Modele doświadczeń i przeżyć pracowników – analiza porównawcza. Uwagi dotyczące metodologii badań globalnych dotyczących doznań pracowników i ich percepcja sensu pracy
DOI:
https://doi.org/10.18778/0208-6018.364.04Słowa kluczowe:
modele doświadczeń i przeżyć pracowników, moduły doświadczeń, wskaźnik doświadczeń i przeżyć pracownikówAbstrakt
Cel: Artykuł ma charakter teoretyczny. Jego celem jest identyfikacja niekoherencji pomiędzy treścią doświadczeń i przeżyć pracowników (EX) a podejściem w badaniu doświadczeń i przeżyć konsumentów (CX). Treść modeli EX skonfrontowano z wynikami badań globalnych z zastosowaniem wskaźnika EX na świecie. Następnie sformułowano uwagi dotyczące doskonalenia metodologii powyższych badań.
Podejście metodyczne: Opierając się na analizie treści 78 subdeterminant doświadczeń i przeżyć w pięciu modelach EX opisywanych w literaturze przedmiotu, dokonano ich przyporządkowania do pięciu modułów opisywanych w CX, zakładając ekwiwalentność adresatów tych modułów. Później zweryfikowano występowanie pięciu wymiarów osiowych pracy według modelu właściwości pracy w pięciu modelach EX, a rezultaty tej weryfikacji porównano z wynikami badań globalnych.
Wyniki: Pokazano niedoreprezentowanie modułu sensorycznego we wszystkich pięciu modelach EX, a także nieobecność takich osiowych wymiarów pracy, jak różnorodność umiejętności, tożsamość zadania pracy i poczucie ważności jego wykonywania.
Implikacje: Przeprowadzona analiza porównawcza zawiera implikacje praktyczne, ponieważ wzbogaca modele EX i bazujące na nich badania o sensoryczne subdeterminanty i wszystkie wymiary osiowe pracy, dając nie tylko bardziej realistyczny od poprzedniego obraz pozytywnych doświadczeń i przeżyć pracowników, ale też pokazując możliwości wpływania na nie.
Wartość/Oryginalność: Modeli EX nie porównywano jak dotąd z perspektywy podejścia modułowego stosowanego w CX oraz z perspektywy modelu właściwości pracy. Kombinacja zastosowanego w analizie użycia metod jakościowych i ilościowych cechuje się oryginalnością. Jego aplikacja powinna pomóc w zidentyfikowaniu luki w rodzajach subdeterminant uwzględnionych w modelach EX.
Pobrania
Bibliografia
Balderjahn I., Scholderer J. (2007), Konsumentenverhalten und Marketing, Grundlagen für Strategien und Maßnahmen, Schaeffer/Poeschel, Stuttgart.
Baumann Z. (1998), Globalization: The Human Consequences, Columbia University Press, New York.
Bell B., McAlpine K., Hill N. (2019), Leading from a Distance: Advancements in Virtual Leadership Research, [in:] R. Landers (ed.), The Cambridge Handbook of Technology and Employee Behaviour, Cambridge University Press, Cambridge, pp. 378–418. DOI: https://doi.org/10.1017/9781108649636.016
Berg J., Dutton J.M., Wrzesniewski A. (2013), Job crafting and meaningful work, [in:] J. Dik, Z.S. Byrne, M.F. Steger (eds.), Purpose and Meaning in the Workplace, American Psychological Association, Washington, pp. 81–104. DOI: https://doi.org/10.1037/14183-005
Berman B. (2005), How to Delight Your Customers, "California Management Review", vol. 48(1), pp. 129–151. DOI: https://doi.org/10.2307/41166331
Bersin J., Flynn J., Mazor A., Melian V. (2017), Rewriting the rules for the digital age–2017 Deloitte Global Human Trends, Deloitte University Press, https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/global/Documents/HumanCapital/hc-2017-global-human-capital-trends-gx.pdf [accessed: 5.05.2022].
Boswijk A., Thijssen T., Peelen E. (2007), The Experience Economy – A New Perspective, Pearson, Amsterdam.
Brakus J.J., Schmitt B.H., Zarantonello L. (2009), Brand Experience: What is it? How is it measured? Does it Affect Loyalty?, "Journal of Marketing", vol. 73(3), pp. 52–68. DOI: https://doi.org/10.1509/jmkg.73.3.52
Building Business Value with Employee Experience (2017), MIT Center of Information Systems Research (CISR), https://cisr.mit.edu/publication/2017_0601_EmployeeExperience_DerySebastian [accessed: 11.02.2023].
