Health-Related Guality of Life: Theory and Measurement

Zygfryd Juczyński

doi:10.18778/1427-969X.10.01

Autor

Zygfryd Juczyński University of Łódź, Institute of Psychology, Health Psychology Department; High School of Health Education in Łódź

DOI:

https://doi.org/10.18778/1427-969X.10.01

Słowa kluczowe:

jakość życia związana ze zdrowiem, koncepcje teoretyczne, pomiar

Abstrakt

W medycynie pojęcie jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQOL) odnosi się do zdrowia somatycznego i psychicznego jednostki. Lekarze używają często pojęcia HRQOL do pomiaru skutków chorób przewlekłych u pacjentów w celu lepszego zrozumienia powiązania choroby z codziennym życiem chorego. Podobnie profesjonaliści z zakresu zdrowia publicznego używają pojęcia HRQOL do pomiaru skutków różnych zaburzeń, krótkotrwałych niesprawności i chorób w różnych populacjach. Celem przeglądu jest podanie podstawowych informacji na temat pojęcia jakości z perspektywy holistycznej w przekonaniu, że zaprezentowane informacje, analizy i przemyślenia mogą być użyteczne w badaniach interdyscyplinarnych.

Bibliografia

Adamczak M., Sęk H. (1997), Znaczenie pojęcia jakości życia w opiece psychologicznej pacjentów onkologicznych, in: J. Mejza (red.), Jakość życia w chorobie nowotworowej. Wybrane zagadnienia, Centrum Onkologii Instytutu im. M. Skłodowskiej-Curie, Warszawa, 248–260

Anastasi A. (1990), Psychological Testing, MacMillan Publishing, New York

Beckman J., Ditlev G. (1997), The Concept of Quality of Life, [in:] A. Kaplun (ed.), Promotion of Health in Chronic Diseases, Publishing House of the Institute of Medicine, Łódź´, 108–111

Bowling A. (1995), What things are important in people’s lives, ‘‘Social Science and Medicine’’, 41, 10, 1448–1460 DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(95)00113-L

Chamberlain K. (1985), Value dimensions, cultural differences and the prediction of perceived quality of life, ‘‘Social Indicator of Research’’, 17, 345–401 DOI: https://doi.org/10.1007/BF00290321

Czapiński J. (2002), Szczęśliwy człowiek w szczęśliwym społeczeństwie? Zrównoważony rozwój, Jakość życia i złudzenie postępu, ‘‘Psychologia Jakości Życia’’, 1, 9–34

De Neve K. M., Cooper H. (1998), The happy personality: A metaanalysis of 137 personality traits and subjective well-being, ‘‘Psychological Bulletin’’, 124, 197–229 DOI: https://doi.org/10.1037//0033-2909.124.2.197

Diener E. (1984), Subjective well-being, ‘‘Psychological Bulletin’’, 45, 542–575 DOI: https://doi.org/10.1037//0033-2909.95.3.542

Epstein A. M., Hall J. A., Tognetti J., Son L. H., Conant L. Jr. (1989), Using proxies to evaluate quality of life, ‘‘Medical Care’’, 27, 3, 91–98 DOI: https://doi.org/10.1097/00005650-198903001-00008

EORTC Study Group on Quality of Life (1995), ‘‘Scoring Manual’’, EORTC, Brussels

Fahrenberg J., Myrtek M., Wilk D., Kreuter K. (1986), Multimodale Erfassung der Lebenszufriedenheit: Eine Untersuchung an Koronarkranken, ‘‘Psychotherapie, Psychosomatik, Medizinische Psychologie’’, 36, 347–354

Farquhar M. (1995), Elderly people’s definitions of quality of life, ‘‘Social Science and Medicine’’, 41, 10, 1439–1446 DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(95)00117-P

Greer S., Morris I., Pettingale K. W. (1979), Psychological response to cancer: effect on outcome, ‘‘The Lancet’’, 2, 785–787 DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(79)92127-5

Haes J. C. (1988), Quality of Life: Conceptual and theoretical considerations, [in:] M. Watson, S. Greer S. (eds.), ‘‘Psychosocial Oncology’’, Pergamon Press, Oxford, 61–70

Headey B., Wearing A. W. (1989), Personality, life events, and subjective well-being: Towards a dynamic equilibrium model, ‘‘Journal of Personality and Social Psychology’’, 57, 731–739 DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.57.4.731

Hunt S., McKenna S. (1992), The QLDS: A scale for the measurement of quality of life in depression, ‘‘Health Policy’’, 2, 307–319 DOI: https://doi.org/10.1016/0168-8510(92)90004-U

Juczyński Z. (1998), Psychoonkologia – przedmiot badan´, ‘‘Psychoonkologia’’, 3, 1–4

Juczyński Z. (2001), Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia, Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Warszawa

