Redystrybucyjne konsekwencje funkcjonowania podatku VAT w Polsce w latach 2011–2023

Patryk Stawiarski

doi:10.18778/0208-6018.373.05

Authors

Patryk Stawiarski University of Lodz, Faculty of Economics and Sociology, Lodz, Poland https://orcid.org/0009-0003-7837-1127

DOI:

https://doi.org/10.18778/0208-6018.373.05

Keywords:

Value Added Tax, VAT, redistributive effects, social inequalities

Abstract

The aim of this article is to assess the redistributive consequences of the Value Added Tax (VAT) in Poland between 2011 and 2023, with particular emphasis on the burden faced by Polish households. The study draws on consumption data from the Polish Central Statistical Office (GUS), disaggregated by socio-economic groups and income quintiles. As an indirect tax, VAT tends to be regressive, placing a heavier relative burden on lower-income households. The analysis revealed that although differences in the tax burden among income quintiles decreased over the analysed period, they still remained significant. The paper also explores potential policy measures – such as introducing more progressive elements into the tax system – to mitigate VAT’s regressive nature. The findings suggest that implementing such reforms could contribute to greater tax equity in the tax system.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Abramovsky L., Phillips D., Warwick R. (2017), Redistribution, Efficiency and the Design of VAT: A Review of the Theory and Literature, “IFS Briefing Note”, no. BN212.

Act of 11 March 2004 on Value Added Tax (Journal of Laws 2004 No. 54, item 535).

Atkinson A.B., Stiglitz J.E. (1976), The Design of Tax Structure: Direct versus Indirect Taxation, “Journal of Public Economics”, vol. 6(1–2), pp. 55–75.

Chlipała P., Żbikowska A. (2021), Zachowania konsumentów w czasie pandemii COVID-19, “Przegląd Organizacji” 2021, no. 7(978), pp. 3–11.

Dobrowolska B. (2014), Model ANOVA alternatywą dla badań nad podatkiem VAT, “Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H. Oeconomia”, vol. 48(3), pp. 49–55.

Dobrowolska B., Rogalski W.J. (2013), Redystrybucyjne konsekwencje opodatkowania konsumpcji polskich gospodarstw domowych podatkiem VAT według grup społeczno-ekonomicznych w latach 1995–2009, “Studia Ekonomiczne Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, no. 129, pp. 135–144.

Ebrill L., Keen M., Bodin J.-P., Summers V. (2001), The Modern VAT, International Monetary Fund, Washington.

Gaarder I. (2019), Incidence and distributional effects of value added taxes, “The Economic Journal”, vol. 129(618), pp. 853–876.

Kucharska B., Malinowska M. (2021), Konsument w przestrzeni handlu detalicznego w warunkach pandemii COVID-19, E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Lanterna F., Liberati P. (2023), On the Use of Value Added Tax for Redistributive Purposes in Italy, “Italian Economic Journal”, vol. 10(2), pp. 551–584.

Musgrave R.A., Musgrave P.B. (1989), Public Finance in Theory and Practice, McGraw-Hill, New York.

Myck M., Najsztub M., Oczkowska M. (2015), VAT w wydatkach gospodarstw domowych: konsekwencje zmian systemu i zróżnicowanie obciążeń względem struktury demograficznej, https://cenea.org.pl/wp-content/uploads/2015/02/raport1_vat_2.pdf (accessed: 3.12.2025).

Nagel T., Neneman J. (1995), Effects of a Reform of Private Consumption Taxation in Poland [in:] M. Belka, H.-G. Petersen (eds.), Economic Transformation in Poland, Campus Verlag, Frankfurt, pp. 205–237.

Neneman J. (1997), Redystrybucyjne konsekwencje wprowadzenia VAT w Polsce, doctoral dissertation written in the Department of Economics under the supervision of Prof. Marek Belka, Łódź.

OECD (2020), Reassessing the Regressivity of the VAT, “OECD Taxation Working Papers”, no. 49.

Polish Central Statistical Office (GUS) (2011–2023), Budżety gospodarstw domowych w latach 2011–2023, https://stat.gov.pl/badania-statystyczne/badania-ankietowe/badania-spoleczne/badanie-budzetow-gospodarstw-domowych-bbgd (accessed: 3.12.2025).

Radziukiewicz M.J. (2011), Redystrybucja dochodów, kto zyskuje? Kto traci?, PWE, Warszawa.

Samuk G., Sidorowicz I. (2021), Wpływ pandemii COVID-19 na zachowania konsumentów, “Akademia Zarządzania”, no. 5(3), pp. 75–93.

Stiglitz J.E., Rosengard J.K. (2015), Economics of the Public Sector, W.W. Norton & Company, New York.

Warwick R., Harris T., Phillips D., Goldman M., Jellema J., Inchauste G., Goraus-Tańska K. (2022), The redistributive power of cash transfers vs VAT exemptions: A multi-country study, “World Development”, vol. 151, 105742.