Bunderson J., Thompson J. (2009), The call of the wild: zookeepers, callings, and the double edged sword of deeply meaningful work, "Administrative Science Quarterly", vol. 54, pp. 32–57. DOI: https://doi.org/10.2189/asqu.2009.54.1.32
Cachero Martinez S., Vazquez Casielles R. (2017), Simulating Curiosity and Consumer Experience in a Retailer, "American Journal of Industrial and Business Management", vol. 7(4), pp. 473–486. DOI: https://doi.org/10.4236/ajibm.2017.74034
Caru A., Cova B. (2007), Consuming Experience, Routledge, Oxford.
Chalofsky N. (2003), An emerging construct for meaningful work, "Human Resource Development International", vol. 6(1), pp. 69–83, https://doi.org/10.1080/1367886022000016785 DOI: https://doi.org/10.1080/1367886022000016785
Childers T.L. Carr C.L., Peck J., Carson S. (2001), Hedonic and Utilitarian Motivations for Online retail Shopping Behaviour, "Journal of Retailing", no. 77, pp. 511–535. DOI: https://doi.org/10.1016/S0022-4359(01)00056-2
Fereday J., Muir Cochrane E. (2006), Demonstrating Rigor Using Thematic Analysis: A Hybrid Approach of Inductive and Deductive Coding and Theme Development, "International Journal of Qualitative Methods", vol. 5(1), pp. 80–92, https://doi.org/10.1177/160940690600500107 DOI: https://doi.org/10.1177/160940690600500107
Finn A. (2005), Reassessing the Foundations of Customer Delight, "Journal of Service Research", vol. 8(2), pp. 103–116. DOI: https://doi.org/10.1177/1094670505279340
Fischer P.M. (2007), Berufserharung älterer Führungskräfte als Ressource, Dt. Univ. Verlag, Wiesbaden.
Gentile C., Spiller N., Noci G. (2007), How to Sustain the Customer Experience: An Overview of Experience Components that Co Create Value: Value with the Customer, "European Management Journal", vol. 25(5), pp. 395–410. DOI: https://doi.org/10.1016/j.emj.2007.08.005
Gerrig R.J., Zimbardo P.G. (2008), Psychologie, Pearson, London.
Gouthier M.H.J., Giese A., Bartl Ch. (2012), Customer Experiences, Kundenbegeisterung und Service Excellence – Die Spezifikation DIN SPEC 77224, [in:] M. Bruhn, K. Hadwich (eds.), Customer Experience, Springer, Gabler, Wiesbaden, pp. 62–83. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-8349-4001-8_3
Grewal D., Levy M., Kumar V. (2009), Customer Experience Management in Retailing: An Organising Framework, "Journal of Retailing", vol. 85(1), pp. 1–14. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jretai.2009.01.001
Hackman J.R., Oldham G.R. (1976), Motivation through design of work: Test of a theory, "Organizational Behaviour and Human Decision Processes", no. 6, pp. 250–279. DOI: https://doi.org/10.1016/0030-5073(76)90016-7
Halbrook M.B. (1999), Consumer Value. A Framework for Analysis and Research, Routledge, London.
Halbrook M.B., Hirschman E.C. (1982), The Experiential Aspects of Consumption: Consumer Fantasies, Feelings, and Fun, "Journal of Consumer Research", vol. 9(2), pp. 132–140. DOI: https://doi.org/10.1086/208906
Humphrey S.E., Nahrgang J.D., Morgeson F.P. (2007), Integrating motivational, social and contextual work design features: A meta analytic summary and theoretical extension of the work design literature, "Journal of Applied Psychology", vol. 92(5), pp. 1332–1356, https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.5.1332 DOI: https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.5.1332
IBM and Globforce (2016), The Employee Experience Index – A new global measure of a human workplace and its impact, https://globforce.com/wp content/uploads/2016/10/The Employee Experience Index.pdf [accessed: 5.01.2023].
Josh Bersin (n.d.), The Definitive Guide: Employee Experience, https://joshbersin.com/ex-definitive-guide-2021/ [accessed: 5.05.2022].
Kamdron T. (2005), Work motivation and job satisfaction of Estonia higher officials, "International Journal of Public Administration", no. 28, pp. 1211–1240. DOI: https://doi.org/10.1080/01900690500241085
Katzmayr M. (2020), Employee Experience as a new strategic approach to people Management to enhance competitiveness, Johannes Kepler University, Linz.
