01.2024].
Porter M.E. (2006), Przewaga konkurencyjna. Osiąganie i utrzymanie lepszych wyników, Wydawnictwo Helion, Gliwice.
Porter M.E., Kramer M.R. (2011), The Big Idea: Creating Shared Value. How to Reinvent Capitalism – and Unleash a Wave of Innovation and Growth, „Harvard Business Review”, nr 89(1–2), s. 62–77.
Rappaport A. (1986), Creating Shareholder Value. The New Standard for Business Performance, The Free Press, New York.
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 179, poz. 1065).
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1818).
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2202).
Rudny W. (2017), Finansjalizacja we współczesnej gospodarce, [w:] K. Jędralska, W. Dyduch (red.), Nauki o zarządzaniu. Dokonania, trendy, wyzwania, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice, s. 313–325.
Salerno Kochan R., Popek S., Halagarda M., Krzywonos M. (2020), Nauki o jakości jako subdyscyplina w naukach o zarządzaniu i jakości. Identyfikacja obszarów badawczych, „Przegląd Organizacji”, nr 8, s. 3–12. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2020.08.01
Schierenbeck H., Lister M. (2002), Value Controlling. Grundlagen Wertorientierter Unternehmensführung, R. Oldenbourg Verlag, München. DOI: https://doi.org/10.1524/9783486700633
Schultze W., Hirsch C. (2005), Unternehmenswertsteigerung durch wertorientiertes Controlling. Goodwill Bilanzierung in der Unternehmenssteuerung, Verlag Vahlen, München.
Siuta Tokarska B. (2017), Nauki o zarządzaniu – podstawowe zagadnienia, [w:] K. Jędralska, W. Dyduch (red.), Nauki o zarządzaniu. Dokonania, trendy, wyzwania, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice, s. 95–105.
Slywotzky A.J. (1996), Value Migration, Harvard Business School Press, Boston.
Steward III G.B. (1991), The Quest for Value. A Guide for Senior Managers, Harper Business, New York.
Sudoł S. (2012), Nauki o zarządzaniu, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Sudoł S. (2016), Zarządzanie jako dyscyplina naukowa, „Przegląd Organizacji”, nr 4(915), s. 4–11. DOI: https://doi.org/10.33141/po.2016.04.01
Sudoł S. (2017), O kilku ważnych problemach nauk o zarządzaniu, [w:] K. Jędralska, W. Dyduch (red.), Nauki o zarządzaniu. Dokonania, trendy, wyzwania, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice, s. 84–94.
Swacha J. (2022), Ewolucja tematyki badań z zakresu nauk o zarządzaniu w Polsce w latach 1990–2021 na podstawie publikacji „Przeglądu Organizacji”, „Organizacja i Kierowanie”, nr 2(191), s. 13–28.
Szablewski A. (2009), Migracja kapitału w globalnej gospodarce, Wydawnictwo Difin, Warszawa.
Szablewski A., Pniewski K., Bartoszewicz B. (red.) (2008), Value Based Management. Koncepcje, narzędzia, przykłady, Wydawnictwo Poltext, Warszawa.
Szczepankowski P. (2007), Wycena i zarządzanie wartością przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Urbanek P. (2006), Wynagrodzenia zarządu w spółkach kapitałowych, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Woźniak Sobczak B. (red.) (2011), Strategiczny controlling wartości przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.
Zarzecki D. (2013), Współczesne wyzwania wyceny przedsiębiorstw, Zarzecki, Lasota i Wspólnicy, Szczecin.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