Juczyński Z., Ogińska-Bulik N. (2003), Zdrowie najważniejszym zasobem człowieka, in: Z. Juczyński, N. Ogińska-Bulik (red.), Zasoby osobiste i społeczne sprzyjające zdrowiu jednostki, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź´, 9–16

Kalembrik A., Juczyński Z. (2001), Psychologiczny wymiar ,,jakości życia’’ w chorobach nowotworowych, ‘‘Acta Universitatis Lodziensis’’, Folia Psychologica, 5, 71–82

Kaplan R. M., Anderson J. P., Wu A., Mathews W. C., Kozin F., Orenstein D. (1989), The quality of well-being scale, ‘‘Medical Care’’, 27, 3, 27–43 DOI: https://doi.org/10.1097/00005650-198903001-00003

Kowalik S. (1995), Jakość życia pacjentów w procesie leczenia, in: B. Waligóra (red.), Elementy psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu A. Mickiewicza, Poznań´ , 27–47

Kowalik S. (2001), Użyteczność´ koncepcji jakości życia dla procesu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, in: L. Wołowicka (red.), Jakość życia w naukach medycznych, Dział Wydawnictw Uczelnianych, Akademia Medyczna, Poznań´ , 54–77

Oleś P. (2002), Jakość życia w zdrowiu i chorobie, in: P. Oleś, S. Steuden, J. Toczółowski (red.), Jak świata mniej widzę˛: zaburzenia widzenia a Jakość życia, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin, 37–42

Papadopoulos L., Bor R. (1999), Psychological Approaches to Dermatology, The British Psychological Society, Leicester

Peterman A. H., Cella D. (2000), Quality of life, [in:] A. E. Kazdin (ed.), Encyclopedia of Psychology, Vol. 6, Oxford University Press, Oxford, 491–495 DOI: https://doi.org/10.1037/10521-157

Pettingale K. W. (1984), Coping and cancer prognosis, ‘‘Journal of Psychosomatic Research’’, 28, 363–364 DOI: https://doi.org/10.1016/0022-3999(84)90066-7

Revicki D. A. (1989), Health-related quality of life in the evaluation of medical therapy for chronic illness, ‘‘Journal of Family Practice’’, 29, 377–392

Rogerson R. J. (1995), Environmental and health-related quality of life: Conceptual and methodological similarities, ‘‘Social Science and Medicine’’, 41, 10, 1373–1382 DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(95)00122-N

Schipper H. (1999), Quality of life. Principles of the clinical paradigm, ‘‘Journal of Psychology and Oncology’’, 23, 8, 171–185 DOI: https://doi.org/10.1300/J077v08n02_09

Schwarz R. (1996), Quality of life in medicine, [in:] Z. Juczyński, N. Ogińska-Bulik (eds.), Health Promotion: A Psychosocial Perspective, University Press, Łódź´, 65–71

Seligman M. E., Csikszentmihalyi M. (2000), Positive psychology: An introduction, ‘‘American Psychologist’’, 1, 5–14 DOI: https://doi.org/10.1037//0003-066X.55.1.5

Sęk H. (1993), Jakość życia a zdrowie, ‘‘Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny’’, 2, 100–118

Sheridan C. L., Radmacher S. A. (1998), Psychologia zdrowia, Institute of Health Psychology of the Polish Psychological Society, Warsaw

Siegrist J., Junge A. (1989), Conceptual and methodological problems in quality of life in clinical medicine, ‘‘Social Science and Medicine’’, 29, 3, 463–473 DOI: https://doi.org/10.1016/0277-9536(89)90295-5

Tobiasz-Adamczyk B. (1996), Jakość życia w naukach społecznych i medycynie, ‘‘Sztuka Leczenia’’, 2, 33–40

Walden-Gałuszko K. de (1994), Jakość życia – rozważania ogólne, in: K. de Walden-Gałuszko, M. Majkowicz (red.), Jakość życia w chorobie nowotworowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 13–39

Walden-Gałuszko, K. de (1997), Ocena jakości życia uwarunkowana zdrowiem, in: J. Meyza (red.), Jakość życia w chorobie nowotworowej, Centrum Onkologii Instytutu im. M. Skłodowskiej-Curie, Warszawa, 77–82

Walden-Gałuszko K. de, Majkowicz M. (2000), Model oceny jakości opieki paliatywnej realizowanej w warunkach ambulatoryjnych, Wydawnictwo Akademii Medycznej, Gdańsk

WHOQOL Fields Trial, Division of Mental Health (1995), World Health Organization, Geneva

Zalewska A. (2003), Dwa światy: emocjonalne i poznawcze oceny jakości życia i ich uwarunkowania u osób o wysokiej i niskiej reaktywności, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej ,,Academica’’, Warszawa