Kilian K. (2019), Multisensuale Markenführung: Marken mit allen Sinnen erlebbar machen, [in:] F. R. Esch (ed.), Handbook Marketingführung, Springer, Gabler, Wiesbaden, pp. 759–772. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-658-13342-9_38
Kirchgeorg M., Ermer B. (2012), Wahrnehmungswirkung von Messeständen als temporären Markenerlebniswelten, [in:] M. Bruhn, K. Hadwich (eds.), Customer Experience. Forum Dienstleistungsmanagement, Springer, Gabler, Wiesbaden, pp. 251–271. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-8349-4001-8_11
Kostera M. (2008), Współczesne koncepcje zarządzania, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Krippendorff K. (2004), Content Analysis: An Introduction to its Methodology, Sage, Thousand Oaks.
Lammer M. (2023), Employee Experience. In sechs Schritten zum besten Arbeitgeber, Impressum, Oeynhausen.
Lipka A. (2022), Employee Experience. Zarządzanie kapitałem ludzkim w kategoriach rynku doznań, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.
Lipka A., Król M. (2021), Rynek doznań. Moduły doświadczeń podczas tworzenia i percepcji ilustracji, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego, Katowice.
Lips Wiersma M., Wright S. (2012), Measuring the Meaning of Meaningful Work: Development and Validation of the Comprehensive Meaningful Work Scale (CMWS), "Group and Organizational Management", vol. 37(5), pp. 655–685, https://doi.org/10.1177/1059601112461578 DOI: https://doi.org/10.1177/1059601112461578
Lowen A. (2021), Narcyzm. Zaprzeczenie prawdziwemu Ja, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.
Martela F., Pessi A.B. (2018), Significant Work Is About Self Realization and Broader Purpose: Defining the Key Dimensions of Meaningful Work Organizational Psychology, "Frontiers in Psychology", vol. 9, 363, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00363 DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00363
Martela F., Steger M. (2016), The three meanings of meaning in life: Distinguishing coherence, purpose, and significance, "The Journal of Positive Psychology", vol. 11(5), pp. 1–15, https://doi.org/10.1080/17439760.2015.1137623 DOI: https://doi.org/10.1080/17439760.2015.1137623
Maylett T., Wride M. (2017), The Employee Experience: How do Attract Talent, Retain Top Performers and Drive Results, John Wiley and Sons, Hoboken.
McGrath R.G. (2013), The End of Competitive Advantage: How to Keep Your Strategy Moving as Fast as Your Business, "Harvard Business Review", vol. 91(6), pp. 62–70.
Miner J.B. (2015), Organizational Behaviour 1, Routledge, New York, https://doi.org/10.4324/9781315702018 DOI: https://doi.org/10.4324/9781315702018
Molek Winiarska D. (ed.) (2022), Shaping Employee Experience in the Changing Social and Organisation Conditions, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław. DOI: https://doi.org/10.15611/2022.989.4
Morgan J. (2017), The Employee Experience Advantage: How to Win the War for Talent by Giving Employees the Workspaces they Want, the Tools they Need and they Culture they Can Celebrate, John Wiley and Sons, New Jersey.
Morgan K. (2021), Why introverts excelled at working from home, https://www.bbc.com/worklife/article/20210713-why-introverts-excelled-at-working-from-home [accessed: 7.07.2022].
Pine II J.B., Gilmore J.H. (1998), Welcome to the Experience Economy, "Harvard Business Review", vol. 76(4), pp. 97–105.
Pine II J.B., Pine J., Gilmore J.H. (1999), The Experience Economy: Work is Theatre and Every Business a Stage, Harvard Business School Press, Boston.
Poulsson S.H., Kale S.H. (2004), The Experience Economy and Commercial Experiences, "The Marketing Review", no. 4, pp. 267–277. DOI: https://doi.org/10.1362/1469347042223445
Raub S., Blunschi S. (2014), The power of meaningful work: how awareness of CSR initiatives fosters task significance und positive work customers in service employees, "Cornell Hospitality Quarterly", vol. 55(1), pp. 10–18, https://doi.org/10.1177/1938965513498300 DOI: https://doi.org/10.1177/1938965513498300
Regenbogen A., Meyer U. (2005), Wörterbuch der philosophischen Grundbegriffe, Meiner, Hamburg.
Renn R.W., Vandenberg R.J. (1995), The critical psychological states: an underrepresented component in job characteristic model research, "Journal of Management", vol. 21, pp. 279–303. DOI: https://doi.org/10.1177/014920639502100206
Richnis M. (1997), Measuring Emotions in the Consumption Experience, "Journal of Consumer Research", vol. 24(2), pp. 127–146. DOI: https://doi.org/10.1086/209499
Rosso B.D., Dekas K.H., Wrzesniewski A. (2010), On the meaning of work: a theoretical integration and review, "Research in Organizational Behavior", no. 30, pp. 91–127, https://doi.org/10.1016/j.riob.2010.09.001 DOI: https://doi.org/10.1016/j.riob.2010.09.001
Rust R.T., Oliver R.L. (2000), Should We Delight the Customer?, "Journal of the Academy of Marketing Science", vol. 28(1), pp. 86–94. DOI: https://doi.org/10.1177/0092070300281008
Sanchez Fernandez R., Iniesta Bonillo M.A. (2006), Consumer Perception of Value: Literature Review and a New Conceptual Framework, "Journal of Consumer Satisfaction, Dissatisfaction and Complaining Behaviour", no. 19, pp. 40–58.
