Zagadnienie podmiotowości w myśli D.-A.-F. de Sade’a

Abstrakt

Celem artykułu jest omówienie dwóch zagadnień w myśli de Sade’a, które są wyrazem dążenia do suwerenności podmiotu, a jednocześnie ich konsekwencją jest odrzucenie podmiotowości. Pierwszym z nich jest fenomen apatii, będącej efektem odrzucenia jakiejkolwiek zmysłowości czy uczuciowości. Wymaga ona jednak zanegowania wszystkiego, co tradycyjnie składa się na podmiotowość człowieka – moralności, sumienia czy jakichkolwiek uczuć łączących nas z bliźnim. W stanie całkowitej apatii człowiek przestaje być podmiotem, a staje się samą energią, czego ostateczną konsekwencją jest odrzucenie strachu przed śmiercią. Drugim zagadnieniem jest zanegowanie przyczynowości, będące sposobem na uniezależnienie człowieka od wpływu natury. Dzięki temu człowiek przestaje być narzędziem natury, kierowanym przez popędy, ale jednocześnie traci podmiotowość. Odrzucenie przyczynowości skutkuje bowiem zanegowaniem warunków możliwości istnienia wolnej woli – nasze działania nie mogą wynikać z naszych przekonań i świadomych decyzji, są one natomiast tożsame z naszymi przekonaniami.