Sartori G. (2005), Homo videns. Telewizja i pomyślenie, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Schmitt B.H. (1999a), Experiential Marketing. How to Get Customers to Sense, Feel, Think, Act and Relate to Your Company and Brands, Simon and Schuster, New York.
Schmitt B.H. (1999b), Experiential Marketing, "Journal of Marketing Management", vol. 15(1–3), pp. 53–67. DOI: https://doi.org/10.1362/026725799784870496
Schmitt B.H. (2003), Customer Experience Management: A Revolutionary Approach to Connecting with Your Customer, John Wiley & Sons, Hoboken.
Schmitt B.H., Mangold M. (2004), Kundenerlebnis als Wettbewerbsvorteil. Mit Customer Experience Management Marken und Märkte bringend gestalten, Gabler, Wiesbaden. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-322-90321-1
Schmitt B.H., Simonson A. (2019), Marketing Ästhetik für Marken, [in:] F. R. Esch (ed.), Handbook Markenführung, Springer, Gabler, Wiesbaden, pp. 773–793. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-658-13342-9_42
Schneider B., Bowen D.E. (1999), Understanding Customer Delight and Outrage, "Sloan Management Review", vol. 41(1), pp. 35–45.
Schubert B., Hehn P. (2004), Markengestaltung mit Duft, [in:] M. Bruhn (ed.), Handbuch Markenführung. Kompendium zum erfolgreichen Markenmanagement 2, Gabler, Wiesbaden, pp. 1243–1267. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-663-01557-4_52
Schulze G. (1992), Die Erlebnisgesellschaft. Kultursoziologie der Gegenwart, Campus Verlag, Frankfurt–New York.
Smit S. (2021), Mastering Employee Experience. 16 specific steps to take in your EX transformation, Spintype.
Steger M.F., Dik B.J., Duffy R.D. (2005), Measuring Meaningful Work: The Work and Meaning Inventory (VAMI), "Journal of Career Assessment", vol. 20(3), pp. 322–337, https://doi.org/10.1177/1069072711436160 DOI: https://doi.org/10.1177/1069072711436160
Steiner P. (2011), Sensory Branding, Grundlgen multisensualer Markenführung, Springer, Gabler, Wiesbaden. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-8349-6602-5_6
Strelau J. (2015), Różnice indywidualne, Scholar, Warszawa.
Tinsley H.E., Eldredge B.D. (1995), Psychological Benefits of Leisure Participation: A Taxonomy of Leisure Activities Based on Their Need Gratifying Properties, "Journal of Counseling Psychology", vol. 42(2), pp. 123–132. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-0167.42.2.123
Tummers L.G., Knies E. (2013), Leadership and meaningful work in the public sector, "Public Administration Review", vol. 63(6), pp. 859–868. DOI: https://doi.org/10.1111/puar.12138
Vargo S.L., Lusch R.F. (2004), Evolving to a New Dominant Logic for Marketing, "Journal of Marketing", no. 68, pp. 1–17. DOI: https://doi.org/10.1509/jmkg.68.1.1.24036
Vargo S., Lusch R. (2008), Service dominant Logic: Continuing the Evolution, "Journal of Academy of Marketing Science", no. 1, pp. 1–10. DOI: https://doi.org/10.1007/s11747-007-0069-6
Verkoef P.C., Lemon K.N., Parasuraman A., Roggeveen A., Tsiros M., Schlesinger L.A. (2009), Customer Experience Creation: Determinants, Dynamics and Management Strategies, "Journal of Retailing", vol. 85(1), pp. 31–41. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jretai.2008.11.001
Yidiz D., Temur G.T., Beskese A., Bozbura F.F. (2020), Evaluation of positive employee experience using hesitant fuzzy analytic hierarchy process, "Journal of Intelligent and Fuzzy Systems", vol. 38(1), pp. 1043–1058, https://doi.org/10.3233/JIFS-179467 DOI: https://doi.org/10.3233/JIFS-179467
Wrzesniewski A., Dutton J.E. (2001), Crafting a Job: Revisioning Employees as Active Crafters of Their Work, "The Academy of Management Review", vol. 26(2), pp. 179–201, https://doi.org/10.2307/259118 DOI: https://doi.org/10.5465/amr.2001.4378011
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
